We moeten zo stilaan kotsen van die VIP-toestanden op festivals

opinie Straks is het weer zover: dan mogen de geprivilegieerden vanuit de Golden Circle voor de neus van de gewone ticketkoper naar Bruce Springsteen kijken, iemand waar we van dachten dat die sympathie had voor de werkmens. Het wordt steeds erger met die VIP-toestanden op festivals.

De jongste jaren zijn die dingen een gewoonte geworden, en ze worden vreemd genoeg amper in vraag gesteld. Er zijn anno 2016 drie soorten festival- en concertgangers lijkt het wel: zij die betalen voor een gewoon kaartje, zij die viptickets krijgen van een sponsor en zij die diepe zakken hebben en dure viptickets kopen.

Voor Springsteen in Werchter zijn alle “VIP hospitality formules” ondertussen al een hele poos uitverkocht. Genoeg mensen blijkbaar die 399 euro (het tarief staat er enkel op exclusief btw, wat alweer genoeg zegt) willen neerleggen om zichzelf, hun vrienden en klanten van tussen het gewone volk te houden.

Deep down weten we allemaal waar het op neerkomt

Wie nu denkt dat je voor die 399 euro plus btw waar voor je geld krijgt, kunnen we een illusie besparen: in no way is de “kwaliteitsvolte full catering” of wat je daar door je keel kapt, laat staan de bewaakte vestiaire dat geld waard.

Nee, laten we wel wezen: voor de meeste VIPS is wat je koopt een ticket om te laten zien dat je denkt dat, omdat je geld hebt, je wat meer bent dan iemand anders. Dat klinkt hard, een hoop VIP-gangers gaan nu collectief aan het janken, maar deep down weten we dat het daar allemaal op neerkomt.

Paraplu

Veel zullen de paraplu open trekken: “maar we hebben die kaart gekregen van ondernemer X of bank Y, wat wil je dat we doen?” Wel, in de eerste plaats: geniet van Springsteen. In de tweede plaats: ga gewoon de wei op en vertoef in het gezelschap van uw vrienden die niet zo fortuinlijk waren, verspil geen tijd tussen al dat heb-je-me-gezien-volk en blijf weg uit die VIP area. Het zal u sympathiek maken. En ten derde: besef dat u deel uitmaakt van een systeem dat festivals stilaan helemaal naar de kloten aan het helpen is.

Als u zo’n VIP-arrangement hebt gekregen, is de kans heel groot dat u normaal nooit naar een festival zou gaan. Besef dat de echte fans moeten kijken vanop de tweede rij, achter een hoop mensen die blijkbaar belangrijk zijn of nu eenmaal genoeg geld hebben of tenminste genoeg geld hebben staan bij een sponsorende bank.

Tweederangsburgers

En sta misschien even stil over hoe het vanuit die mensen hun oogpunt er allemaal uitziet. We hadden het er ooit over met Win Butler van Arcade Fire, een band met een geweten, al was het maar omdat een aantal leden zelf ooit aan den lijve als ontwikkelingshelper in Haïti konden ondervinden hoe ongelijk de wereld is. Dit is wat Win zei: “VIP festival culture is designed to make you feel you are missing out, that you are something of a lesser being. VIP packages can make the average festivalgoer feel like a second-class citizen. When I look at the VIP section, I see people folding their arms, looking serious. It's like they paid $1,000 to say: I have more money than you."

Zoals al eerder aangestipt: dat creëren van het gevoel dat wanneer je geen VIP bent, je iets zou missen, is vooral een illusie. Tenzij je erop kickt om tussen mensen te staan die hun puntjes liever op een tafeltje zetten dan ze vasthouden, die doorgaans om de vier seconden naar hun smartphone zitten te kijken en anders gewoon elkaar aan het uitkleden zijn met hun ogen. We hebben het hier over mensen die zich doorgaans bijzonder bewust zijn van hun gebrek aan egalitarisme.

Zoals vliegen

Bottomline: VIP-toestanden op festivals bestaan omdat er mensen zijn die zich beter voelen dan anderen. Omdat ze meer geld hebben of omdat ze denken dat ze om één of andere reden - de functie die ze bekleden, het feit dat ze met hun smoel op tv komen - niet thuishoren tussen het plebs.

We gaan de wereld niet veranderen met ons gefulmineer, zo zit het nu eenmaal in elkaar, maar wat bijzonder tergend is, is dat deze VIP-cultuur zo omarmd wordt door festivalorganisatoren. Voor je het weet belanden we met festivals in een systeem zoals steeds meer luchtvaartmaatschappijen hanteren: biedt een basiservaring aan die behoorlijk shitty is, maar die je kan verbeteren door te betalen voor upgrades.

