Morgen groot feest voor de EU in Rome, maar de Polen en Grieken zijn party poopers van dienst

analyseKan het meer symbolisch? De Europese Unie geeft een groot feest in Rome, waar 60 jaar geleden het stichtingsverdrag werd getekend, en ze willen laten zien hoe 'sterk' en 'eensgezind' de EU is. Alleen... twee landen weigeren mee te vieren. Griekenland wil zekerheid over meer geld en Polen wil zekerheid dat het tegen alles in de EU z'n veto kan blijven stellen.

Hoe kan je best een feestje verkloten dat de 'eenheid', en 'het geloof in het project' wil vieren? Wel, Polen en Griekenland doen een meer dan verdienstelijke poging, door vooral hun eigenbelang te laten voorgaan op de Europese Unie.

Alles draait rond de plechtigheid morgen in Rome, waar de leiders van de 27 EU-lidstaten een nieuw 'pact' voor Europa plechtig moeten ondertekenen. De gebeurtenis staat bol van de symboliek: 60 jaar na de ondertekening van het verdrag van Rome, dat de eerste stap van de Europese Unie was. En ook na de Brexit, waarbij Europa wil laten zien dat het moedig verder gaat zonder de Britten. Een exit, dat was nog nooit gebeurd. Dus moet nu politiek een andere boodschap de markt in: wij twijfelen niet. En wij tekenen allemaal samen een nieuwe tekst.

Tenminste dat was de bedoeling. Maar het valt maar te bezien of dat lukt.

Zelfde feestzaal als in 1957

Het feestje gaat door in dezelfde zaal als 1957. En die mooie nieuwe tekst ligt dus klaar om te ondertekenen. Maar daardoor gaat het spel op de wagen: Griekenland en Polen willen nog niet zeggen of ze gaan hun krabbel zetten. Daarvoor eisen ze speciale toegiften.

De Grieken zijn het simpelst: ze willen garanties over geld. De linkse regering van Alexis Tsipras is heel onpopulair in eigen land, en economisch gaat het nog steeds slecht. De Grieken weten dus dat ze opnieuw hun schuld gaan moeten herschikken en een nieuw pakket leningen krijgen van de EU en het IMF. "Geen garanties? Geen handtekening zaterdag", is de uitleg van Griekenland.

De Polen zijn al langer het 'stoute kindje' van de EU-klas. De Poolse regering wil eigenlijk niets weten van het EU-project zoals het vandaag bestaat: ze willen radicaal terug naar een Europa waar de lidstaten de eindverantwoordelijkheid hebben over alles, en dus ook over alles een veto kunnen stellen. Dat staat haaks op wat de Europese Commissie al decennia doet: de lidstaten overstijgen en hun in de pas laten lopen. Op de voorbereidende vergadering werd Polen dan ook ruw opzij gezet met hun protest. Maar nu komen de Polen terug met hun protest. De Poolse eerste minister Beata Szydlo wil niet zeggen of ze gaat tekenen of niet.

Van je landgenoten moet je het hebben

Eerder waren de Polen ook de enige die hun eigen landgenoot Donald Tusk niet wilden voor een tweede termijn als voorzitter van de Europese Raad. Tusk is van een andere partij dan Szydlo, en dus gunde die laatste het Tusk niet.

De oplossing voor Griekenland is relatief simpel: de EU en het IMF zitten al veel langer in het eeuwige spelletje met Athene over de centen. De discussie met Polen is veel fundamenteler: het gaat over waar de Europese Unie uiteindelijk naartoe moet, meer macht of minder macht? Maar de discussie toont wel pijnlijk aan waarom het vandaag niet goed werkt.

Lees meer