Frustratie bij N-VA over premier: "Hij eiste de bal, maar speelt hem niet"

Premier Charles Michel (MR) zou zélf de knoop ontwarren, voortaan was het zijn dossier. Dat was de oplossing voor de zware clash bij de laatste begrotingscontrole in de herfst, waarbij N-VA een hervorming van de vennootschapsbelasting eiste, en CD&V een belasting op meerwaarde op tafel legde. Alleen, de premier maakt geen echte vorderingen, het ziet er meer en meer naar uit dat zo'n deal, als die er al komt, in de zomer zal gebeuren. Tot frustratie van N-VA.

"Premier Michel heeft de bal opgeëist. Hij staat nu naast de goal, met bal in de hand. Maar hij speelt hem maar niet."

De frustratie bij N-VA over het gebrek aan resultaten bij de eerste minister begint te groeien. Want het lijkt er niet op dat er nog voor de zomer een deal komt over de hervorming van de vennootschapsbelasting en een eventuele nieuwe taxshift richting vermogens. Nochtans had de N-VA gehoopt op die hervormingen, deel van hun belofte aan de kiezer om "verandering" te brengen en "het land op orde zetten." Maar de premier geeft voorlopig niet thuis.

Niet dat Michel niets gedaan heeft: er zijn al erg veel contacten geweest, waarover hij en z'n medewerkers steeds discreet blijven. Maar vordering zit er niet in, en echt doorduwen doet hij niet, volgens z'n coalitiepartners.

Maar de klok tikt. Eerst is er nu de begrotingscontrole voor 2017, maar dat ziet er eigenlijk erg makkelijk uit. Want er is maar een geraamd tekort van minder dan 500 miljoen, helemaal geen zware oefening. Dat komt vooral omdat de ambitie die er in 2014 was, bij de start van de regering, fors verlaagd is ondertussen. In 2014 was het doel voor 2017 een tekort van 1 procent. Begin 2016 werd datzelfde doel al een tekort van 1,4 procent. En ondertussen zit het doel al op een tekort van 1,7 procent. Echt moeilijk is het dan niet om je cijfers te halen.

Zo komt wel andere een grote belofte van deze ploeg in gevaar: op het eind (in 2018 of 2019) een evenwicht boeken in de begroting. Dat zou deze zomer moeten beslist worden. Maar doordat de premier "de bal niet speelt" in de hervormingen die Van Overtveldt wil en de taks die CD&V eist, dreigen alle grote dossiers in de zomer samen op tafel te komen.

"Dat wordt hét moment om nog iets te doen. Want in 2018 zijn we in een verkiezingsjaar en gebeurt er niets meer. Maar zo komt wel alles samen. Dat groter geheel heeft als voordeel dat er misschien meer mogelijkheden voor een compromis zijn. Maar de knoop wordt wel zo goed als onontwarbaar", is binnen N-VA te horen. Overigens moet de regering over dat evenwicht op het eind van de legislatuur al sneller kleur bekennen: de meerjarenbegroting bij Europa moet in april ingediend worden.

De teleurstelling van Van Overtveldt

Minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) mag ondertussen behoorlijk teleurgesteld zijn. Al in het najaar van 2016 was hij klaar met z'n plannen voor de hervorming van de vennootschapsbelasting. Die houden een paar heel concrete maatregelen in, die veel ondernemers gelukkig zullen stemmen: vooral de verlaging van het algemeen tarief. Dat zit nu 34 procent, maar zou in de plannen van Van Overtveldt zakken tot zo'n 25 procent. Meteen een extra stimulans voor de economie, maar ook een ferme geste naar een publiek dat N-VA erg goed gezind is. En zo zou Van Overtveldt z'n imago flink kunnen oppoetsen, nadat dat toch wel wat deuken kreeg.

De bedoeling was al dit jaar die hervorming concreet te maken. Maar dat is niet langer realistisch: het eerste kwartaal van 2017 is bijna voorbij, en daarmee ook het moment om nog dit jaar die hervorming in te laten gaan. En dat is bijzonder vervelend voor N-VA, want Johan Van Overtveldt had er z'n nek op uitgestoken. "Johan is bijzonder kwetsbaar daardoor", klinkt de interne analyse bij N-VA. "Alleen, it takes four to tango."

Amper 80 miljoen uit een meerwaardebelasting

Maar de frustratie zit dieper dan enkel een bekommernis rond Van Overtveldt. Bij de begrotingscontrole van de herfst van 2016 kwam het tot een zware clash over de hervorming van die vennootschapsbelasting. CD&V noemde de plannen van de N-VA'er "niet af en niet doordacht" en ook de liberalen hadden grote vragen, vooral over de afschaffing van de notionele interestaftrek. De premier zelf had bijvoorbeeld vragen over sectoren zoals de farma, die nu zwaar profiteren van dat gunstregime. CD&V-ministers Kris Peeters en Koen Geens legden uiteindelijk een koppeling op tafel: geen hervorming voor Van Overtveldt zonder een eigen CD&V-trofee: een meerwaardebelasting op aandelen.

Dat manoeuvre deed dan weer de liberalen steigeren. Nog een belasting erbij, dat kunnen ze niet slikken. Daarover blijven ze tot op heden dwarsliggen, ze willen er gewoon niet van weten. En ook bij N-VA is het eigenlijk geen optie. Zo'n meerwaardebelasting zou amper 80 miljoen euro per jaar opbrengen. "Belachelijk weinig. Dus ofwel verbreed je na één jaar je basis en tref je toch weer de middenklasse, ofwel is het dus pure symboliek en ben je gedwongen na één jaar de belasting alweer af te schaffen. Dat is ons al overkomen met die speculatietaks, dat willen we niet nog een keer", klinkt het bij specialisten binnen de N-VA.

"Misschien trapt hij het spel toch terug op gang?"

De premier zat ondertussen zoals gezegd wel niet stil: er zijn al uitvoerig contacten geweest, met de partijvoorzitter en de vice-premiers. Er is ondertussen alweer veel gepraat. Maar zo lang Michel niet het gevoel heeft dat een akkoord mogelijk is, brengt hij de vier partijen niet samen voor een topoverleg.

En het probleem daarbij is dat de liberalen eigenlijk geen enkele trofee hebben of willen halen. In de herfst legden ze de 'activatie van het spaargeld' wel op tafel als eis. Maar dat was vooral om ook maar iets te hebben, tussen het geweld van N-VA en CD&V. Al in 2016 gaf Open Vld-voorzitter Gwendolyn Rutten aan dat voor haar gewoon het regeerakkoord uitvoeren ook perfect kon, en dat zo'n grotere deal niet hoefde.

Maar bij N-VA groeit de ergernis daardoor wel. "Misschien verrast hij ons allemaal nog door wel eindelijk die bal terug uit te trappen en het spel weer op gang te brengen. Maar voorlopig zien wij niets gebeuren."

Lees meer