De nieuwste 'Sherlock' heeft ons met een hamer in het gezicht geslagen, maar was dat wel zo'n goede move? (SPOILERS)

2017 is nog niet half begonnen of het grootste tv-evenement van het jaar ligt alweer achter ons. Want vergis je niet: een nieuwe aflevering van Sherlock, da's niet alleen een aflevering, 't is een hele gebeurtenis. En de grootste detective is nog slimmer dan ooit, maar ook geweldig arrogant en da's iets dat hem op het einde van de aflevering zuur opbreekt. Zijn wij trouwens de enigen die achterblijven met het gevoel dat iemand ons met een hamer in het gezicht heeft geslagen? 

"Did you miss me?" Na drie jaar wachten liepen de Sherlockians op de toppen van hun tenen, zo hard zelfs dat Sherlock uren voor de aflevering wereldwijd trending was. De laatste vier woorden van Moriarty, en Sherlocks snelle terugkeer na zijn verbanning wegens de moord op Augustus Magnussen, hebben de fans jaren beziggehouden.

Maar Sherlock is na zijn eerste twee seizoenen vooral om karakteropbouw gaan draaien, en dus is het logisch dat we, na een korte afwikkeling, geen antwoorden krijgen op de vraag die iedereen bezighoudt: is Moriarty back in the game? Maar al van in het begin zit The Six Thatchers vol met knipogen en verwijzingen naar privacylekken in de overheid en duistere zaakjes die bedekt moeten worden. Intussen is Sherlock clever as ever, arrogant zelfs. Terecht, want hij is net weggekomen met een moord. Maar het is tijd voor consequenties, niet in het minst voor Sherlock zelf.

Onze herintroductie in de wereld van Sherlock, John en Mary voelt bekend: de eerste aflevering, meestal niet de beste van de reeks, moet de wereld waarin we zitten, opnieuw verkennen. En dat doet ze briljant: Sherlock lost aan toptempo zaken op, samen met nu-een-duo John Watson en Mary Morstan. De geboorte van baby Rosamund maakt ruimte voor wat humor, broodnodig in een aflevering waarvan de laatste veertig minuten een emotioneel zware rollercoaster zijn.

De Zes Thatchers

Een eerste echte case, meteen ook de eerst Thatcher, blijkt dan ook vooral een afleidingsmanoeuvre te zijn voor het echte werk: de zaak Mary Morstan. Dat kan bijna niet anders: het vorige seizoen van Sherlock heeft zodanig veel vragen opgeroepen dat het zachtjesaan payback time is. The Six Thatchers bouwt dan ook langzaam op van een lichte aflevering, met veel humor en knipogen (Lestrade! De baby met de rammelaar! De hond!) naar een donkere, duistere hel.

Tussendoor zien we wel een andere Sherlock, die meer emoties heeft. Dat klinkt positief, maar wat Sherlock zo interessant maakte, is dat hij geen excuses maakt voor zijn sociopathische neigingen. Het stond ook garant voor een groot stuk van de humor in de show én het gaf een bestaansreden aan John Watson en de rest van de cast. De nieuwe Sherlock is nog steeds een eersteklas eikel, maar wel één die een zware belofte heeft gedaan aan Watson: om z'n vrouw veilig te houden en daar hoort nuance bij.

Overigens zit er ook stevig wat actie in de nieuwe Sherlock: dat lijkt misschien nieuw, maar is heel trouw aan het canon van Arthur Conan Doyle: daar is Holmes zowat een actieheld, en onder de regie van Rachel Talalay wordt Sherlock een actiethriller van James Bond-proporties. Gewoon zalig.

Payback time

Maar al snel wordt duidelijk dat de zes Thatchers leiden naar het achtergrondverhaal van Mary Morstan: payback time voor drie jaar wachten, maar ook tijd om de feiten onder ogen te zien: als voormalig huurmoordenaar blijft je verleden je achtervolgen. Voor Mary is dat het moment om haar biezen te pakken, voor Sherlock en John om haar te achtervolgen.

