"Neen, de regering valt niet": Wouter Beke (CD&V) maakt de balans op

VOORUITBLIK 2017: newsmonkey kijkt samen met de partijvoorzitters naar 't jaar dat komt. CD&V-voorzitter Wouter Beke is stellig over het lot van premier Charles Michel (MR) en z'n ploeg: geen sprake van dat de regering valt. "Daarvoor is er nog te veel werk op de plank. En de huidige resultaten blijven onderbelicht." Maar de relatie met N-VA? "Je kan niet iets op de Kern vastleggen en dan drie dagen later als partijvoorzitter komen zeggen: "Ik trek me daar niets van aan."

“Ik verwacht dat we in 2017 met minder paradoxen gaan geconfronteerd worden dan in 2016. We hebben met ongelofelijke paradoxen te maken gehad. De Britten, omdat ze vrezen dat hun welvaart gaat aangetast worden, stemmen om de EU te verlaten. Waardoor net hun welvaart wordt aangetast. In de VS heeft een grote groep kiezers weinig of geen vertrouwen in de politiek, en stemt vervolgens op iemand die eigenlijk vindt dat elke verkiezingsbelofte de dag na de verkiezingen moet worden ingelost.”

“Trump is een heel onvoorspelbare, onzekere factor. Sommigen zeggen “de kleren maken de man”, en “eens in functie zal hij wel veel gematigder zijn”… Ik ben daar niet zeker van. De vergelijking met Ronald Reagan bijvoorbeeld gaat ook niet op. Die kende z’n eigen beperktheden. En hij heeft zich laten omringen door de juiste mensen. Als je kijkt naar wie Trump rond zich verzamelt, heb ik weinig hoop.”

Is de verkiezing van Trump het teken dat de ruwe, harde politiek vandaag de dag wint?

“Wel, in de VS waren er 240 miljoen stemgerechtigde Amerikanen. Daarvan hebben er 63 miljoen voor Trump gestemd en 66 miljoen voor Clinton. Dus dat betekent dat zo’n 25 procent van de kiezers zich achter die man geschaard heeft. Ja… Hoeveel mensen stemden in 2006 op Filip Dewinter (Vlaams Belang) tegen Patrick Janssens (sp.a)? Dat was één op drie hé. Meer dan wat Trump haalde. We moeten dus met niet te veel dedain kijken naar wat er in de VS is gebeurd.”

“Maar die uitslag wil ook zeggen dat niet iedereen denkt zoals Trump, want Clinton haalt zelfs meer stemmen. Dus een pak mensen zegt ook: “Van al die verruwing, verrechtsing, verharding, dat gepolariseer, daar moeten wij niet van weten.”

“Een samenleving waar je verantwoordelijkheden mag vragen, op hun rechten en plichten wijzen, daar is niets mis mee. Integendeel, dat zijn de condities om samenleven mogelijk te maken. Dat is ook samen leven. Laat ons na de betonstop in 2016, misschien in 2017, een soort maatschappelijke betonstop hebben en wat minder verruwing en verharding hebben.”

U bent een van de architecten van de federale regering. Valt die in 2017?

“Neen. Die valt niet in 2017.”

Dat zeg je met zeer grote stelligheid.

“Ja, omdat er nog ongelofelijk veel werk op de plank ligt. En omdat er vandaag ook resultaten zijn die onderbelicht blijven. En op dat elan moeten we verder gaan. Er liggen genoeg dossiers om met volle ambitie aan te pakken."

Maar dat beleid wordt toch compleet overschaduwd door de discussies binnen de meerderheid, soms in de marge, maar soms ook heel fundamenteel?

“Ja, zeker over de manier waarop sommigen naar de rechterlijke macht kijken en de rechtstaat in vraag stellen. Of de kerststal als symbool nemen om een stuk politieke campagne te voeren.”

