"Enige verdienste van de regering is dat ze bestaat": Almaci (Groen) vraagt meer opbouwende maatregelen

VOORUITBLIK 2017: newsmonkey kijkt samen met de partijvoorzitters naar 't jaar dat komt. Groen-voorzitter Meyrem Almaci verwacht veel meer opbouwend werk van de regeringen. Maar ook een ander discours, weg van de verruwing en verharding: "2017 moet het jaar worden waarin dat taalgebruik weer normaal wordt, waarin we niet op die brute manier met elkaar moeten omgaan. Als je dat niet hervindt, zal de polarisering enkel groter worden.”

“Hopelijk wordt 2017 een schakeljaar, na een heel heftig 2016 waar ik met plezier afscheid van neem. We hebben nu echt wel nood aan perspectief, nood aan beter. Ook nood aan een ander taalgebruik, want daar begint toch heel veel. Ik heb nog nooit een jaar zoals dit meegemaakt, waarin gewone burgers me komen aanspreken over de hardheid van het discours, niet alleen in het parlement, maar ook de omgang binnen de regering. Het is echt puur populisme, demagogie en tackelen om te tackelen.”

“En ik hoor meer en meer mensen, van mijn buurvrouw tot mensen die me komen vinden als ik sta te wachten op m’n trein, zeggen: 'Dit is niet ons Vlaanderen, dit is niet wat wij willen.' Ze hebben er grote moeite mee, met zo’n taalgebruik. Ze vragen zich af welke invloed dit heeft op hun kinderen. Omdat ze die net leren dat je respectvol moet omgaan met iedereen. En dan het tegenovergestelde zien bij diegenen die een rolmodel zouden moeten zijn in de samenleving. En niet alleen op social media, maar op de bühne, in het parlement, in de studio’s van de journaals. En die zich afvragen; als je op die manier met elkaar omgaat, hoe ga je dan deftig beleid voeren?”

“We zijn er ook naar: het begrotingsgat is nog nooit zo groot geweest. Maar het ergste is dat het vertrouwen in de politiek weg is. 2017 moet het jaar worden waarin dat taalgebruik weer normaal wordt, waarin we niet op die brute manier met elkaar moeten omgaan. Dat is een stuk een fundament van hoe je de samenleving opbouwt en respectvol van mening kan verschillen. Als je dat niet hervindt, zal de polarisering enkel groter worden.”

Een hoffelijker 2017?

“Een hoffelijker, maar ook een menselijker 2017. Een beleid dat rekening houdt met de mensen en niet met de cijfertjes. Die dan achteraf gemanipuleerd blijken te zijn, voor de zoveelste keer omwille van politieke redenen. Die menselijkheid is zoek. In het taalgebruik, in het soort beslissingen die men neemt en in de omgang met elkaar. Je hebt een meerderheid die elkaar niets gunt, met als gevolg dat ze geen beslissingen neemt die goed zijn voor een bredere samenleving.”

“Andere partijen zijn altijd op zoek naar de zondebok. In het parlement of daarbuiten. Tegen de sossen, tegen de Walen, tegen de moslims. Wij zijn op zoek naar oplossingen. En ik denk dat dat de richting is die we moeten uitgaan om de samenleving in 2017 perspectief te geven. Terug dat verbindende, let’s connect. Maar niet via social media, maar in de manier hoe we met elkaar moeten omgaan.

Is die social media dan een negatieve evolutie?

“Je ziet wel dat er een patroon in zit. Als je gaat kijken welke tweets we het afgelopen jaar hebben mogen lezen van toch wel hooggeplaatste N-VA-mandatarissen. Die spreken over mensen als ‘tenten’ als het over de boerkini ging. Die een foto nemen met een mestkar, als reactie op iemand anders z’n mening. Theo Francken (N-VA) die vluchtelingenwerk “de ondergang van onze samenleving” noemt. Dat soort taalgebruik helpt ons geen stap verder. Zeker omdat het dan ook nog eens voorbeeldfiguren zijn die zoiets de wereld in sturen en anderen daarmee op een negatieve manier inspireren. Het is echt toogpraat die verkocht wordt door mensen met een zeer verantwoordelijke functie. En dat is het meest verontrustende eraan. Dus kan je niet zomaar zeggen: 'Dat is maar social media'. Dat laat een indruk na.”

