Angst voor verdere verspreiding ebola in West-Afrika: hoe Gambia de epidemie voorlopig buiten houdt

!

Dit artikel werd gemaakt door een van onze bezoekers. Wil je reageren of zelf een artikel schrijven in onze Zoo, be our guest! Lees hier het hoe/wat/waar of begin er meteen aan.

Een douanebeambte leidt iedereen die de grens tussen Senegal en Gambia oversteekt naar een grote blauwe ton. Met een beker wordt water geschept uit de ton en worden de handen gewassen. Daarna worden de mensen naar een medewerker van met ministerie van volksgezondheid gebracht, die hun temperatuur neemt. In een groot boek schrijft hij hun naam, paspoortnummer en hun temperatuur. Met checkpoints als deze aan de grenzen probeert de Gambiaanse overheid ebola uit het land te houden.

Hoewel in Gambia nog geen gevallen van ebola zijn vastgesteld – in buurland Senegal was er al één geval –, achten gezondheidswerkers de kans groot dat de epidemie het land bereikt. Het West-Afrikaanse land bevindt zich maar op een paar honderden kilometers van Guinee, dat zwaar getroffen is door de ziekte. Ook Buba Darbaa, een medewerker van het Gambiaanse Rode Kruis, zegt dat het waarschijnlijk is dat de epidemie het land zal bereiken: “Gambia bevindt zich in de risicozone. De sterke culturele, religieuze en economische relaties die bestaan tussen de landen in de regio, zorgen voor veel mobiliteit over de grenzen heen, waardoor de kans dat de ziekte zich verder verspreidt groot is”. Begin oktober vindt het islamitische offerfeest plaats, een moment waarop veel mensen lange reizen maken om op bezoek te gaan bij familie.

Voorzorgsmaatregelen

Mohammed, de gezondheidsmedewerker aan de grens, vertelt wat hij doet als de thermometer koorts aangeeft: “we houden iemand met koorts een uur of twee aan de kant. Als de persoon in die tijd andere symptomen vertoont, zoals overgeven en bloedingen aan de oren, wordt een ambulance gebeld. Anders mag hij gaan”. Voorlopig gebeurt de controle nog met koortsthermometers die onder de oksel worden gestopt, maar het ministerie heeft digitale scanners beloofd waarmee het sneller zou moeten gaan, aldus Mohammed.

Op de luchthaven van de Gambiaanse hoofdstad Banjul is ongeveer dezelfde praktijk in gang. Wie aankomt, moet zijn handen wassen en wordt de temperatuur gemeten. Alle vluchten naar Sierra Leone, Liberia en Guinee – waar de epidemie het hevigst woedt – zijn afgeschaft. Wie de afgelopen 21 dagen – de incubatietijd van de ziekte – in een van die landen is geweest, mag Gambia niet binnen. De Afrikaanse Unie verzet zich tegen het sluiten van grenzen. Ook Darbaa vindt het geen goed idee “er is een opvolging nodig van de mensen afkomstig uit getroffen gebieden. Als je mensen verbiedt om de grens over te steken, doen ze dat wel op een illegale manier, met alle gevolgen van dien”.

Op openbare plaatsen hangen posters die oproepen om geen handen te schudden, al krijgt die oproep in de praktijk weinig navolging. Het Gambiaanse Rode Kruis is momenteel bezig met een bewustwordingscampagne. Een honderdvijftigtal mensen wordt getraind om op openbare plaatsen zoals markten, kerken en moskeeën mensen te informeren hoe ze zich kunnen beschermen tegen de ziekte. Hygiëne staat daarbij centraal.

Gezondheidszorg slecht voorbereid

De lokale gezondheidszorg lijkt slecht voorbereid op een mogelijke uitbreiding van de epidemie. Toen enkele maanden geleden het vermoeden bestond dat een aantal patiënten in een ziekenhuis met ebola besmet waren, vluchtte het medische personeel weg. De Gambiaanse overheid rekent sterk op buitenlandse hulpverleners, maar die lijken te verkiezen het land te verlaten als ebola er voet aan de grond krijgt.

Gelatenheid bij de bevolking

De ongerustheid die onder gezondheidsmedewerkers leeft staat in schril contrast met de gelatenheid die bij de bevolking leeft. Bij veel mensen klinkt het dat ze weten hoe ze zich moeten beschermen. “Het is God die beslist over mijn lot”, antwoordt een taxichauffeur op de vraag of hij ongerust is. Hij zegt vertrouwen te hebben in de controles aan de grenzen.

Een verkoper op de markt denkt dat zijn land en buurland Senegal gespaard gaan blijven van de ziekte, “omdat ze over goede hospitalen beschikken, niet zoals landen als Liberia en Sierra Leone die juist uit oorlogen komen”.

Susan Dierickx, een Vlaamse antropologe die werkt in Gambia, wijt de gerustheid die bij de bevolking leeft aan de goede aanpak van het enige geval van ebola dat totnogtoe in het grote buurland Senegal werd vastgesteld: “Een met ebola besmette man uit Guinee was naar Dakar gereisd. Toen het nieuws zich verspreidde waren mensen ongerust, en bestond de vrees dat hij op zijn weg de ziekte verspreid zou hebben in Gambia. De alerte reactie van de Senegalese overheid zorgde echter dat het tot nu toe bij dat ene geval bleef”.

Economische ramp

Zelfs als Gambia gespaard blijft van de ebola-epidemie, is de economische schade ervan aanzienlijk. De toeristische industrie – een belangrijke economische sector in het land – meldt veel annuleringen voor het toeristische seizoen, dat in november van start gaat. Het slechte nieuws voor de toeristische sector gaat bovendien gepaard met een mogelijk tegenvallende oogst, een gevolg van het laat gestarte regenseizoen. De crisis in die twee belangrijke sectoren lijkt de bevolking voorlopig meer zorgen te baren dan de ebola-epidemie, die zich nu nog buiten de grenzen bevindt.