De worsteling van CD&V met de tax shift: tussen droom en daad staat de beeldvorming van het moment

© EPA

CD&V was de afgelopen dagen in de weer om de tax shift richting inkomsten uit vermogens opnieuw op tafel te leggen. Jan Jambon (N-VA) deed de deur daarover dicht, maar Hervé Jamar, de minister van Begroting, zet ze weer op een kier. Alleen: is de CD&V-aanpak wel zo effectief? Politiek is er alvast niet veel ruimte, doordat de discussie voor de camera's gevoerd wordt.

Tijdens de regeringsonderhandelingen lagen de rollen al min of meer vast: CD&V als meest linkse, Open Vld en N-VA op rechts en de MR lekker in het centrum. Datzelfde rollenpatroon zie je nu terugkomen, in die mate dat het een beetje voorspelbaar wordt. 

Onder impuls van haar linkervleugel legden de christendemocraten de vermogenswinstbelasting de afgelopen dagen opnieuw op tafel. Die maatregel, als onderdeel van de tax shift (een verschuiving van lasten op inkomsten uit arbeid naar lasten op andere inkomsten) was met veel rumoer tijdens de onderhandelingen op tafel gekomen. En dat was de afgelopen dagen opnieuw het geval: oud boegbeeld Yves Leterme (CD&V) gooide het in de groep, vicepremier Kris Peeters en daarna uiteraard fractieleider en ACW-man Servais Verherstraeten sprongen erop.

De kat komt weer: in augustus en september hadden we dezelfde discussie

Zo lijkt de tactiek van CD&V bijzonder gelijklopend met de aanpak in augustus-september: met de fanfare op kop het bos in trekken. Dat heeft als voordeel dat de achterban, die ondertussen massaal op straat is gekomen om haar ongenoegen over deze federale regering te uiten, wat gesust wordt. CD&V-kopstukken, Kris Peeters op kop, bewijzen op z'n minst lip service aan het ACW en co. Binnenskamers verbazen collega's van Peeters in de regering zich over het (f)linkse profiel dat Peeters zichzelf aanmeet. "Wie had dat gedacht, Peeters die pleit voor een vermogenstaks. Het zal zijn voormalige vrienden van Unizo veel plezier doen", klinkt het een beetje ironisch bij een liberaal.

Met het offensief van CD&V bekomen de christendemocraten één ding: de druk gaat wat van de ketel langs links. De ACW-achterban, de boze ACV-actievoerders, het ruimere middenveld: ze zien allemaal wie hun good cop is in de regering. Dat sp.a en Groen wat plagerig een wisselmeerderheid aanboden, nemen ze er maar bij. 

MR blaast het verhaal weer aan, om dezelfde tactische reden als CD&V

Maar het zwaard snijdt aan twee kanten. Bad cop N-VA, met in haar kielzog Open Vld, kon niet anders dan reageren op het CD&V-offensief. Vicepremier Jan Jambon deed dat met de boutade van een grote elektronicazaak: "Een woord is een woord. We hebben een contract getekend tussen vier partijen, en dat contract moeten we minutieus uitvoeren. Eer we terug aan nieuwe belastingen gaan denken, moet eerste de totale belastingdruk omlaag."

Jambon lanceerde meteen ook een oproep "aan alle partijen, om eerst het regeerakkoord minutieus uit te voeren". Dat was gisteren.

Vandaag blaast Hervé Jamar (MR) in verschillende kranten opnieuw het verhaal van een vermogenswinstbelasting aan. Dat is niet onlogisch: net als CD&V voelt de MR de druk van het sociaal protest wel degelijk, en wil ze naar een consensus. De analyse van de MR is duidelijk: wij leveren de premier, wij moeten een akkoord met de vakbonden maken. Dus kunnen ze ook moeilijk anders dan de deur naar een vermogenswinstbelasting open laten. "Een debat daarover, why not?", zegt hij in de Standaard.

Alleen, Jamar onthult in de interviews ook pijnlijk zijn soortelijk gewicht binnen de MR: "Ik was persoonlijk niet aanwezig bij de regeringsonderhandelingen, dus ik weet niet wat erover gezegd is. Ik kan alleen maar vaststellen dat het niet in het regeerakkoord staat." En Jamar schuift de discussie meteen ook op langere baan: zeker nu niet aan de orde, misschien in het voorjaar. 

Plots werd de tax shift weer een zero sum game

Met een regeringsdiscussie die op de bühne gevoerd wordt staat één ding vast: een doorbraak is inderdaad niet voor morgen. Want plots is die vermogenswinstbelasting, net zoals tijdens de regeringsonderhandelingen, een zero sum game geworden: komt er nu plots een vermogenswinstbelasting, dan 'wint' CD&V gigantisch, net als de linkse oppositie en dan is het 'verlies' voor N-VA. Niet mogelijk dus. 

En daardoor raakt de essentie van de discussie ondergesneeuwd. De realiteit is dat het regeerakkoord wel degelijk ruimte laat, zoals professor Carl Devos (UGent) gisteren via Twitter nog eens fijntjes onder de aandacht bracht. De precieze passage over de tax shift in het regeerakkoord is niet zonder belang: "De regering zal de uitgaven beheersen en een parafiscale en fiscale verschuiving (tax shift) doorvoeren om een voldoende omvangrijke lastenverlaging te kunnen financieren, waarbij de belastingdruk op arbeid, bestaande uit fiscale en parafiscale lasten, aanzienlijk wordt verminderd, rekening houdende met nationale en internationale aanbevelingen." 

De passage is een mooie verzoening van de twee snijdende standpunten: de tax shift enerzijds (CD&V) en de algemene verlaging van de belastingen (N-VA) anderzijds. Beiden zijn niet automatisch tegengesteld aan elkaar: in tegendeel. Alleen is elke gelijkaardige operatie die verkocht werd als een "taks shift" in het verleden uitgedraaid op een verhoging van de belastingdruk.

N-VA zet de deur binnenskamers wel degelijk op een kier

Binnen N-VA waren de afgelopen dagen duidelijke geluiden dat een opening mogelijk was: minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) ziet wel degelijk mogelijke oplossingen, zo was te horen. Alleen moet voor N-VA één principe overeind blijven: de belastingdruk in haar geheel moet omlaag. Meer ophalen met de Kaaimantaks kan best, maar dan alleen om elders de lasten te verlagen. En een eventuele stap in de richting van een vermogenswinstbelasting moet volgens diezelfde logica. 

En net daardoor kan de discussie, zodra ze samenvalt met die rond het sociaal overleg, niet tot een resultaat leiden voor de federale regering. N-VA en Open Vld gaan geen taks invoeren om de huidige besparingen te temperen, dat is wel degelijk een essentieel onderdeel van het regeerakkoord waar ze voor gevochten hebben. Enkel door de twee discussies uit elkaar te halen, is een doorbraak mogelijk. Maar daar zit politiek-communicatief veel minder kapitaal in voor CD&V op dit moment. De vermogenswinstbelasting sneuvelt dus zo, voor de tweede keer in een paar maanden, op het offerblok van de politieke symboliek.

Lees meer