Spanningen lopen op, China geeft niet te misverstaan signaal aan Amerikanen

Enkele uren voor het bezoek van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson aan China, hebben ze in Peking een signaal gegeven dat niet te misverstaan is. China begint nog dit jaar te bouwen op Scarborough Shoal, een eilandje in de Zuid-Chinese Zee. De VS is fel tegen de machtsuitbreiding van China in de Zuid-Chinese Zee en had Peking gewaarschuwd de zandbank niet te vergroten of te bebouwen, zoals het de afgelopen jaren elders in de Zuid-Chinese Zee heeft gedaan. De VS stookt ondertussen ook: het gaat, tegen de zin van de Chinezen een uitgebreid wapenpakket leveren aan Taiwan, inclusief geavanceerde raketsystemen. 

De zandbank Scarborough Shoal wordt ook door de Filipijnen geclaimd. China nam hem in 2012 in bezit. De VS heeft China daarna gewaarschuwd de zandbank niet te vergroten of te bebouwen, zoals het de afgelopen jaren elders in de Zuid-Chinese Zee heeft gedaan.

Eerder deze week kondigde een Chinese topambtenaar al aan dat China op zandbanken en onbewoonde eilandjes in de Zuid-Chinese Zee centra voor milieuonderzoek gaat bouwen. Daar horen ook havens en infrastructuur bij. Het project is bedoeld om de eilandjes "te herstellen" en verdere erosie tegen te gaan, zei hij.

De vele zandbanken en onbewoonde eilandjes in de Zuid-Chinese Zee zijn van groot economisch en strategisch belang. In de zee zit veel vis, de bodem bevat veel delfstoffen en over deze zee lopen belangrijke routes voor de scheepvaart. Het land dat de eilanden bezit kan de doorvaart van schepen controleren.

Historisch? Olie, ja

China beroept zich op historische rechten die zouden gelden sinds 1948. Toen gaf het land op een kaart aan dat zo'n 90 procent van de Zuid-Chinese Zee bij China hoorde, inclusief eilanden, riffen, atollen en zandbanken die ook door andere landen worden opgeëist.

De afgelopen jaren bouwde China onbewoonde riffen, atollen en zandbanken om tot kunstmatige eilanden, waarop militairen werden geplaatst. Volgens het zeerecht geldt rond een eiland een zone van twaalf zeemijl die als territoriale wateren van het betreffende land worden beschouwd.

Daarnaast heeft zo'n land in een straal van 200 zeemijl het alleenrecht op economische exploitatie. Dat is in de Zuid-Chinese Zee niet alleen van belang voor de visserij, maar ook omdat er onder de zeebodem vermoedelijk grote hoeveelheden aardolie en -gas te vinden zijn.

Uitspraak over aanspraak

De toenmalige Amerikaanse minister van Defensie Carter waarschuwde in juni dat vergroting van Scarborough Shoal tot maatregelen van de VS en andere landen zouden leiden die de spanningen met China vergroten.

Het Permanente Hof van Arbitrage oordeelde vorig jaar dat China geen aanspraak kan maken op het door de Filipijnen geclaimde deel van de Zuid-Chinese Zee. China erkent die uitspraak niet.

Trump stookt ook

Maar de spanningen worden niet alleen opgedreven langs Chinese kant. De Amerikaanse regering is van plan Taiwan een uitgebreid wapenpakket te leveren, inclusief geavanceerde raketsystemen.

De levering zal naar verwachting omvangrijker zijn dan het pakket dat door president Barack Obama aan het einde van zijn presidentschap in de ijskast werd gezet. China ziet Taiwan als een afvallige provincie.

Gisteren maakte de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson duidelijk dat de politiek van strategisch geduld met Noord-Korea van voormalig president Barack Obama voorbij is. Tijdens zijn bezoek aan Zuid-Korea zei Tillerson ook dat hij militaire actie tegen het door Kim Jong-un geleide land niet uitsluit. Terwijl China het regime in Noord-Korea niet actief steunt, en het ook wel ongerust is over het land, is het wel voorstander van dat strategisch geduld dat de Amerikanen nu dus opgeven.