“Dat betreur ik, al die tussentijdse campagnes, dat levert niets op. Dat probeert alleen de aandacht weg te trekken van de essentie: dat we deze regering gemaakt hebben om jobs te creëren, om de economische groei te versterken. Dat de werkgelegenheid terugkomt. In 2013 hebben we Opel in Antwerpen meegemaakt, Ford in Genk en een aantal andere bedrijven. Dat had een gigantische impact. Vandaag is de werkloosheid lager dan in 2013, er zijn de voorbije tijd 200.000 jobs gecreëerd. En de volgende twee jaar kunnen we er nog 100.000 bijdoen volgens de Nationale Bank. We hebben ingezet op de pensioenhervorming, niet gemakkelijk. Maar wel noodzakelijk.”

“Met de taks shift hebben we ingezet op de lage lonen, op de middenlonen. Dat werkt koopkrachtversterkend. Dan zijn er wel wat goeie resultaten om in 2019 naar de verkiezingen te gaan.”

Maar dat kan je toch niet doen op deze manier?

“We gaan inderdaad wel nog een paar knopen moeten doorhakken. Wij zijn alleszins de partij die rond alle hangende dossiers vooruit wil.”

Maar zowel de meerwaardebelasting als de hervorming van de vennootschapsbelasting en het activeren van het spaargeld zaten niet in het regeerakkoord…

“Neen, dat maakt het ook zo moeilijk. Weken hebben we onderhandeld over het regeerakkoord. Als er dan extra dossiers aan worden toegevoegd, zoals de vennootschapsbelasting, dan weet je dat er ook ruimte wordt gecreëerd om andere dossiers bespreekbaar te maken. Dat is nu eenmaal een elementaire politieke logica, die iedereen op voorhand kan weten. Dat zijn de spelregels die sinds jaar en dag gelden.

Maar een regering kan pas goed functioneren als de coalitiepartners elkaar iets gunnen. Dat ontbreekt.

"Dat was in de vorige regering toch niet echt anders. Ik herinner me toen hoe men vanuit de oppositie te keer is gegaan tegen de politieke benoemingen. En diegenen die toen in de meerderheid zaten, vandaag oppositie, die roepen nu ‘politieke benoemingen’ omdat de voormalige oppositie nu bij de NMBS z’n mensen neerzet.”

“Het belangrijkste is dat we er voor zorgen dat de NMBS en Infrabel behoorlijk gaan functioneren. Als uit een rekrutering van 270 mensen er iemand als beste naar voor komt, moet die daarvoor alle kansen krijgen.”

Laat ons het toch eens concreet maken: jullie houden een gezinscongres, en Bart De Wever stuurt de dag ervoor een torpedo over de meerwaardebelasting, waarbij hij zegt “die komt er niet”.

“Het was niet de dag voor ons congres, het was op ons congres, om heel precies te zijn.”

Jullie zijn voormalige kartelpartners. Vaak weet je ex-lief het best hoe ze je kan treffen, maar in dit geval…

“Ik heb niet zo veel ervaring met ex-lieven, moet ik eerlijk toegeven. Maar ik vond wel dat een politieke logica die normaal in de Wetstraat wordt gehanteerd doorbroken is. Namelijk op het ogenblik dat het iemand z’n congres is, dan ga je daar niet voorstaan. In verkiezingstijden is dat iets anders. Maar in normale omstandigheden doe je dat niet.”

En dan denkt iedereen toch: oei, gaan we naar verkiezingen?

“Ieder heeft z’n eigen deontologie. Maar veel fundamenteler is dat de premier zelf heeft aangekondigd dat we rond de drie dossiers die hangende zijn een oplossing gaan zoeken. En dat is op een Kern bevestigd, waar N-VA-ministers aanwezig zijn. Waarop ze een paar dagen later al anders klinken: “Ik trek mij eigenlijk niets aan van wat in de kern afgesproken is…"

Praten jullie nog met elkaar?

“Het werk wordt in de regering gedaan.”

Maar de macht zit toch grotendeels bij de partijvoorzitters. Je mag toch veronderstellen dat er gebeld wordt en gepraat?

“Er zijn contacten, maar die zijn niet intensief. Dat geef ik toe. Ik ga er ook verder niet veel over vertellen. Dat is het colloque singulier, dat moet je respecteren. De dag dat je dat niet respecteert, hebben contacten ook geen enkele zin meer.”

Moet je het in 2017 met de meerderheid toch niet anders aanpakken?

