Theo Francken als 'opvolger' van Bart De Wever? Vergeet het maar

Bij N-VA zijn ze goed in kroonprinsen lanceren. Daar heeft Bart De Wever himself schuld aan: hij en niemand anders noemde destijds Sander Loones als 'zijn opvolger', nu bevindt Theo Francken zich plots in die positie. Want 'dankzij' diezelfde De Wever zoemt zijn naam nu volop. Alleen, een scenario waarbij in 2017 een andere serieuze kandidaat opstaat, ligt er niet bij N-VA.

Timeo Danaos et dona ferentes. Vrees de Grieken en hun geschenken. In dit geval: vrees de dodelijke omhelzing van de voorzitter, Bart De Wever.

In typische De Wever-stijl liet de N-VA-voorzitter tussen neus en lippen door verstaan dat hij misschien wel eens de opvolger gezien heeft voor zichzelf in de partij. En deze keer is het de steeds populairder wordende staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken. Nadat De Wever in een interview met Het Laatste Nieuws hem "de evidente figuur om over te nemen als ik morgen doodval" noemde, zoemt het rond z'n naam.

Ernaar gevraagd, deden ook alle andere N-VA-kopstukken mee in de omhelzing: Geert Bourgeois noemde hem "breed gedragen", en vicepremier Jan Jambon had het over "een klasbak".

En kijk, zo plots ben je dus blijkbaar de kroonprins, want vandaag staat het in zowat alle kranten te lezen: Francken is de logische erfopvolger van De Wever. "Het pad ligt open..." "Le nouveau Bart De Wever est arrivé".

De voorzitterskwestie

Die opvolgingskwestie is een heikel thema bij de N-VA. De Wever is veruit de langst regerende partijvoorzitter, al sinds 2004 staat hij aan het roer van zijn partij. Hij is de architect, maar ook de strateeg én tacticus van in het begin. Zelfs z'n burgemeesterschap in Antwerpen sinds 2012 kon hem niet uit die rol verjagen. Want hij is en blijft onmiskenbaar de machtsfactor binnen de N-VA: niemand anders durft zoveel een koers te bepalen, een partij en bij uitbreiding het hele regeringswerk (want N-VA is de grootste partij) naar z'n hand te zetten.

Neem het voorbeeld van het Syrische gezin, waarbij Francken zelf de eerste betrokkene is, als staatssecretaris. Al weken broeit dat conflict. Maar het wordt pas écht een thema op het moment dat vanuit de partij het offensief komt om de rechters "wereldvreemd" te noemen. En ondanks het feit dat alle regeringspartijen achter de houding van Francken staan, voelt De Wever feilloos aan hoe hij de wagon van N-VA net heftig genoeg kan loskoppelen van z'n coalitiepartners dat z'n partij plots weer alleen staat, tégen Open Vld en CD&V. En dus komt het media-offensief na die rechterlijke beslissing van hem: als een spits gaat hij dan recht op doel en knalt hij z'n goal binnen.

Het 'cadeau' voor Loones

Het dilemma dat al jaren geldt voor de N-VA is niet plots verdwenen: wie is in staat om zo goed tegelijk regisseur, scriptschrijver én steracteur te zijn? Want wat De Wever niet is, is manager. Misschien wel in Antwerpen, als burgemeester. Maar op de partij is er Piet De Zaeger, de directeur, die al het zakelijke regelt. En er is Sander Loones, die als ondervoorzitter de facto alle taken doet die een gemiddelde Belgische partijvoorzitter eigenlijk vervult: brandjes blussen en de leden gelukkig houden. "Hij doet dat uitstekend, en voelt die rol perfect aan", is in de hoogste regionen te horen.

Loones kreeg in 2014 plots het 'cadeau' dat Francken vandaag krijg, ook van De Wever: het etiket van 'kroonprins'. Toen liet De Wever plots in een interview vallen "dat hij in Loones iemand zag die hét op een dag zou kunnen". Geen makkelijke casting, want plots kwamen de tv-camera's in huis bij Loones om de man te ontdekken "die op een dag de N-VA zou leiden". En vraag maar aan prins Charles in de UK hoe moeilijk zo'n rol van kroonprins is: je hebt nog geen enkele macht, maar je wordt wel al getaxeerd op die toekomstige functie in al je doen en laten.

Loones is het predikaat in elk geval liever kwijt dan rijk. Maar hij is ondertussen wel betrokken in zowat elk intern dossier, en kent als geen ander de partij. Hem afschrijven als toekomstige voorzitter zou onverstandig zijn. Net als bijvoorbeeld Matthias Diependaele, die als Vlaams fractieleider van de N-VA een gigantische groep parlementsleden moet bijeen houden.

2017 komt te vroeg

Plus er is een heel praktische redenering te maken: de verkiezingen van de N-VA-voorzitter zijn volgend jaar, in 2017. Normaal wordt de nieuwe voorzitter voorgedragen op de partijraad van oktober of november. In het voorjaar moeten de kandidaten zich dus aanmelden.

Francken is als staatssecretaris het populairste lid van de regering. Waarom zou de N-VA hem dan vervangen? Zijn ambitie is altijd heel duidelijk geweest: hij wil de rit uitdoen. Dat bevestigt hij vandaag overigens nog eens aan newsmonkey. Een electoraal erg gunstig parcours plots omruilen voor de onzeker job van voorzitter? Want na het succes van 2014 is verlies in 2019 quasi onvermijdelijk. Dus logischerwijze neemt de zittende voorzitter dat verlies op zich, en kan hij na een nederlaag in 2019 de fakkel grootmoedig doorgeven "aan een nieuwe generatie". 2017 zou dus zowel voor de partij als voor Francken erg onlogisch zijn.

Ondertussen geldt voor De Wever nog steeds wat hij altijd gezegd heeft over z'n voorzitterschap: "Als ik kan, stop ik. Als ik moet, doe ik verder."

Exact zoals de Romeinse keizer Augustus heerste: intern zeer bescheiden, zich bijna excuserend omdat iemand de job moet doen. Maar tegelijk elke tegenstand doodknuffelen, zodat er nooit echt een tegenkandidaat zou opstaan, die het voorzitterschap écht opeist.

Lees meer