17 soorten VIPS

Nu al zijn er in de UK festivals waar je, mits je dagelijks een supplement betaalt, gebruik kan maken van “betere, schonere” toiletten. Coachella, ondertussen het meest spraakmakende festival in de VS, heeft bijvoorbeeld ondertussen al 17 van die VIP-upgrades. Wie gewoon een ticket koopt, en alcohol wil drinken, kan dat bijvoorbeeld alleen doen in wat we alleen maar kunnen vergelijken met van die schaapskooien waar ze vee in verzamelen.

Een upgrade staat je toe te gaan drinken in een tent van één van de corporate sponsors van het festival: hoe meer je betaalt, hoe meer het lijkt op een echte bar. De drank wordt evenredig duurder uiteraard. Ook bij ons bestaat dat al, op Tomorrowland, maar da’s uiteindelijk meer een openlucht disco dan een echt festival, en het heeft ook niet de pretentie rock ’n roll te zijn.

Storend

Hoe je het ook draait of keert: rockmuziek was nooit bedoeld om elitair te zijn, net zo min als rockfestivals. Je kan redeneren: zo lang er genoeg idioten zijn die dat geld willen neerleggen, laat ze maar doen als ze per se apart willen zitten. Dat klopt, alleen: zolang het niet stoort. En, met dingen zoals toegang tot een ruimte voor het podium, voor de neus van de echte fans die dat geld niet kunnen opbrengen, wordt het wél storend.

In de VS was er bijvoorbeeld onlangs het Hangout Music Festival, met headliners als Foo Fighters, Major Lazer en Beck. De vips konden de actie op het podium gadeslaan vanuit een ruimte rechts voor het podium, waar zelfs een zwembad was geïnstalleerd. Check deze foto maar eens:

Op Hangout is er ook een supervip, die 1.600 euro per dag kost en dan heb je toegang tot jacuzzi’s die ze vlak voor het podium hebben gezet. En die staan daar niet om de val van Dave Grohl te breken, ze waren dit jaar weer allemaal uitverkocht.

De grote Amerikaanse festivals bieden allemaal VIP packages die duizenden en soms zelfs tienduizenden dollars per persoon kosten. Coachella bijvoorbeeld, heeft VIP experiences vanaf 3.250 dollar. Daarvoor kreeg je dit: “Get shuttled to the side of the stage from the nearby air-conditioned safari tent, which has a couch with throw pillows, wooden flooring, a queen-size bed and electrical outlets. You'd be able to drink from a private bar, use a private restroom, swim in a private pool and get advice on the next band to check out from a personal concierge.”

Gratis bier en light catering

Bonnaroo, het andere echt grote festival in de VS, had een Roll Like a Rockstar package. 30.000 dollar per groep van acht personen om twee nachten te slapen in een mobilhome (met airco!) en “three gourmet meals a day”. New Yorks Governors Ball, verkoopt cabanas waar 16 mensen een dag lang “gratis bier kunnen drinken” vergezeld van ”light catering”. Ook 30.000 dollar.

Bij ons is dat voorlopig nog allemaal iets schappelijker. Een vip-arrangement voor Rock Werchter (“De VIP hospitality zone is gemakkelijk bereikbaar via de nabij gelegen parking. Gedurende de hele dag tot in de vroege uurtjes voorzien we een open bar en heerlijke gerechtjes. Genodigden kunnen even uitblazen in onze lounge en bekomen van de drukte op het festivalterrein. Kortom, hier vind je de ideale omstandigheden om klanten, personeelsleden of andere relaties op een informele manier te leren kennen.”) kost voor vier dagen net geen duizend euro exclusief btw. Ze waren dit jaar allemaal uitverkocht.

Korte termijn-visie

Maar ook in onze contreien begint het allemaal te ontsporen. En niet alleen op festivals. We gaan steeds meer naar een wereld waarin hoe meer geld mensen hebben, hoe beter hun concertervaring kan worden. Zoals gezegd, het is misschien the way of the world, maar, het is niet de spirit van rock ’n roll en het is allemaal des te cynischer omdat rock- en popcultuur de laatste echt grote instigator is geweest van sociale verandering: als eerste omarmd door de lagere- en middenklasse heeft ze vanaf de jaren vijftig bijgedragen tot een meer gelijke wereld.

Als het zo verder gaat met dat omarmen van die VIP-cultuur op festivals, dan zal dat gevolgen hebben, dat moeten de organisatoren goed beseffen. Het is alweer een erg korte termijn-visie, een cash cow, maar eentje die steeds meer mensen voor het hoofd stoot.

Lees meer