De man die het meeste ‘toogpraat’ verkocht heeft van al, Donald Trump, is president geworden van de VS? Dus dat model wint?

“Ja, en dat moet ons allemaal verontrusten. De vraag of dat model wint … Het heeft natuurlijk ook veel te maken met het kiessysteem in de VS. Hillary Clinton heeft bijna 3 miljoen meer stemmen gehad, maar daar koop je niets mee. Feit is dat het sowieso verschrikkelijk succesvol was en is, dat hij president is kunnen worden. Het lichtpunt in Europa, de presidentsverkiezingen in Oostenrijk, waar een groene kandidaat gewonnen heeft, roept als democraat toch ernstige vragen op. Want het was wel tegen een kandidaat van extreemrechts. Dat spook van post-truth politics waart door Europa, ook bij de Brexit, waarbij je de waarheid geweld aandoet om een framing te kunnen neerzetten, waar mensen op zoek naar antwoorden in meegaan op korte termijn, tot ze beseffen dat het ook niet werkt. Dus is het aan ons om daar iets tegenover te zetten. De traditionele partijen hebben die onvrede veel te lang laten bestaan. Ze hebben er niet naar omgekeken. Met als gevolg dat ze zich nu in de veilige haven van het rechts-populisme parkeren.”

Hebben jullie dan wel geluisterd?

“We zijn het afgelopen jaar wel verschillende keren met heel concrete voorstellen gekomen. We hebben ons daar ook kwetsbaar mee gemaakt. Het ‘refterplan’, de refterrevolutie, gezonde voeding op school, daar hebben we heel veel felicitaties voor gekregen. We hebben daar een mooie campagne rond gedaan. Met ‘werkbaar werk’ zijn we op het kabinet van Kris Peeters (CD&V) geweest. Ons het ‘plan C’, om de circulaire economie eindelijk een boost te geven, wordt nu overal overgenomen als een voorbeeld van hoe je aan politiek kan doen.”

Dat zijn allemaal beleidsvoorstellen. Maar we hadden het over ‘wat leeft er in de samenleving’?

“Wat dat betreft is het heel duidelijk om de frustraties te benoemen, maar vooral er antwoorden op te geven. Haat opkloppen is veel makkelijker dan met iets constructief en opbouwend te komen. Wat we nodig hebben zijn mensen die net schotten wegnemen en verbinden. Dat is een veel moeilijkere taak, maar wel een taak die ik als voorzitter en een geweldig team parlementsleden heb opgenomen.”

“Het is onze verdomde plicht als democraten om dat vandaag te brengen. Tegenover regeringen die helaas vandaag alleen nog maar de verdienste hebben dat ze bestaan. Voor de rest komt daar niets uit hé. Premier Michel als de orkestleider van dienst: van harmonie is geen sprake, het is een kakafonie. Maar hij blijft maar verder doen alsof er niets aan de hand is. De uitdagingen van vandaag zijn immens. Die verdienen een antwoord.”

Valt de regering in 2017?

“De regering zal vallen als de N-VA wilt dat ze valt. Daar ben ik echt van overtuigd. Het was overduidelijk met de aanwezigheid van Bart De Wever op de crisisvergadering van Jan Jambon. De vele functies die de man in zich verenigt maken hem tot keizer in eigen land. En op een bepaald moment worden grenzen overschreden. Ofwel neem je de verantwoordelijkheid om premier te zijn, en het is logisch dat een premier aanwezig is. Ofwel ben je burgemeester van Antwerpen en partijvoorzitter, maar dan hoor je ook niet op zo’n soort vergadering op te duiken. Dat zijn de regels van het democratische spel. Je kan daar lacherig over doen, maar dit gaat over hoe een democratie georganiseerd is. Er is een reden waarom dat zo is: om machtsmisbruik en andere calamiteiten te voorkomen. Als je graag verantwoordelijkheden wil opnemen, hij mocht perfect premier worden, dan moet je dat doen. Charles Michel had daar bij Jambon aan tafel moeten zitten. Maar hij zat er niet. En dat is veelzeggend.”

Dat is de waarheid toch een klein beetje geweld aandoen? MR heeft bij de regering een expliciet veto gesteld tegen De Wever als premier. Los van het feit dat het hem misschien wel goed uitkwam …

“Voila. Maar hij is de voorzitter van de grootste partij in Vlaanderen. Het gaat mij over hoe hij zich gedraagt vanaf het moment dat er een regering is. Vanaf dan is hij de schoonmoeder geworden. CD&V zegt ‘A’, Open Vld zegt ‘B’ en hij zegt: ‘neen, het is C’. En dat wordt dan de marsrichting van de regering. Elke keer opnieuw.”

