Waarom die van Islamitische Staat allemaal met een Toyota rijden

Op beelden en foto’s van Islamitische Staat is er één constante: de Toyota Hilux, bij voorkeur een witte. Ze hebben er honderden bij IS. Hoe zit dat? Het antwoord is in eerste instantie simpel, maar toch ook weer niet zo simpel.

De Hilux wordt sinds 1968 gemaakt door Toyota en sindsdien zijn er zeven generaties van het model geweest. Eerder dit jaar werd de achtste incarnatie voorgesteld.

De Hilux wordt wereldwijd verkocht, maar is door de kleine markt voor pick-ups in België maar weinig hier op de weg te zien. Maar dat is misleidend: er rijden er momenteel wereldwijd naar schatting 8 à 10 miljoen rond, wat heel bijzonder is, want er zijn er sinds 1968 ongeveer 15 miljoen van gemaakt. En dat is het nu net. De Hilux is onverwoestbaar. Voor wie een zombie-apocalyps vreest of zich een auto wil aanschaffen die het einde van de wereld overleeft: dit is de wagen die je je wil aanschaffen.

Top Gear

Fans van Top Gear herinneren zich misschien nog een experiment uit 2006 (we hebben het in drie videodelen onderaan dit artikel gezet) waarin geprobeerd werd om een 18 jaar oude Hilux met bijna 300.000 km op de teller om zeep te helpen.

Jeremy Clarkson & co reden ermee tegen een boom, lieten ‘m vijf uur weken in de zee, staken de auto in brand, lieten hem vallen van grote hoogte … en mits wat reparaties - waarvoor niet eens nieuwe onderdelen nodig waren - reed de wagen nog steeds.

Het is dus niet echt een wonder dat de Hilux zo populair is bij terroristen en guerrillastrijders. Want, Islamitische Staat is heus niet de eerste bende die gaat voor Toyota Hiluxen.

Een AK-47 op wielen

Al in de jaren tachtig begonnen “militanten” in Afrika de Hilux massaal te gebruiken. Hij werd ook de favoriete auto van de Taliban en daarna al-Qaida in Afghanistan. David Kilcullen, de man die de campagne bedacht om al-Qaida uit Irak te krijgen voor de Amerikaanse generaal David Petraeus, noemt de Hilux “one of the most important, and unnoticed, weapons of guerrilla war in Afghanistan and across the world”. Een andere counterterrorism-expert, Andrew Exum, beaamt dat.

"It kicks the hell out of the Humvee"

“De Toyota Hilux is gewoonweg overal waar gevochten wordt vandaag de dag”, zegt hij. “De Hilux is het transport equivalent van de AK-47. It’s ubiquitous to insurgent warfare.” Exum, voormalig army ranger met een pak ervaring in Irak en Afghanistan gaat zelfs verder: “De Hilux bleek gewoon een pak efficiënter te zijn dat de Humvees waar wij het moesten mee doen, it kicks the hell out of the Humvee.”

Wie het niet gelooft moet maar eens googlen naar foto’s van zowat elk conflict van de jongste decennia. De piraten in Somalië? Hiluxen! Nicaragua? Ethiopië? Rwanda? Liberia? Congo? Libanon? Palestina? Jemen? Al die conflicten leken wel billboards voor de Toyota Hilux.

"De Hilux is wat we een force multiplier noemen"

“De Hilux is zo populair, omdat hij wat wij een force multiplier noemen is”, zegt Alastair Finlan, professor strategic studies aan Aberystwyth University. “De wagen is snel, manoeuvreert uitstekend én je kan in de laadruimte bijvoorbeeld een 50-kaliber machinegeweer monteren.” Da’s niet alles. Onderdelen voor de Hilux zijn overvloedig beschikbaar ondertussen, en hij is makkelijk te repareren als de auto toch stuk gaat.

“De Hilux is ontworpen destijds als een lightweight truck with big tires on big wheels”, zegt Kevin Hunter, president van Toyota’s design division in Californië. “Hij was bedoeld als een recreational truck, a truck people could have fun with. De Hilux is ook een body-on-frame truck. Bij de meeste moderne wagens zijn carrosserie en chassis in elkaar verweven.”

Waarom zijn ze bij voorkeur wit? “Omdat alleen een idioot met een donkere of zwarte auto rondrijdt in landen waar het in de zomer 40 graden of warmer wordt”, horen we daarover.

Maar, waar halen ze die Hiluxen?

We weten nu waarom IS die Toyota Hilux kiest. Maar waar halen ze die? Stappen ze gewoon naar een dealer? Hier wordt het verhaal wat ingewikkelder. Om te beginnen: een deel van die Toyota Hiluxen, eigenlijk vooral de nieuwste modellen, wel, die hebben ze gestolen van … ons. En met ons bedoelen we de Westerse coalitie. Buitgemaakt is misschien een beter woord.

