Niks geleerd van Fukushima: Japan opent kerncentrale naast vulkaan en negeert veiligheidsvoorschriften

Je zou denken dat een kernramp zoals die van Fukushima als waarschuwing kan tellen, maar niet in Japan. Vorige week trok het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) aan de alarmbel, omdat het land onvoldoende maatregelen heeft getroffen om kernenergie veilig te maken. Maar ook dat bericht is in dovemansoren gevallen. Nochtans zit de schrik bij de bevolking er nog goed in en volgt de komende maanden nog een discussie voor het gerecht.

Zware aardbevingen, vulkaanuitbarstingen, tsunami's en tal van natuurrampen: Japan is een land om schrik van te krijgen. Maar wat de meeste zorgen baart, is de aanwezigheid van kernenergie op een eiland dat zo door de natuurelementen wordt beheerst. Vier jaar geleden liep het mis toen na een zware aardbeving voor de oostkust van Japan een tsunami een spoor van vernieling achterliet. Maar in de weken die volgden waren de ogen vooral op Fukushima gericht, waar een kerncentrale in nood verkeerde. De grootste kernramp sinds Tsjernobyl in 1986 bracht de gevaren van kernenergie wereldwijd weer onder de aandacht. Vorige maand is de eerste reactor sinds de ramp opgestart, maar veel is er niet veranderd.

Voor het drama leefde iedereen met de valse overtuiging dat kernenergie in Japan veilig was. De nucleaire waakhond van de Verenigde Naties heeft Tokyo Electric Power Co (TEPCO) vorige maand in een rapport zwaar bekritiseerd, omdat ze te weinig voorzorgsmaatregelen namen.

Bij de herstart van de reactor vorige maand liepen heel wat zaken verkeerd. Op 20 augustus bleek zeewater in het secundaire koelingsysteem te lekken, waardoor de plannen om op volle capaciteit te draaien zijn uitgesteld. Sindsdien is de volledige herstart keer op keer uitgesteld. Wat immers wel veranderd is, is het feit dat Japan zelf een nucleaire waakhond heeft ingesteld, die los van politieke belangen over gevaren kan oordelen.

Vulkaan

Kerncentrales moeten beter beschermd worden tegen aardbevingen en tsunami's. Deze week nog leidde tyfoon Etau tot zware overstromingen. Het is dus absoluut noodzakelijk dat kerncentrales op het ergste voorbereid zijn. Maar wat heel wat mensen zorgen baart, is dat de herstarte reactor op zo'n 50 kilometer van een actieve vulkaan ligt. Vorige maand nog moesten mensen in een straal van drie kilometer rond de krater van de Sakurajima vertrekken, omdat gevreesd werd voor een uitbarsting.

Maar de Japanse waakhond gelooft niet dat de vulkaan een bedreiging voor de kerncentrale is. Volgens Kyushu Electric Power liggen er veertien actieve volkanen binnen 150 kilometer rond de reactor in Sendai, maar de centrale kan 15 centimer as dragen. Niet voor iedereen echt geruststellend, maar vele mensen vragen zich ook af waarom Japan met de ramp vers in het geheugen zo snel weer op kernenergie overschakelt. De Democratische Partij van Japan wou kernenergie afbouwen, maar onder premier Shinzo Abe werd beslist de reactors te herstarten. Tegen 2030 moet kernenergie zo'n 20 tot 22 procent van de energie in Japan voorzien.

Toch zal het niet simpel zijn om de kerncentrales allemaal te heropenen. De bevolking is immers niet zo overtuigd dat alles veilig is. Misschien daarom dat ze Sendai er als eerste uitpikten, aangezien die kernreactor ver van een grote stad ligt. "Dit illustreert dat de lessen van Fukushima genegeerd worden en dat de overheid nog altijd droomt dat er geen risico's bestaan", zegt professor Jeff Kingston aan The Daily Beast. "De evacuatieplannen zijn een macabere grap. Wanneer zich een ongeluk zou voordoen, zal het niet mogelijk zijn om op een beheerste en tijdige manier te vluchten. In het geval van een tsunami, een aardverschuiving of een vulkaanuitbarsting zullen de wegen niet toegankelijk zijn. Er is geen plan B."

Terrorisme

En er is natuurlijk nog een risico waar kerncentrales over de hele wereld mee te maken krijgen. De voormalige Japanse premier Kan Naoto benadrukte het nog: terrorisme. Volgens hem was het drama in Fukushima ook het bewijs hoe kwetsbaar kerncentrales zijn voor terroristische aanslagen. "Terroristen hoeven ze niet te bombarderen, het volstaat om binnen te geraken en de stroom te onderbreken om zware verwoestingen aan te richten", schreef hij in een nota na het drama.

Ook daarmee heeft Japan bij de herstart van de eerste reactor geen rekening gehouden. Buiten staan ongewapende bewakers toezicht te houden, en er zijn geen extra controles van het personeel nodig. Maar leden van de Japanse maffia, de yakuza, hebben een voet in de centrales. Zelfs de Japanse overheid heeft al erkend dat het gevaar voor terrorisme niet alleen van buiten de kerncentrales komt, maar ook van het personeel dat er werkt. Met andere woorden: potentiële terroristen kunnen zomaar door de voordeur binnenwandelen.

De komende maanden zal de kwestie opnieuw voor de Japanse rechtbanken worden uitgevochten. Drie voormalige topmannen van TEPCO zullen moeten getuigen en vermoedelijk zal ook het rapport van het IAEA als bewijs worden gebruikt. Daardoor zal de publieke opinie over kernenergie in Japan zeker niet snel veranderen. Volgens de richtlijnen van de Japanse waakhond zouden immers maar 7 van de 42 kernreactors kunnen herstarten, maar zelfs die staan voor een juridische discussie.

(Bron: The Daily Beast)

Lees meer