Vervolgens duiken met een internationale achtervolging in Mary's verhaal, en dat is dubbel. Want enerzijds krijgen we kleine beloningen voor die drie jaar wachten: we kennen haar naam, en haar verhaal (ongeveer), maar ergens verliest de show daar wat momentum. Want we willen meer weten over Mary, maar weten we nu niet te veel? Door (niet volledig, er komt ongetwijfeld meer) Mary's verhaal te vertellen, valt de mystiek ook weg.

Onsamenhangend tragisch

Dat gevoel blijft ook plakken: de plot rond haar huurmoordenaars-team klopt wel (en is een tikkeltje cliché) maar wordt in de typisch flitsende Sherlock-stijl verteld, waardoor alles onsamenhangend overkomt. Vooral omdat er in dat verhaal ook weer meer vragen worden gesteld dan beantwoord.

En dan valt de wereld even stil. Want Sherlock, in zijn arrogantie, is vergeten dat hij geen alleenheerser van het universum is, en niet noodzakelijk slimmer dan iedereen. Als hij in de finale van deze aflevering een vrouw tegenkomt die niets meer te verliezen heeft, offert Mary zich op. Dat verbaast niet. Mary zou sowieso sterven (check de boeken maar) en in de woorden van Mary zelf: wat doet een huurmoordenaar in een crisissituatie? Ze sterven.

Maar Mary's dood, hoe tragisch ook, voelt als deel van de plot. Het is opnieuw een manier om de reeks vooruit te duwen richting de ultieme ship: Johnlock. Nauwelijks tien seconden na haar dood is de vraag (alweer): zal de relatie tussen Sherlock en John dit ultieme verraad overleven?

En dat is jammer, dat de schrijvers ervoor gekozen hebben om een goed gebalanceerd personage uit de serie te schrijven op een manier die, hoe pakkend ook, instrumenteel is. Mary's dood zal dienen om de relatie tussen Sherlock en John opnieuw te definiëren, en dat lot had ze niet verdiend.

Beter de tweede keer

Al bij al is The Six Thatchers een solide openingsaflevering, die focust op de consequenties van wat de hoofdpersonages in Sherlock in de vorige afleveringen gedaan hebben. Er is een goede balans tussen humor en typische Sherlock-momenten en het overkoepelende verhaal. Vooral aan dat laatste wordt stevig getimmerd: Sherlock is geen typische detectivereeks meer en is nu afgestudeerd als oprechte dramareeks. We kunnen ook uit ervaring zeggen dat The Six Thatchers nog beter is als je 'm nog eens bekijkt.

Op papier dus een uitstekende, gedurfde aflevering. Waarom blijven wij dan met een leeg gevoel zitten? Steven Moffat (showrunner) en Mark Gattiss (schrijver, maar ook Mycroft) kennende, krijgen we een structureel betere tweede aflevering en een derde aflevering die het effect van een sloophamer heeft. De losse eindjes van deze aflevering leiden ongetwijfeld naar een knaller van een derde. Tenminste, dat hopen we.

Bonuspunten, minpunten en vragen voor de volgende afleveringen

  • Wij zijn geen fan van de voice-over in het begin. Nogal een archaïsch systeem voor een moderne reeks.
  • De acteerprestaties van Benedict Cumberbatch, Martin Freeman en Amanda Abbington zijn verdomd goed. Na drie jaar lijkt het alsof ze nooit uit hun personages gestapt zijn.
  • Vooral Martin Freeman: die rauwe, raspende kreten als Mary sterft doen je haren rechtop staan. Geef die man (nog) een Emmy/BAFTA.
  • Heeft John Watson nu wel of niet iets gehad met de vrouw op de bus? Iets zegt ons dat we haar nog terugzien. Twitter kon het alvast niet aan dat Watson een scheve schaats zou gereden hebben, maar da's eigenlijk best trouw aan de boeken.
  • De scène waarbij Lestrade bij Sherlock 'aanschuift' voor een consultatie, is eigenlijk te grappig.
  • We hopen toch allemaal dat Toby de hond nog eens terugkomt hé?
  • Dat Mary zou doodgaan, stond al bijna vast, maar wat gaan ze nu met baby Rosamund doen?
  • Sherrinford. Wie is Sherrinford? Is het de derde Holmes-broer waar al zo lang over gespeculeerd wordt? Mogelijks nog belangrijker: heeft Mycroft thuis een frigo, zoals iedereen?

Dekentje, iemand?

Lees meer