“Ik hoop vooral dat die meerderheid de verdere ambitie toont om er iets van te maken. En dan zal over de fameuze drie dossiers ook moeten getoond worden dat het kan, zonder met veto’s of blokkades af te komen.”

Zijn jullie nu het sociale gelaat van deze regering?

“Dat blijkt toch. Als door de taks shift vooral de lage lonen en middenlonen vooruit gaan, als die voor de werkgever minder kosten, dan is dat een bijzonder sociale maatregel. Als er tussen 2015 en 2018 100.000 mensen minder in armoede gaan zitten, dat zijn cijfers van het federaal Planbureau, dan is dat daar een mooi voorbeeld van. Als iemand die moet leven van een leefloon, die dat het voorbije jaar met 6 procent heeft zien verhogen, dan is dat daar een resultaat van. Tussen 2007 en 2015 is het aantal 65-plussers met 200.000 gestegen, maar het aantal onder hen dat in armoede leeft is met 100.000 gedaald, dan is dat daar een resultaat van.”

In 2017 moet ook Arco een oplossing krijgen. Hoe belangrijk is dat voor jullie?

“Dat is belangrijk voor de hele politiek. In het parlement is gezegd dat er een oplossing moest komen. Dat staat ook in het regeerakkoord.”

“Er zit daar ook heel veel selectiviteit in. Toen er voor Kaupthing Bank een oplossing moest komen, is er door verschillende partijen aan Yves Leterme (CD&V) gevraagd om iets te doen voor die mensen. En hij heeft een oplossing gevonden. Voor de Fortis-aandeelhouders heeft Ageas een regeling getroffen van 1,2 miljard. De regering is in de bres gesprongen voor Ethias, omdat het hier in het parlement gevraagd is.”

“En dan als het over Arco gaat, hoor je grote selectieve verontwaardiging: “Waarom zouden we dat moeten oplossen.”

Maar die oplossing komt er?

“Die afspraak is gemaakt bij de regeringsonderhandelingen, en die heeft de premier nog eens bevestigd.”

Wie gaat je in 2017 inspireren?

“Voor Europa gaat het een belangrijk jaar worden. En af en toe ga ik dus wel eens met Herman Van Rompuy te raden gaan. Hij moeit zich niet met de nationale politiek, maar internationaal gaat even belangrijk worden. De wijsheid van Herman zal ik af en toe wel kunnen gebruiken.”

Angela Merkel stond in 2016 alweer in het centrum van het gebeuren. In hoeverre heeft zij u geïnspireerd?

“Laat me eerst even zeggen dat Angela Merkel nooit heeft aangekondigd aan de hele wereld: “Kom naar Duitsland.” Wat ze wel heeft gezegd is, “we kunnen het." Je kan die woorden niet plaatsen als je de geschiedenis niet kent. Duitsland heeft een ervaring, niet alleen met Oost-Duitsland, ook na de Tweede Wereldoorlog, bij het opvangen van heel veel mensen. Miljoenen en miljoenen ontheemden, die binnen kwamen en een plek moesten krijgen. En daar heeft Merkel gezegd: "Wij gaan dat doen." Net zoals Geert Bourgeois (N-VA) dat in de septemberverklaring in 2015 gezegd heeft: “Wij gaan tonen dat we klaar staan.” En Vlaanderen stond ook klaar. Ik heb zelf een asielcentrum gehad in Leopoldsburg, op vraag van Theo Francken. We hebben het onderwijs meteen georganiseerd. De VDAB is, een beetje later, in gang geschoten om te kijken hoe we de mensen aan het werk konden zetten. We hebben onmiddellijk ingezet op taal en inburgering.”

Maar meer dan 1 miljoen in Duitsland op een jaar tijd: dan heb je toch een heel fundamentele politieke keuze gemaakt?

“Hoe bedoelt u, gemaakt? In die bewuste nacht in september 2015, heeft ze de keuze gemaakt van geen muur te bouwen. Nog eens, een Oost-Duitse politica, die mee een muur afgebroken heeft, gaan vragen een muur te bouwen, dat gaat niet.”

