Typisch Belgische methode om 'anoniem' te klikken over sociale fraude: officieel mag het niet, de facto zal het zo zijn

© vrt

Je ex-lief die knoeit met een uitkering, je buurman die zwart werkt, een kennis die liegt over waar hij precies woont om de fiscus te misleiden ... Binnenkort kan je ze allemaal verklikken bij de overheid op een online meldpunt . Dat klikken mag niet anoniem. Maar nu al geeft de overheid aan dat ze de identiteit van de klikkers toch nooit gaat controleren.

In oktober krijgt ons land dus een nieuwigheid: een centraal meldpunt voor sociale fraude. Het past in de veranderde aanpak ten opzicht van zwartwerkers, of mensen die de regels van uitkeringen een beetje buigen.

Jarenlang werd dat oogluikend toegestaan in ons land, maar de tijden zijn veranderd. Dat gebeurde al veel vroeger dan bij deze centrumrechtse coalitie. Maar die zette wel de puntjes op de i over sociale fraude, en wil dus één punt waar je iedereen kan gaan verklikken. Nu gebeurt dat klikken uiteraard ook, de belastingen werken vaak op basis van anonieme klachten, maar dat gebeurt niet gecentraliseerd.

Over het al dan niet anoniem klikken was al één en ander te doen. Staatssecretaris voor Sociale Fraude Bart Tommelein (Open Vld) beloofde dat zoiets niet mogelijk zou zijn. Maar z'n topman van de sociale inspectie, Jean-Claude Heirman, spreekt dat tegen in De Tijd. "Het is gewoon technisch te moeilijk en te duur om de identiteit van elke melder te controleren", zo zegt hij aan de zakenkrant. En uiteindelijk is het voor hem niet van belang wie meldt, wel wat er gemeld wordt.

Het project ligt gevoelig voor de liberalen, die bezorgd zijn om zogenaamde 'kliklijnen', waarbij burgers elkaar kunnen aangeven. Om die redenen sneuvelde het project al in de vorige regering. Tommelein wijst er nu via Twitter op dat anoniem klacht indienen echt niet mag, je moet een naam invullen. En dat mag niet zomaar een valse naam zijn. "Misbruik van valse gegevens is wel strafbaar", zo zegt Tommelein. Maar die gegevens zullen dus nooit gecontroleerd worden, zo stelt z'n topman.

N-VA-Kamerlid Wouter Raskin wilde in het parlement van Tommelein ook weten hoe het nu precies zit. In het antwoord liet Tommelein weten dat het meldpunt een naam, e-mailadres en telefoonnummer zal vragen van de melder. Maar dat kan dus totaal fake zijn, controle is er niet. En klikkers kunnen ook aanvinken dat ze niet verder gecontacteerd willen worden.

Tommelein overwoog wel strengere systemen, zoals eID. Daarbij moet je via je identiteitskaart online inloggen. Alleen, niet iedereen heeft zo'n eID-reader, en niet-Belgen kunnen dan niets melden.