Groen licht voor harde Brexit, maar May nu op crash course met Schotland

De Britse premier Theresa May wil de Schotten geen toestemming geven voor een nieuwe stemming over onafhankelijkheid. Ze vindt de timing beroerd en is bang dat een nieuw referendum de onderhandelingen met de Europese Unie over een Brexit in gevaar brengt. Sinds gisterenavond kan de Britse regering met de EU in Brussel gaan onderhandelen over de manier waarop de Britten afscheid nemen van Europa. 

Het Britse Lagerhuis wees gisterenavond immers twee voorstellen af om de brexit-wet aan te passen. Het Britse Hogerhuis nam onlangs twee voorstellen aan die tot vertraging dreigden te leiden. De lords wilden dat het parlement meer zeggenschap kreeg over de definitieve tekst van het brexit-plan. Ook eisten ze garanties voor de rechten van de ongeveer 3 miljoen mensen uit andere EU-landen die in Groot-Brittannië wonen, onder wie ook zo'n 40.000 Nederlanders.

Het Lagerhuis wees beide voorstellen af en steunde de vertrekovereenkomst die premier May voor ogen staat. Brexit-minister David Davis zei vorige week dat "een paar lords het hele proces willen frustreren. De regering zal er alles aan doen om dat te voorkomen".

Davis vertrouwde toen al op het Lagerhuis, waar in vergelijking met het Hogerhuis meer voorstanders zijn voor een vlot vertrek uit de EU. Het laatste woord in de kwestie was gisterenavond aan het Hogerhuis, maar de lords staakten uiteindelijk hun verzet.

Voor de brexit-wet was de instemming van beide kamers van het parlement nodig. In principe kan premier May vandaag al officieel aan de slag met de uittredingsprocedure, maar in regeringskringen is gezegd dat ze eind deze maand met haar wet naar Brussel stapt.

Schotland

May liet meteen nadat ze haar slag had thuisgehaald weten dat ze zich gaat verzetten tegen een nieuw referendum van de Schotten voor onafhankelijkheid. In het brexit-referendum in juni vorig jaar stemde een kleine meerderheid van de Britse bevolking voor uittreding uit de Europese Unie, maar was de meerderheid in Schotland en Noord-Ierland ervoor om in de EU te blijven. Volgens recente peilingen is de steun voor onafhankelijkheid in Schotland nu toegenomen.

De Schotse eerste minister Nicola Sturgeon wil daarom dat er eind 2018 of begin 2019 een nieuw referendum over onafhankelijkheid komt.

May stuurt aan op een "harde brexit", dat wil zeggen ook uittreding uit de Europese binnenmarkt en douane-unie. Schotland wil daarvoor een uitzondering.

Constitutionele crisis

Of er een nieuw onafhankelijkheidsreferendum komt beslist het Britse parlement in Londen. May heeft daar de steun van de meerderheid, maar zij riskeert een constitutionele crisis als zij de Schotten een nieuwe stemming onthoudt.

Opvallend is dat de regering May wel degelijk aan een “contingency plan” (een plan voor onvoorziene gebeurtenissen) werkt inzake Schotland. Dat is eerder deze week uitgelekt.

Twee van haar eigen kabinetsleden zeiden bovendien aan de Financial Times op voorwaarde van anonimiteit dat een tweede referendum over Schotse onafhankelijkheid “onvermijdelijk is” en dat eigenlijk alleen nog de datum waarop dat zal plaatsvinden een punt van discussie wordt.

Als de Schotten een duidelijke aanleiding zien voor een referendum, is het vanuit democratisch oogpunt voor Theresa May een riskante zet om dat te blokkeren. Zeker gelet op gevoeligheid in Schotland over Engelse betutteling.