Het Amerikaanse State Department heeft de jongste twee jaar bijvoorbeeld een pak Toyota Hiluxen aan de tegenstanders van Islamitische Staat gegeven. Onder meer het Free Syrian Army, maar ook de Peschmarga en een aantal milities die in Irak strijden tegen IS hadden daar specifiek om gevraagd.

Afgelopen zomer werden er nog 43 geleverd bijvoorbeeld aan “gematigde tegenstanders van het Assad-regime en IS”. In totaal leverden de Amerikanen minstens honderd stuks sinds ze begonnen met het opleiden van rebellen om tegen IS te vechten.

Ook de Britten hebben minstens tien gloednieuwe exemplaren geleverd aan die partijen als “non lethal aid”. Die wagens zijn voor een stuk buitgemaakt door IS, of erger nog, degenen die ze kregen zijn overgelopen naar IS.

Occasies uit Japan

Maar, hoewel het wellicht om meer dan dan 100 auto’s gaat ondertussen die zo zijn “verloren”, is dat nog altijd een minderheid van de hele vloot aan Toyota’s van IS. Toyota ontkent in elk geval dat het de wagens verkoopt aan Islamitische Staat. “Wij zijn daar helemaal niet mee gediend, we vinden het zeker geen goede reclame om met dat soort mensen geassocieerd te worden”, luidt het. Toch lijkt een groot deel van de Hiluxen van IS uit Japan te komen, maar dan via de tweedehandsmarkt.

De Japanners beseffen hoe belangrijk de autoindustrie is voor hun land, en om die goed draaiende te houden, heeft de regering er bijvoorbeeld serieuze incentives om mensen aan te zetten om een nieuwe wagen te kopen. Wie bijvoorbeeld een auto heeft die 13 jaar of ouder is, krijgt 2.5000 euro in cash als hij een nieuwe koopt. Wie eentje koopt die milieuvriendelijker is: 1.000 euro in het handje.

Japanners zelf moeten geen tweedehandsauto’s hebben, dus gaan de meeste ingeruilde wagens naar het buitenland. Jaarlijks gooien de Japanners zo meer dan een miljoen auto’s op de tweedehandsmarkten in het Verre Oosten. Zo belanden die uiteindelijk in landen als Pakistan en de Golfstaten, waar ze gekocht worden door onder meer Islamitische Staat of mensen die de strijd van IS steunen.

Wit & goed onderhouden

O ja. De Japanners houden ook van witte auto’s: meer dan 70 procent van wat ze kopen is wit. De Japanners soigneren hun wagens ook. Wat betekent dat de occasies er vaak uitzien als nieuw, ondanks het feit dat ze 15 jaar oud zijn. En heel veel van die Toyota’s waar IS mee rijdt, blijken er wel nieuw uit te zien, maar zijn dat niet, hebben spotters vastgesteld.

Maar dat verklaart nog niet alles

Maar ook de tweedehandsmarkt verklaart niet alles. Er is ook gewoon het feit dat Toyota ’s werelds grootste fabrikant van auto’s is en het in het Midden-Oosten aardig wat Hiluxen en Land Cruisers verkoopt via officiële kanalen. In Irak bijvoorbeeld, werden vorig jaar 31.000 Hiluxen en een paar duizend Land Cruisers verkocht. Sinds 2012 zijn er in het hele Midden-Oosten meer dan 680.000 officieel verkocht en geleverd.

“We have procedures in place to help ensure our products are not diverted for unauthorized military use”, zeggen ze op de dienst public policy and communications van Toyota. Maar: “It is impossible for Toyota to completely control indirect or illegal channels through which our vehicles could be misappropriated.”

Wat die procedures zijn is niet duidelijk. Maar, Toyota heeft uiteraard een punt: het kan moeilijk verantwoordelijk gesteld worden voor wat er met de wagens gebeurt als ze eenmaal verkocht zijn op wettelijke manier.

Imago en vakbonden

“The Hilux is so popular with ISIS fighters that it has now become almost part of the ISIS brand”, zegt Mark Wallace, voormalig Amerikaans ambassadeur bij de Verneigde Naties en nu CEO van het Counter Extremism Project.

Toyota zegt helemaal niet opgezet te zijn met het imago waar IS het bedrijf mee opzadelt. Als goodwill heeft het bijvoorbeeld de Amerikaanse inlichtingendiensten vrijwillig een gedetailleerd document bezorgd, met daarin z’n hele netwerk in het Midden-Oosten en inclusief wat waar en wanneer geleverd is de jongste jaren.

“Any association with a group that burns people alive and chops off heads is not conducive to good business”, verklaarde de topman van Toyota in de VS daar op televisie. Voor een keer steunen de vakbonden hem ook. “We willen niet dat er mensen zouden zijn die denken dat ze geen Toyota moeten kopen omdat IS daar mee rijdt”, verklaarde een afgevaardigde. “Dit hele gedoe zet jobs op het spel”.

Hier, in drie delen, is wat Top Gear deed met de Hilux. ON-WAAR-SCHIJN-LIJK.

 
 
 

Lees meer