Rusthuizen, serviceflats en scholen ... een pak betaalt plots maar 6 procent btw op elektriciteit?

Hoe is er nu ineens zoveel meer gebruik van elektriciteit aan een verlaagd BTW-tarief van 6 procent? Zijn er dan ineens zoveel meer 'particulieren', die dat tarief mogen gebruiken? "Grote organisaties zoals rusthuizen, serviceflats, zelfs scholen zijn plots al hun gebruikers individueel aan het uitsplitsen", is bij de regering te horen. "Totaal onjuist, dit is een rookgordijn om de btw te kunnen verhogen", zegt de sp.a.

Discussies over de btw verhoging sluimeren al langer. Dat zit zo: als je aan de kant van loonlasten wil snoeien in inkomsten voor de belastingen, kom je vrij snel bij btw (belastingen op consumptie) als alternatief. Al maanden kijkt de regering dus naar opties: tariefverhogingen, zowel voor het 'normale' tarief van 21 procent als het 'speciale, verlaagde' tarief van 6 procent. En uiteraard naar allerlei uitzonderingen op die twee tarieven, want zo bestaan er ook nog eens een pak.

Enter dan de begrotingscontrole van juli. Daaruit bleek volgens de cijfers van minister van Financiën Johan Vanovertveldt (N-VA) een stevige ontsporing van zo'n 'speciaal' tarief, de btw op elektriciteit voor particulieren. De vorige regering verlaagde die van 21 naar 6 procent. Volgens de huidige regering sloeg dat een krater van zo'n 500 miljoen euro. Minister Van Overtveldt communiceerde dat de maatregel in totaal zo'n 955 miljoen euro gaat kosten, 466 miljoen vorig jaar, 489 miljoen dit jaar. En in z'n communicatie gaf hij meteen ook mee dat de man die het allemaal bedacht had, Johan Vande Lanotte (sp.a) uitging van 56 miljoen euro terugverdieneffecten.

Het verslag van de inspectie van Financiën van 23 december 2013 is zeer duidelijk: het gaat 473 miljoen kosten

Dat lokt nu een war of words uit tussen sp.a en Van Overtveldt. Vanmorgen op de radio was Vande Lanotte al heel hard, maar de sp.a zelf wil de puntjes volledig op de i zetten. Want volgens de info van Vanovertveldt raamde de FOD Financiën zelf de kost van de hele maatregel op zo'n 530 miljoen euro.

Een verslag van de inspectie van Financiën van 23 december 2013, tijdens de regering Di Rupo dus, is inderdaad behoorlijk duidelijk: zij raamden het totaal effect op 473 miljoen. "En dus dat bedrag van 56 miljoen, dat wij zogezegd zouden gecommuniceerd hebben is compleet fout. Wij hebben ons altijd op dat verslag van Financiën gebaseerd." En ook: "Als de minister zegt dat het probleem 'recent' is, waarom is dat dan exact het effect dat de inspectie van Financiën in 2013 al voorspelde?"

Sp.a verwijt Van Overtveldt niets minder dan "totale manipulatie van de cijfers". "Want wat fundamenteel verschilt van dat inspectieverslag, zijn de cijfers voor 2014. Hoe is er daar plots sprake van honderden miljoenen verschil?" En het verschil zit hem in wat de minister zegt, niet het officiële monitoringcomité. Want dat geeft in september 2014 al aan dat er een meerkost komt in 2015, en het nieuw verslag van maart 2015 bevestigt dat.

Maar is dat verschil van 500 miljoen?

Wat zijn die extra uitgaven in 2014 dan wel? Wel, zowel de liberalen als de N-VA spreken van een pak instellingen die onrechtmatig gebruik maken van de maatregel. "Bejaardentehuizen en serviceflats zijn hun facturen beginnen opsplitsen voor individuen". Een andere bron spreekt van "een aantal grote instellingen, maar ook scholen". "Je kan hier niet echt spreken van fraude, maar eerder van overdreven gebruik van de maatregel", zegt een betrokkene. En valt dat misbruik dan niet op te sporen en te herberekenen? "Wel, zelfs onder onze ambtenaren is daarover discussie."

Daarnaast is er ook het duaal gebruik: een zelfstandige die plots voor de elektriciteit van z'n woning/kantoor heel de som aan 6 procent rekent.

Beide plotse effecten zijn "op z'n minst vreemd", zo vinden ze de sp.a. "We hebben verschillende regionale btw-kantoren van de belastingen gebeld, om eens te horen of dat effectief zo is. Niemand weet daar van iets, van plots 'oneigenlijk' gebruik." En ook: dat zelfstandigen plots massaal naar het tarief van 6 procent overschakelen, zou nauwelijks effect mogen hebben. Ze dienen die kost toch in als aftrekpost op hun belastingen, dus dat corrigeert zichzelf.

"We hebben een beschuldiging van een paar honderd miljoen, zonder verklaring, niet in cijfers, niet in de maatregel. Op basis van alle statistieken die wij hebben, is de minister van Financiën iets uit zijn duim aan het zuigen. Sterk voor iemand die Yanis Varoufakis belastingamateurisme verwijt", zo is bij sp.a te horen.

Lees meer