Nederland krijgt opnieuw Rutte als premier en rechtse regering met VVD, CDA en D66 (plus kleine partner)

analyseDe Nederlanders hebben de kaarten behoorlijk door elkaar geschud. Enkel Mark Rutte z'n VVD haalt meer dan 20 procent. De PVV van Geert Wilders klokt af op 13,1 procent en daarmee is hij nummer twee en staat hij aan de kant. Rutte maakt meer dan waarschijnlijk een coalitie met het CDA en met D66, de christendemocraten en links-liberalen. Maar dan nog moeten ze zoeken naar een kleine extra partner.

Nederland krijgt meer dan waarschijnlijk een nieuw kabinet dat naar rechts opschuift. Want regeringspartij VVD heeft de meubelen wel gered, en Mark Rutte blijft aan zet. Maar z'n coalitiepartner PvdA is totaal buiten westen geslagen: een daling van 24,8 procent naar nog maar 5,7 procent.

De kern van een nieuw kabinet is meteen een klassieke as van liberalen en christendemocraten. Want het CDA van Sybrand Buma is met 19 zetels terug onder de mensen en wil heel graag in een kabinet. Zowel economisch als ethisch verschillen VVD en CDA nauwelijks, het zijn elkaars natuurlijke coalitiepartners.

Logische derde partner is Alexander Pechtold, met z'n links-liberale D66. Die wonnen op hun beurt fors, en zijn even groot als het CDA. Ook zij zijn een partij die heel dicht tegen de VVD zit: eveneens liberalen, maar wel ietsje progressiever op ethisch vlak, iets meer pro-Europa en een beetje zachter op de sociale agenda. Maar ook zij zijn een 'natuurlijke partner' van VVD en CDA, met Rutte die dan lekker in het midden van het bed ligt.

Wie wordt nummer vier?

Alleen raken die drie niet aan een meerderheid in de Nederlandse Tweede Kamer. Daar heb je 76 zetels nodig om te kunnen regeren.

Grote vraag is naar wie ze op zoek gaan om die streep te halen. Ideologisch meest aansluitend bij deze drie is de CU, de Christen Unie. Die zijn met vijf zetels groot genoeg om hen tot de streep te trekken, maar niet erover. Ideologisch zijn ze christelijk en eigenlijk behoorlijk links, op ethisch vlak is er toch wel wat een clash met D66, want erg conservatief. Maar inhoudelijk de meest logische partner voor de centrum-rechtse koers van de drie grote coalitiepartners.

Een groter alternatief is GroenLinks, die ook fors gewonnen hebben. Met hun 14 zetels zouden ze ruim volstaan om een coalitie te vormen. Maar zowel sociaal als economisch zou het wel eens kunnen botsen met VVD en CDA. Een natuurlijke coalitie is dit niet, en een formule die zowel Rutte als Buma zullen willen vermijden.

Evident wordt het hoe dan ook niet: Nederland heeft niet de traditie van snel coalities te hebben. De kaarten liggen ook niet zo evident, een coalitie met vier partijen is vrij uitzonderlijk voor Nederland. Maar dat het een ruk naar rechts wordt, ligt wel voor de hand. Want een grote linkse coalitie, de droom van een pak partijen op links, zoals de SP en GroenLinks, is onmogelijk. Zelfs CDA, D66, GroenLinks, SP en PvdA halen samen geen meerderheid.

Lees meer