Hoe het Antwerpse drama bij sp.a ook aantoont dat de voorzitterstrijd veel te lang duurt

Boegbeeld en fractieleider Yasmine Kherbache (sp.a) gooit de handdoek in de ring: ze stopt als fractieleider en lokaal voorzitter in Antwerpen. Het toont de malaise die in de grootste stad van Vlaanderen is ontstaan bij de socialisten, maar ook hoe het machtsvacuüm aan de top van de partij veel te lang duurt. 

Teleurstelling. Dat is de algemene reactie bij de Vlaamse socialisten over het afhaken van Yasmine Kherbache. Die stapte opzij, "op doktersbevel". Gisteren woonde ze de Antwerpse gemeenteraad bij op een hoge kruk: ze heeft last van hernia.

Maar haar afhaken puur aan fysieke klachten koppelen zou niet juist zijn. Kherbache werd het slachtoffer van een sluipende campagne, waarbij de andere lokale Antwerpse boegbeelden een kwalijke rol speelden. Eerst provinciaal: niet Kherbache maar Monica De Coninck en Caroline Gennez trokken de lijst voor de verkiezingen in 2014. Daarna in de stad: in verschillende kranten werd systematisch gelekt 'tegen' het lokale boegbeeld. De lokale basis in Antwerpen staat er versteld naar te kijken.

Met Kherbache die nu vertrekt, zit de partij met een groot probleem: 2018. Want daar, in Antwerpen, wordt dé slag van Vlaanderen uitgevochten. Je kan zeggen en schrijven wat je wil, maar als de linkse oppositie in 2019 opnieuw wil winnen, wordt dat ingezet bij de lokale verkiezingen van 2018. En dan is Antwerpen de plek waar je Bart De Wever een eerste klap moet toedienen.

Geen voorzitter te bespeuren

Bij Groen lijken ze zich daar bijzonder goed van bewust. Nu al is Meyrem Almaci opzij gegaan voor Wouter Van Besien. De voormalige voorzitter, die een perfect parcours reed aan het hoofd van Groen, zit nu al klaar om straks de kopman te worden. Bij PVDA is Peter Mertens quasi altijd in campagne-modus, en hoeft niemand eraan te twijfelen dat 2018 opnieuw alles op alles wordt voor de communisten.

En wat stelt de sp.a daartegenover? Een totaal verziekt beeld, een boegbeeld dat wegloopt, onduidelijkheid over wie de kopman is. Zo kan je onmogelijk verkiezingen winnen. De onvrede bij de rest van de partij over 'Antwerpen' is dan ook groot. Alleen, hetzelfde kan je eigenlijk op dit moment zeggen over de nationale situatie van de partij, de huidige voorzittersstrijd kan onmogelijk losgekoppeld worden van de Antwerpse kladderadatsch.

Voorzitter Bruno Tobback liet het in 2014, bij de lijstvorming in de provincie Antwerpen, na om z'n stempel te gaan drukken. Niet dat een voorzitter nu plots overal bovenop moet zitten, maar toch: John Crombez profileert zich vandaag als een kandidaat die, eens verkozen, veel dichter op de zaken zal gaan zitten.

Maar los daarvan is de huidige Antwerpse toestand ook precies zo lang uitgesponnen omdat de voorzittersverkiezingen nationaal dat ook zijn. Niemand weet wie straks de leiding neemt. En Antwerpen is een belangrijke provincie voor de sp.a, het heeft erg veel leden die kunnen stemmen in de interne strijd. Niet toevallig kozen zowel Bruno Tobback met Inga Verhaert als John Crombez met Stephanie Van Houtven voor Antwerpse running mates. Tobback stelde naar verluidt eerst de vraag aan Monica De Coninck, maar die weigerde, al ontkent de huidige voorzitter dat zelf.

Een politiek schip dat al maanden geen kapitein meer heeft

Dat Verhaert bovendien als 'bemiddelaar' werd uitgekozen, maakt de situatie nog complexer: de huidige voorzittersverkiezing kan zo onmogelijk nog losgekoppeld worden van het Antwerpse conflict. En in essentie gaat het twee keer om hetzelfde probleem: een politiek schip kan niet te lang zonder duidelijke kapitein. De sp.a kampt al sinds de zomer met instabiliteit. Toen al gingen er felle stemmen op om aan de top te wisselen.

Door nu al maanden in campagnemodus te zitten, doet de partij zichzelf onnodig pijn, met grote Antwerpse gevolgen. Enige troost kan zijn dat zowel 2018 als 2019 nog net ver genoeg weg zijn om tegen dan de boel weer helemaal op orde te hebben. In tussentijd gelden de interne discussies over het nationaal voorzitterschap op z'n minst als zuiverend: beide kandidaat-voorzitters krijgen bij hun tournee langs lokale afdelingen fel weerwerk en heel gerichte, scherpe vragen. Het toont een partij waarvan de vraag van de basis zeer helder klinkt: los de problemen aan de top op, én geef ons een boodschap om mee aan de slag te kunnen.

Eens de voorzittersverkiezingen achter de rug, kan ofwel Crombez ofwel Tobback dan meteen het Antwerpse issue oplossen. En zelfs Kherbache weet dat: niet toevallig doet ze zelf de deur niet helemaal dicht om alsnog terug te komen voor 2018.

Lees meer