Een pure N-VA-regering dan?

“Dit is een regering waar N-VA effectief beslist. Dat blijk zeer duidelijk op vlak van eerlijke fiscaliteit. Waar niets kan bewegen. Waar de N-VA en de liberalen elkaar ook vinden om de handen boven het hoofd te houden van die multinationals die aan geweldige optimalisatie van hun belastingen kunnen doen, terwijl gewone KMO’s elke dag staan te wroeten. Het zijn dat soort lijnen die uitgezet worden op de kabinetten, op het partijbureau van N-VA.”

“Maar als er dan een crisis is, waarbij er regels en afspraken zijn over wie kan aanwezig zijn, en er is iemand bij die misschien wel partijvoorzitter is, maar niet de functie heeft van minister, of van premier, ja dat klopt gewoon niet. Dan worden de grendels op de democratische besluitvorming opgeheven, gewoon omdat men de grootste is.”

Gaan jullie daar in 2017 op toezien?

“Op het respecteren van de democratische regels kan niet afgedongen worden. Wij blijven ons verzetten tegen polarisering en tegen het verglijden van democratische spelregels. Tegen rechters een hele hetze beginnen, het vertrouwen in het gerechtelijk systeem onderuit halen, de scheiding der machten voor een groot stuk onderuit haalt als grote partij, tot en met de manier waarop je over andere bevolkingsgroepen praat, dat zijn de zaken die ik met mijn partij wil veranderen.”

Jullie willen, meest van allen, de antipode van N-VA zijn?

“Wij willen van niemand de antipode zijn. Ik merk dan andere partijen vaak een antipode nodig hebben om iets te kunnen doen. Wij hebben als groene partij een heel duidelijk gedachtengoed, dat wij zeggen: een menselijkere samenleving. Rekening houden met de mentale én de fysieke opwarming van de aarde, en onder meer ook pleiten voor eerlijkere fiscaliteit.”

“Wij geloven in de positieve identiteit. Wat mensen vandaag te horen krijgen, is dat ze zichzelf moeten definiëren door zich af te zetten tegen anderen. Ik geloof daar niet in. Onze identiteit als Vlamingen, als Belgen, wordt bepaald door positieve zaken. Het surrealisme na de aanslagen, toen iedereen op Twitter foto’s van katten begon te delen … het Bourgondische, daar kan je veel beter mee aan de slag, dat verbindt ook …"

Even over dat klimaat. Hoe moet het daarmee verder, nu Trump president wordt?

“Wel, de voltallige wereld doet al het tegenovergestelde van wat Trump propageert. Dat zal hem er toe dwingen de richting in te gaan van meer klimaatambitie. Als je de samenstelling ziet van z’n kabinet, dat is waanzinnig. Maar kijk eens hoe Californië, toch de zesde grootste economie van de wereld, heeft gezegd: 'Wij gaan gewoon voort op de ingeslagen weg van de klimaatambitie. Wij gaan die opwarming tot maximum 1,5 graad houden.' Ik verwacht dat al diegene die gedesillusioneerd waren door z’n verkiezing, dat ze de tegenkracht gaan vormen. Ik wil van ons land, van Europa, dat ze terug het voortouw nemen op vlak van klimaat. Want men heeft het wel een stukje laten hangen. We zitten op Europees land nu helemaal vanachter. Het is dankzij ons parlementslid Johan Danen dat Vlaanderen het verdrag van Parijs ook heeft geratificeerd. Elke keer missen we deadlines, is er een gebrek aan ambitie.”

“Willen we dat onze economie kan overleven, dan moeten we bij de voorlopers zijn. Dat is de les van Trump voor Europa: dat het nu aan ons is. Het moment dat ze in de VS de economische gevolgen gaan voelen, gaan ze heel snel hun beleid bijdraaien. Want één van de zaken die al aangehaald is, de CO2-taks, stel u voor dat alle andere landen dat invoeren. Of dat China een CO2-taks invoert op alles wat de VS produceert en uitvoert, gaan heffen, dan krijg je een heel ander verhaal.”

China als een positieve factor voor het klimaat?