“Ze had die nacht de keuze van te zeggen: we zetten de grens dicht, we bouwen een muur. Zoals Orban en anderen dat gedaan hebben. Of we gaan ze op een humane manier opvangen. Maar ze heeft ook onmiddellijk ook het andere gedaan, en de leiding in Europa gepakt. Er moesten hotspots komen, want we konden niet iedereen opvangen. Mensensmokkelaars moesten worden aangepakt. Onze grenzen moesten bewaakt worden, opvangplaatsen creëren in de randen van de regio. Ze heeft het ene én het andere gedaan.”

Ondertussen is dat opvangcentrum in Leopoldsburg wel voorwerp van discussie. Het is ondertussen gesloten, “de herberg is dicht”, insinueerde Theo Francken.

“Dat vond ik wel helemaal gortig. Francken heeft in de zomer van 2015 mij gebeld in alle paniek, om te zeggen dat hij militaire kazernes ging opeisen. Ik heb toen gezegd: “Ik heb er alle begrip voor, we gaan er het beste van maken." Dat is ook redelijk goed gelukt. Na een jaar droogt de asielcrisis op en sluit hij het centrum weer. En dan gaat hij dat op Twitter mij eventjes nog verwijten. Dat vond ik niet consequent en zelfs gortig. Nochtans, toen ik hem die zomer aan de lijn had zei hij me: “Ik zal dit nooit vergeten.” Maar z’n geheugen is blijkbaar korter.

Even over CD&V. Hoe belangrijk zijn die lokale verkiezingen voor jullie?

“Gigantisch belangrijk. Wij zijn marktleider in Vlaanderen. Wij staan het sterkst. We hebben de meeste gemeenteraadsleden, schepenen, burgemeesters, zitten in de meeste besturen, hebben daar ook het sterkste verhaal te vertellen. Dus nogal evident.”

Wanneer stopt het voorzitterschap voor jou?

“In 2019, na de verkiezingen. Dan eindigt mijn mandaat.”

Af en toe wordt wel eens gezegd: Wouter Beke heeft de ambitie om in de regering te stappen.

“Mocht dat mijn ambitie zijn: in 2011 heeft men me het al gevraagd. Ik was toen de enige Vlaamse partijvoorzitter die de volle 540 dagen had onderhandeld. In 2014 is me die vraag ook gesteld. Dus had ik die ambitie gehad, dan had ik die al veel vroeger gegrepen. Ik ben van mening dat je moet kijken op het moment zelf wat je met je mensen doet. Een partij is geen éénmanszaak hé.”

Het kan sneller komen dan je denkt: misschien wordt Kris Peeters in 2018 wel burgemeester van Antwerpen?

“Ik gun het hem van ganser harte.”

Z’n verhuis was wel een verrassing. Zal dat een impact hebben op jullie profiel als partij?

“De grootste verrassing voor mij was dat dat zo lang onder de waterlijn is gebleven. Heel veel mandatarissen en zelfs gewone leden in Antwerpen vroegen om een sterke trekker. Wij hadden al duidelijk gemaakt dat we alleen naar de kiezer willen, alleen, we hadden een kopman nodig. Er werd heel veel naar Kris gekeken. Hij heeft er lang over nagedacht en uiteindelijk ‘ja’ gezegd. Maar elke ochtend was een ochtend van verbazing, omdat het nieuws niet in de krant stond.”

Pieter De Crem was vorige week erg kritisch over CD&V: "We mogen geen tweede cdH zijn, die wegloopt van z’n christelijke roots." Is daar discussie over binnen de partij?

“Neen. We hebben twee maanden geleden een groot congres gehad en op geen enkele manier is dat ter sprake gekomen. Ik kan me ook niet herinneren dat Pieter De Crem toen het woord heeft genomen om een bepaald probleem aan te kaarten of een bepaalde stelling in te nemen.

Waarom geeft hij dan dat interview? Er is toch een discussie geweest op het partijbureau?

“Daarover? Neen, absoluut niet.”

Het punt dat hij aanraakte: wie speel je als partij uit? Neem bijvoorbeeld Youssef Kobo, een van jullie jonge leeuwen die toch wel regelmatig heel felle standpunten inneemt.

“Juist. En Pieter De Crem die polariseert nooit hé” (lacht).

