N-VA zet deur open om Charles Michel premier te maken

Terwijl de Zweedse coalitie op zoek gaat naar haar tweede adem, wordt in de wandelgangen wel nagedacht over wie de Zestien gaat betrekken. Want hoewel is afgeklokt op "iemand uit de liberale familie", is de consensus dat het niemand anders wordt dan Charles Michel. "Een man die altijd zoekt naar oplossingen", klinkt het hoog binnen N-VA.

De Zweedse coalitie is op zich al een behoorlijk onuitgegeven experiment in de Belgische politiek: voor het eerst sinds de jaren '80 terug een centrumrechts kabinet, met een Franstalige minderheid, met de grootste partij die de eerste minister niet levert, met Vlaams-nationalisten die zonder staatshervorming in een regering stappen en tenslotte een duo van co-formateurs. Ondertussen gaan de onderhandelingen in hun finale fase, en is een heel cruciale vraag eigenlijk nog onduidelijk: wie wordt de eerste minister?

Daarop gaan we geen formeel antwoord krijgen voor het eind van de onderhandelingen. Maar de facto zijn de kansen van Charles Michel bijzonder groot. Allereerst mathematisch: zijn liberale familie is met 34 zitjes wel net groter dan de N-VA, met 33 zitjes. En in die liberale familie is de MR met 20 zetels merkelijk groter dan Open Vld met 14.

Michel, de bruggenbouwer

Maar belangrijker: Michel ligt goed bij velen. De MR-voorzitter is dan ook een van de belangrijkste architecten van de Zweedse coalitie. In z'n eentje bracht hij zijn partij aan tafel met drie Vlaamse partijen, een ongezien politiek risico, en dat weten de Vlaamse partijvoorzitters. Zeker met Wouter Beke (CD&V) is de vertrouwensband bijzonder groot. Ze zien zichzelf als de nieuwe generatie politici die dit land sociaal-economisch kunnen hervormen en bouwden de laatste jaren een heuse as. Die vormt nu de basis van deze coalitie.

Minstens evenveel waard op dit moment voor Michel: de relatie met de N-VA. Sinds een paar jaar heeft Bart De Wever wel contact met Didier Reynders, maar bleef Michel bepaald vijandig tegen de N-VA. Zeker voor de verkiezingen deed de MR-voorzitter nog een aantal zeer straffe uitspraken voor de camera's, hij zou "nooit met N-VA in zee gaan". Achter de schermen werden die quotes door Reynders dan "geduid" bij De Wever: zoek er niets achter, dit is deel van het electorale spel in Franstalig België. Maar het maakte dat de afstand tussen N-VA en Michel bleef, tot na de verkiezingen.

Ondertussen schat men de MR-voorzitter hoog in bij N-VA. "Het gevoel bij hem is zeer positief", duidt een N-VA-kopman. "Hij investeert in relaties, toont zich bereid om compromissen te zoeken, werkt oplossingsgericht. Dat wekt vertrouwen." En ook over communautair lastige dossiers, zoals de Franstalige burgemeesters in de rand rond Brussel, kan op een normale manier gepraat worden tussen de N-VA en de MR, zo valt te horen. Michel als premier zou aanvaardbaar zijn.

Reynders kan nu rustig aanschuiven in de kern

De reden waarom de N-VA niet meteen van de daken gaat schreeuwen dat het Michel moet worden, is evident. Voor de flamingante achterban van De Wever is een Franstalige premier lastig, bovenop het uitblijven van een staatshervorming. Bovendien, een regering die moeilijke maatregelen neemt heeft een goed boegbeeld nodig die dat beleid verdedigt. Gelukkig spreekt Michel bijzonder goed Nederlands, wat de zaken toch makkelijker maakt.

Het alternatief bij de MR zou een premierschap voor Didier Reynders zijn. Maar alle bronnen uit de onderhandelingen wijzen erop dat Michel stevig de leiding heeft bij de MR. Niet vergeten: in Brussel verloor Reynders de verkiezingen. En bovendien kleeft aan de huidige minister van Buitenlandse Zaken na jaren regeringsdeelname een geur van business as usual, terwijl Michel een nieuw geluid zou kunnen zijn.

Reynders was bovendien de afgelopen weken druk bezig met zijn eigen rol, toen men ervan uitging dat CD&V de premier zou leveren. In dat scenario was er maar één stoeltje voor de MR in de kern, het echte machtsorgaan van de regering waarin de vicepremiers zetelen. De wildste plannen deden de ronde: zo zou de MR gedacht hebben aan twee vice-premiers. Maar als Michel premier wordt, komt er automatisch een tweede MR-minister ook in de kern. Reynders kan dus met een rol als vicepremier gesust worden.

"Rutten in de Zestien? Pure horror"

Het alternatief is een Open Vld-premier. Maandag op het partijbureau bij de Vlaamse liberalen kwam het onderwerp op tafel, sommigen reageerden enthousiast op het idee. Maar het blijft een moeilijk haalbare oefening; als kleinste partij de eerste minister leveren. En dan duikt ook de lastige vraag op: wie zou Open Vld dan moeten sturen? Maggie De Block is een uitstekende vakminister, maar is ze klaar voor het premierschap? En hoe zit het met de ambities van voorzitter Gwendolyn Rutten zelf? België een eerste vrouwelijke premier bezorgen, is een oude droom van de Open Vld-voorzitster.

Maar op het partijbureau kwam ook een duidelijke waarschuwing: "Door ons nu het premierschap als wortel voor te houden hopen ze misschien wel dat we ons softer gaan opstellen. In die val mogen we niet lopen."

Opvallend ook: hoewel N-VA voor de schermen pleit voor een Vlaamse premier (De Wever herhaalde nog eens op het VTM-nieuws dat zijn partij dat het liefst zou hebben) is de appetijt achter de schermen niet groot. In de onderhandelingen zijn de N-VA'ers en Open Vld'ers wel naar elkaar gegroeid, maar dat wil nog niet zeggen dat er echt vertrouwen hangt tussen beiden. "Rutten in de Zestien? Pure horror", is de droge commentaar.

Quid De Wever?

Rest de vraag waarom de grootste partij en haar voorzitter zo makkelijk wegkomen met het idee dat ze de leider van het land liever niet leveren. Vorige week deed CD&V wel een poging, Kris Peeters zei in zijn persconferentie donderdag wel dat hij de vraag verschillende keren gesteld had. Maar de manier waarop die boodschap in de markt werd gezet, maakt het wel heel makkelijk voor De Wever.

In plaats van te appelleren aan het verantwoordelijkheidsgevoel van de Antwerpse burgemeester, sprak uit de woorden van Peeters eerder de negatieve boodschap: hij wil het niet. Had CD&V echt de N-VA in de Zestien willen sleuren, dan had het perfect een lofzang kunnen afsteken over "het staatsmanschap dat de N-VA-voorzitter getoond had in die cruciale onderhandelingsnacht" en er nog wat bloemen en kransen omheen gelegd. Het tegendeel gebeurde: CD&V bleef de rol van De Wever net minimaliseren, heel het idee dat die "pendeldiplomaat" had gespeeld, werd stevig tegengesproken. 

"Geen sprake van dat we dat nog lossen", klinkt het ondertussen in de liberale familie over dat premierschap. En dus mag men zich opmaken voor een regering Michel I. 

Lees meer