“Wel, op dit moment wel ja. Omdat zij, net als 350 multinationals trouwens, gezegd hebben: 'Klimaatverandering is geen hoax. Neem dit alsjeblieft ernstig.' Dus China gaat verder op het ingeslagen pad. Ze worden in hun steden ook gigantisch geconfronteerd met de gezondheidseffecten van gigantische vervuiling.”

Bij wie ga je inspiratie halen in 2017?

“Bij heel veel mensen. Bijvoorbeeld bij mijn buurvrouw, die als het sneeuwt de stoep van de bejaarde bewoonster ernaast veegt. Of mijn kapster, die toen er in Calais nog een vluchtelingenkamp was, naar daar trok in de weekends met hulpmiddelen om te gaan helpen. Omdat ze het niet kon aanzien. Dat zijn de mensen die me inspiratie bieden om elke dag te vechten. Die leerkrachten die uit eigen zak brood betalen, omdat kinderen zonder boterhammen naar school komen. Dat zijn de stille helden van onze samenleving.”

“Die kleine KMO die zegt, ik ben maar een tweemanszaak, maar hoe kan ik toch groener gaan werken? Ik zie een enorme shift bij heel veel bedrijfsleiders. Dat zijn hoopvolle signalen. Maar terwijl je dat ziet, faalt het beleid, laat het hen zitten. En het zijn die mensen waar ik er voor wil zijn. Want zij verdienen veel meer aandacht voor de structurele strijd die zij elke dag voeren.”

In de peilingen zit je op 12 procent. Waar moet dat naartoe?

(lacht) “The sky is the limit! Wat dacht je nu?”

“Als politieke partij wil je wegen op de besluitvorming. Sommige van onze voorstellen worden overgenomen. Het is overduidelijk dat de oppositie in de parlement écht groen is. Vriend en vijand erkent dat Kristof Calvo hét gezicht is van de oppositie in het parlement. Björn Rzoska wordt door iedereen geroemd om z’n dossierkennis en deskundigheid.”

“En we maken het ook lokaal waar, overal waar we in de meerderheid zitten. Dat wordt gevoeld en geapprecieerd. Over partijgrenzen heen. Dus veel mensen zeggen: op langere termijn gaat dat groene verhaal oplossingen geven. Ik merk dat we in de peilingen wind in de zeilen hebben, maar het is nog twee jaar tot aan de verkiezingen. Ik zal nog elke dag moeten vechten om dat resultaat ook te halen.”

Ook in de peilingen: zowel op extreemlinks als extreemrechts is er ook wel substantiële groei.

“In tijden van onzekerheid, van angst, hebben de traditionele machtspartijen, de centrumpartijen, lang niet geluisterd. Dus dan is het makkelijk om die angst op te kloppen en maar te zeggen: kom bij ons. Zonder realistische perspectieven te geven. De vraag is: hoe duurzaam is dat? Kan je daarmee op lange termijn een samenleving opbouwen. Ik geloof daar niet in.”

“Je moet die frustraties ernstig nemen. Maar je moet ze meenemen in een verhaal van beter, een constructief verhaal.”

Is PVDA even extremistisch als Vlaams Belang?

“Het verschil tussen PVDA en Vlaams Belang is overduidelijk. In hun programma is Vlaams Belang ondemocratisch, schendt het de democratische basisbeginselen. Dat doet de PVDA niet. Voor mij is dat wel een fundamenteel verschil.”

Jullie zitten ook samen in een coalitie?

“Ja, in Borgerhout. Laat me duidelijk zijn: ik heb geen probleem met iemand die zichzelf communist, Marxist of Leninist noemt, zolang die de democratische basisprincipes respecteert. Niet bevolkingsgroepen uitsluiten. Dat is de grens. Punt.”

Migratie blijft wel een hot issue in 2017?

“Ja, het misbruiken van dit debat, om opnieuw angst op te kloppen, met het voorbeeld van de visumrel dat exemplarisch is, daar is populisme overgegaan in platte demagogie. Waarbij je onwaarheden vertelt om toch maar een beeld neer te zetten. Waarbij je in realiteit toch eigenlijk een ‘minder, minder, minder’-verhaal vertelt.”