“Youssef Kobo is één van onze 55.000 leden die wij hebben, die samen met Pieter De Crem en 3.000 anderen een congres heeft gehouden, waar we lijnen hebben gezet. Dat geldt voor mij. Niet wat de ene op Twitter zet en de andere in een kranteninterview zegt.”

Een ander fenomeen is de opkomst van extreemlinks, zeker in Franstalig België?

“Je ziet dezelfde fenomenen in Vlaanderen als in Wallonië, alleen in spiegelbeeld. In Vlaanderen is dat de terugkomst van Vlaams Belang, en dat beïnvloed voor een deel de houding van N-VA. Iedereen stelt dat vast. Er is een verrechtsing van die partij. In Wallonië zie je het omgekeerde: een stevige verlinksing van de socialisten.”

Met een interessant politiek gevolg: als de PTB écht zo goed scoort, komt de PS automatisch weer in de armen van de MR terecht…

“Ja, dat zijn politieke berekeningen die veel te vroeg zijn vandaag om daar iets over te zeggen. Het heeft wel een invloed op hoe de MR zich in Wallonië opstelt, net zoals die radicalisatie een invloed heeft op hoe de N-VA zich opstelt afgelopen jaar. Wie had een jaar geleden gedacht dat we het zouden hebben over de inperking van de vrije meningsuiting, het introduceren van Patriot Acts, de scheiding der machten op de schop…

Dat is niet makkelijk met zo’n coalitiepartner?

“Neen maar het geeft ook kansen. Om aan te duiden waar wij voor staan als partij ten opzichte van anderen.”

Wordt 2017 ook geen spannend jaar voor de overheidsfinanciën? We gaan ons best moeten doen om die 3 procent-tekort-norm van Europa te kunnen halen…

“Ja, dat klopt. Maar daar zijn ook objectieve factoren voor, maar ook een paar vraagtekens bij te stellen. De aanslagen, die had niemand kunnen voorspellen bij de opmaak van de begroting. Het VBO heeft berekend dat dit ons 0,6 procent van de groei heeft gekost. De onzekerheid ten opzichten van de Brexit, dat ondergaan we ook.”

“Maar daarnaast moeten bij een begroting de besparingen die je hoopt te doen ook gerealiseerd worden. En ook de ontvangsten die erin staan moeten worden gerealiseerd. En als men daar te morsig mee is dan kom je voor problemen te staan.

Binnen de regering zei iemand: “Johan Van Overtveldt is op weg om nog slechter te doen dan Didier Reynders”…

“Geen commentaar.”

Is er iets dat je vergeten te doen bent in 2016 dat je in 2017 wil doen?

(stilte) “Neen, denkt u aan iets?”

Voornemens voor 2017?

“Een beetje aan de gezondheid en de conditie werken. Maar dat blijft dan ook een voornemen, dat in de loop van januari weer verglijdt.”

Wat is uw hoop voor 2017?

“Minder polarisatie, in het debat. Maar ook in de samenleving. En dat we met Europa meer perspectief kunnen bieden.

Opvallend ook de laatste jaren: de politieke rustpauze in de zomer bestaat eigenlijk niet meer.

“Ja, dat klopt. In het Duits zeggen ze “keine Zeit, kein Sein”. Als je geen tijd hebt, kan je ook niet meer tot jezelf komen. Ik denk dat daar een heel grote waarheid in schuilgaat. Algemeen maatschappelijk, niet noodzakelijk politiek: dingen die vandaag hot news zijn, zijn binnen drie dagen zaken waar niemand nog weet waar het over ging. Ik ben iemand die alles heel secuur bijhoudt in mijn notities. Als ik die overloop, dan moet ik soms echt diep nadenken: “Waar ging dat in godsnaam weer over?”

Dat is toch cynisch?

“Cynisch, neen. Maar je moet wel daar de juiste attitude aan de dag leggen. Namelijk, af en toe de tijd nemen om nog te kunnen zijn. En niet op alle slakken zout leggen, om duurzaam aan politiek te kunnen doen."

U klinkt meer en meer als Herman Van Rompuy.

“Ja? Dat beschouw ik als een groot compliment.”

Check hieronder het interview

 

Onze andere politieke vooruitblikken: