Theresa May neemt bocht: Brexit toch plots veel minder hard, UK zou vrij verkeer van personen blijven toestaan

De Britse premier Theresa May wijzigt haar koers ten opzichte van de Europese Unie. Ze stuurt nu aan op een 'softe' Brexit, waarbij de EU-regels ook na 2019 gewoon blijven gelden. De kans is erg groot dat de UK zo eindigt zoals Noorwegen of Zwitserland: heel nauwe banden met de EU, en verplicht om quasi alle regels van die EU over te nemen, zonder zeggenschap. 

Theresa May is haar kar aan het keren. Een driedaagse reis naar het Midden-Oosten, terwijl het Britse parlement in vakantie is, lijkt blijkbaar een goed moment om een aantal punten in haar aanpak van de Brexit plots veel minder scherp te formuleren, en realistisch te maken. Zo zou een pak EU-wetgeving gewoon blijven gelden, en zou ook vrij verkeer van personen ook na 2019 gewoon mogelijk zijn. Dat liet May verstaan aan de meegereisde journalisten op de Midden-Oosten-trip.

En ook de eis om paralel te onderhandelen, en dus tegelijk uit de EU te stappen én een vrijhandelsverdrag te onderhandelen, lijkt nu al dood en begraven, zo gaf May aan. De EU had al eerder duidelijk gemaakt, dat er eerst de scheiding is, en er pas dan over een nieuw akkoord gepraat wordt.

Dat betekent toch een fundamentele koerswijziging voor de UK. Het ziet er meer en meer naar uit dat die dan met een statuut dicht bij Zwitserland of Noorwegen gaan eindigen: met heel nauwe handelsbanden en (quasi-)toegang tot de Europese eenheidsmarkt. Maar daardoor zijn beide landen wel verplicht om heel veel EU-wetgeving wel gewoon over te nemen, zonder dat ze daar veel zeg in hebben.

Overgangsperiode ook voor na 2019

Zeker in de overgangsperiode tussen de exit in 2019 en het heronderhandelen van een nieuw akkoord, blijven dan de oude regels gelden: de UK moet blijven betalen voor het EU-budget, vrij verkeer van mensen blijft gelden, en het Europese Hof is en blijft de juridische eindbaas.

Voor alle hardliners binnen haar eigen Conservatieve partij moet dit een grote klap zijn. May had in het verleden telkens met grote woorden onderstreept dat het een harde Brexit zou worden, "Brexit means Brexit", was haar slagzin. Maar die eisenbundel bleek duidelijk onrealistisch: een harde scheiding betekent alle voordelen van de EU verliezen, vooral economisch is die schade ondraaglijk voor de UK.

Ondertussen heeft het Europees parlement de deur open gezet voor een associatieverdrag met de UK, na de Brexit. Dat is het soort verdrag dat een land dus heel stevig bindt aan de EU, onder meer op vlak van taksontduiking, maar ook handel en sociaal beleid, om zo toegang tot die Europese markt te krijgen.

Het ziet er dus sterk naar uit dat het netto resultaat voor May en de UK wordt dat ze nog hele grote delen van de EU-regels en wetten zullen moeten naleven, zonder dat ze er ook maar iets aan te zeggen zullen hebben. Meteen het soort precedent dat de andere 27 landen eigenlijk ook willen scheppen: wie de Europese Unie verlaat, moet niet denken dat als winnaar te kunnen doen.

Lees meer