"Een Derde Wereldoorlog is niet meer ondenkbaar: een nucleair conflict met Rusland is waarschijnlijker dan gedacht"

De quote hierboven is van de Amerikaanse topjournalist Max Fisher. Hij heeft drie maanden gespendeerd aan een stevig onderbouwd stuk over een mogelijke Derde Wereldoorlog. "Ik ben erg geschrokken door alle interviews", zegt hij op zijn Twitter-account. Vooraleer je zo'n gerespecteerde journalist doet schrikken, moet er toch wel al serieus iets mis zitten. 

In de longread van Fisher op nieuwswebsite Vox legt de Amerikaanse journalist uit waarom een Derde Wereldoorlog volgens hem niet meer zo ondenkbaar is als we zouden hopen.

De spanningen tussen Rusland en de Verenigde Staten bouwen zich op en niemand weet waar dat zal eindigen. Bovendien houden beide grootmachten nucleaire wapens achter de hand. "Dat is niets nieuw", zou je kunnen zeggen. Dat klopt, tijdens de Koude Oorlog werd ook voortdurend gedreigd om een nucleaire aanval in te zetten, maar toen wisten Rusland en de VS precies hoe ver ze konden gaan zonder de grens te overschrijden. En bovendien bestond er zoiets als de rode telefoon, een rechtstreekse verbinding tussen de Russische en Amerikaanse president die kon worden gebruikt als de spanningen te hoog oplopen.

De spelregels zijn sinds de Koude Oorlog serieus veranderd. "Er is nu een lage nucleaire drempel die niet bestond tijdens de Koude Oorlog", zegt kernwapenexpert Bruce G. Blair. Heel wat experts vrezen dat zelfs kleine gelimiteerde nucleaire conflicten een heuse nucleaire oorlog kunnen uitlokken waarin Europese, Russische én Amerikaanse grootsteden targets worden voor bommen die verschillende keren groter zijn dan die in Hiroshima en Nagasaki.

NAVO breken

Een van die theorieën over hoe de oorlog kan uitbreken komt van Andrei Pionthkovsky, een Russische politieke analist met een kritische pen als het aankomt op het Kremlin. De Russische president Vladimir Putin hoopt volgens hem een conflict uit te lokken in de Baltische staten om zo de West-Europese leiders voor een onmogelijke keuze te zetten. Ofwel komen ze dan hun verplichtingen als NAVO-staten na en vechten ze voor de Baltische staten, ook al wil dat zeggen dat ze een Derde Wereldoorlog aangaan om voormalige Sovjet-landen te redden waar ze eigenlijk geen moer om geven. Ofwel doen ze ... niets.

Als ze voor die laatste optie kiezen, wil dat zeggen dat ze als NAVO volledig ongeloofwaardig worden en de westerse allianties volkomen waardeloos worden. In dat geval zou Putin kunnen doen waar geen enkele Sovjet-leider ooit in slaagde: de NAVO breken.

Oost-Europa maakt zich klaar voor oorlog

"Er hangt een sfeer in Rusland dat oorlog niet meer iets ondenkbaar is", zegt Russische analist Fyodor Lukyanov. Er heerst volgens hem een zekere angst dat Rusland niet anders zal kunnen dan militaire acties te ondernemen tegen de Verenigde Staten.

Terwijl de dreiging in Washington minder reëel aanvoelt, maakt Oost-Europa zich klaar voor een mogelijke oorlog. "We zien dat Russische inlichtingendiensten in Zweden actief zijn en we kunnen dat niet anders interpreteren dan als voorbereidingen op militaire acties tegen Zweden", kondigde een Zweedse veiligheidsambtenaar aan in maart.

Ook Finland, dat lange tijd onder Russisch gezag was, blijft niet bij de pakken zitten. Het Finse ministerie van Defensie heeft 900.000 inwoners een brief gestuurd om hen voor te bereiden op een mogelijke dienstplicht in geval van crisis. Ook Baltische staat Litouwen bereidt zich voor en heeft de militaire dienstplicht terug ingevoerd. Polen heeft een generaal aangeduid die de militaire bevelhebber zou worden als er oorlog uitbreekt.

Niet meer ondenkbaar

De druk wordt steeds groter, de spanningen lopen op en toch lijkt het ondenkbaar dat we in een Derde Wereldoorlog verwikkeld zullen raken. Het lijkt allemaal zo onrealistisch omdat de dreigementen zó complex zijn. Dat al die bewegende deeltjes het zo ingewikkeld maken om te begrijpen, maakt de hele situatie nog gevaarlijker. Want als we de dreiging niet begrijpen, hoe moeten we het probleem dan oplossen?

Lees meer