Zwart op wit bewezen: Proximus en Telenet rekenen door duopolie gewoon veel te veel voor bellen en surfen

We betalen met z'n allen te veel voor telecom. In België stijgen de prijzen met 4 procent in 2016, terwijl in onze buurlanden de prijzen voor bellen en surfen overal dalen. De reden ligt voor de hand: er is nauwelijks concurrentie door het duopolie Proximus-Telenet. Die dure telecom en de dure horeca zijn de reden voor zware inflatie in België. En dat heeft opnieuw gevolgen voor iedereen.

Eigenlijk is het een les in economie voor dummies, die niet zo moeilijk te begrijpen is: in een markt met maar twee spelers is het niet zo moeilijk om winst te maken. Want als beide bedrijven gewoon de prijzen lekker stevig hoog houden, hebben de consumenten geen keuze en moeten ze wel veel betalen. Een duopolie heet zoiets, een monopolie met twee.

De facto is dat wat gebeurt met telecom in België. Dat is de conclusie van een speciale werkgroep van minister van Consumentenzaken Kris Peeters (CD&V). Die werkgroep moest onderzoeken hoe het komt dat de inflatie in ons land veel hoger ligt dan in onze buurlanden: het leven wordt sneller duurder in België dan in Nederland, Frankrijk, Duitsland of de UK.

Het prijzenobservatorium komt samen met het Instituut voor Nationale Rekeningen met een antwoord: we hebben wel degelijk een probleem van te snel stijgende prijzen. Dat schrijft De Tijd, die de resultaten van de werkgroep kon inkijken.

Meest interessante conclusie is daarbij de vaststelling dat er een probleem is met de telecomprijzen. Dit jaar gaan die liefst 4 procent stijgen in België, terwijl ze zakken in al de buurlanden. Gemiddeld daalden de prijzen in België de afgelopen negen jaar met 6 procent. Maar die daling was veel feller in Duitsland en Nederland, waar ze 14 procent zakten. In Frankrijk was er zelfs een daling met 23,5 procent.

"Belgen betalen gewoon veel te veel voor hun telecom"

Het antwoord op de vraag waarom dat zo is: gebrekkige concurrentie op de telecommarkt. Op de telecom-markt in België is er sprake van zo'n duopolie, al is dat in Vlaanderen eentje van Telenet en Proximus en in Wallonië is het Voo en Proximus. Het maakt dat de grote spelers hun prijzen zonder al te veel tegenstand kunnen verhogen.

Er is ook een historische reden voor dat duopolie: niet iedereen kan zomaar een 'vast' netwerk bouwen. Proximus heeft haar koperen netwerk dat het vroegere Belgacom ooit installeerde. En via de kabel komen Telenet en Voo quasi overal de huizen binnen. Zonder zo'n 'vast' netwerk is doorbreken in België niet makkelijk.

In een opvallend interview eerder dit jaar had de CEO van Orange, Michaël Trabbia, het letterlijk over het feit dat Belgen gewoon veel te veel betalen voor hun telecom. "Het is zo dat er twee duopolies zijn op de vaste verbindingen (...). Door dat duopolie zijn de prijzen hier hoog. Bijna twee keer de gangbare prijs in andere landen van West-Europa."

Inflatie: een echt probleem voor de regering

Het duopolie heeft niet alleen effect op de telecomprijzen alleen. Want die hoge inflatie, die veel hoger is dan in de buurlanden, levert echt problemen op. Sinds 2008 heeft België een gemiddelde inflatie van 1,5 procent, terwijl het in de buurlanden maar 1,1 procent is. Dat tast de koopkracht van de bevolking aan: ze krijgen minder waar voor hun geld. Maar ook voor de Belgische bedrijven is het een ramp. Want de lonen zijn gekoppeld aan de inflatie, door de index: als de prijzen stijgen, stijgen de lonen automatisch mee. Maar daardoor betalen Belgische bedrijven vaak verplicht hogere lonen dan in de buurlanden, wat het moeilijk maakt om te concurreren. Dat brengt onze economie dan weer in de problemen.

Om dat probleem aan te pakken kwam de huidige regering met de beruchte indexsprong: één keertje geen automatische stijging van 2 procent geven, maar die overslaan. Dat geeft dan het effect dat de bedrijven minder snel iedereen opslag moeten geven. De vakbonden waren woest over die indexsprong, de regering betaalde er een felle prijs voor, door de vele protesten, betogingen en stakingen. Maar de hoge inflatie is het effect van de indexsprong helemaal aan het vernietigen: want als het zo doorgaat is er midden volgend jaar alweer een nieuwe verhoging met 2 procent.

Natuurlijk kan de regering iets doen: alleen, willen ze dat wel?

Natuurlijk is het duopolie in de telecom niet de enige schuldige voor de hoge inflatie. De federale regering verhoogde zelf de btw op energie, wat een zware impact had. En ook allerlei verhogingen van tarieven voor het onderwijs wogen door. Plus volgens het rapport van het prijzenobservatorium en het Instituut voor Nationale Rekeningen is de horeca ook schuldig: de prijzen in restaurants en cafés gaan daar heel sterk naar omhoog. Wat precies de oorzaak is daar, is onduidelijk. Want de concurrentie is veel scherper daar. Maar de invoering van de witte kassa maakt het wel moeilijk voor velen in de horeca.

Hoe dan ook kan de regering wel degelijk iets doen aan die dure telecom. Heel vergelijkbaar was er jaren geleden een probleem met de energiesector in België: het toenmalige Electrabel (Engie vandaag) was een bijna-monopolist. Maar toenmalige minister van Consumentenzaken Johan Vande Lanotte (sp.a) ging systematisch beuken op die dominante positie, door bewustwording, door switchen van leverancier makkelijker te maken, en de markt vrijer te maken. Het resultaat was een revolutie: de energiemarkt in België werd open gebroken. Vandaag lijkt er geen enkele drive vanuit de federale regering te komen om diezelfde te doen voor de telecomsector. Proximus is natuurlijk een overheidsbedrijf, evident ligt het dus niet.

Lees meer