“Da’s het verhaal van Theo Francken. Vorig jaar hebben we 244 christelijke gezinnen uit Aleppo naar hier gehaald met een humanitair visum. Toen heeft niemand de boodschap gegeven dat daarmee de grenzen gingen opengaan of dat dit een beslissing was die ons land naar de ondergang zou leiden. En één gezin vanuit Aleppo dat zo’n humanitair visum aanvraagt hier, met een familie die borg staat, en ineens wordt dat discours door de bevoegde staatssecretaris naar boven gehaald? Ik gebruik die twee voorbeelden, omdat het over hetzelfde gaat.”

Maar in het eerste geval gaat het over een dossier dat de staatssecretaris heeft goedgekeurd, in het tweede over een geschil voor de rechtbank?

“En het geschil voor de rechtbank is erop gebaseerd dat er geen motivatie kwam voor het niet geven van dat humanitair visum. Dan gaat het over de nalatigheid van de diensten van de staatssecretaris zelf. Het taalgebruik daarrond vergiftigt onze samenleving. Als er één ding is dat we moeten doen, is het dat dat gif niet verder insijpelt.”

“De reactie van Angela Merkel op de aanslag in Berlijn is veelzeggend. 'Laat ons hopen dat dit geen vluchteling is, want dit is een slag in het gezicht van al diegenen die zich engageren voor de vluchtelingen, en zo erg voor al die vluchtelingen die logisch bij ons hun toevlucht zoeken voor al het vreselijke geweld.' Zij toont zeer duidelijk aan hoe dat gif van die ene persoon zal doorsijpelen in de samenleving.”

2017, wat brengt dat voor jou als voorzitter?

“Het is het laatste jaar voor een verkiezingsjaar. Ik heb afgelopen jaar gebruikt om te bouwen aan de partij, aan het motiveren van onze mensen lokaal, aan het breder maken van de partij. Dat ga ik in 2017 ook verder doen, want zij gaan het verschil maken.”

The darker the night, the brighter the stars. Ik geloof daar ook echt in. Het zijn cruciale jaren. Waarin ik ervoor zal vechten met elke vezel in m’n lijf, opdat hoop en verbondenheid het haalt van angst en polarisatie.”

Jullie zijn heel stevig bezig met die gemeenteraadsverkiezingen.

“Ja, dat is ook absoluut nodig. We hebben ook ambitie.”

Hoeveel coalities heb je al gesloten?

(lacht) “Onder de spots van de camera zal ik nooit zoiets zeggen”.

Antwerpen wordt wel een belangrijke …

“Ja, maar wat ik daarover al gezegd heb: Antwerpen wordt belangrijk om het voortouw te nemen. Om ons progressief verhaal neer te zetten. Om tegen al die narcistische leiders te zeggen: het draait niet om u, het draait om de gewone mensen. Dat is misschien wel de boodschap: het draait meer om wiens mannetje, en op wiens mannetje je kan kloppen, dan om het verhaal. Wij brengen het verhaal. In Antwerpen of andere steden, zoals Gent of Mechelen.”

In Mechelen zit je met N-VA in een coalitie. Is dat iets waar je een veto voor uitspreekt?

“Neen. Wat heel duidelijk is, is dat wij gaan voor een progressief beleid, met duidelijke lijnen.”

Samen met Bart De Wever in Antwerpen in coalitie?

“Wij hebben duidelijk gezegd dat we een ander beleid willen in Antwerpen …”

… maar op andere plekken is N-VA niet uitgesloten?

(onverstoorbaar) “Maar voor de rest is het vooral, en dat is altijd ons adagium geweest als groene partij, wij gaan voor de inhoud. En die inhoud moet eerlijker en gezonder zijn. Wij moeten vooruit als samenleving.”

Is er iets dat je vergeten bent te doen in 2016 dat je in 2017 wil doen?

“Er is iets dat ik meer wil doen. Het is zo’n intens jaar geweest, ik ben nu twee jaar voorzitter. Random acts of kindness, noemen ze dat in de VS. Daar wil ik meer aandacht aan besteden. Een handdruk, een glimlach. Ik word heel vaak aangesproken door mensen, daarnet ook. Misschien moet ik daar wat meer tijd voor nemen. Mijn agenda wat vrijer houden voor dat soort momenten. Daar wil ik de komende jaren meer tijd voor maken. Toevallige ontmoetingen, dat zou ons allemaal meer deugd doen.

De video van het volledige interview:

 

Onze andere vooruitblikken met partijvoorzitters: