Grote test voor regering vandaag: geeft CD&V steun aan Zuhal Demir in de Kamer?

Blijven regeringspartners CD&V en N-VA de vijandigheden opstapelen, of sluiten ze vandaag het hoofdstuk af? Die vraag domineert de Wetstraat, bij wat normaal een eerder banale kwestie moet zijn: een nieuwe staatssecretaris die haar beleidsbrief komt voorstellen. Maar Zuhal Demir (N-VA) joeg regeringspartner CD&V zodanig op de kast, dat vertrouwen krijgen van Wouter Beke (CD&V) en co in de Kamer niet evident is. 

Zelden was een commissie Sociale Zaken de plek waar de temperatuur binnen de regering moet opgemeten worden. Maar vanmiddag zal dat toch even zo zijn, wanneer staatssecretaris Zuhal Demir, die haar partijgenote Elke Sleurs opvolgde, de krachtlijnen van haar beleid komt voorstellen.

Dat doet elk nieuw lid van de regering: de plannen even komen toelichten in een beleidsbrief. Normaal moet daar zelfs niet over gestemd worden, maar het is de gewoonte dat de meerderheid dan op het eind toch haar vertrouwen geeft.

In het geval van Demir wordt dat meteen een erg symbolische kwestie: CD&V dreigde ermee om haar geen vertrouwen te geven. Dat zou meteen leiden tot een fikse regeringscrisis. CD&V komt vandaag eerst samen op het kabinet van vicepremier Kris Peeters, om daar de strategie te bepalen voor de zitting met Demir. Ze laten alvast niet in hun kaarten kijken. "Of CD&V tegen zal stemmen? Ik weet niet of het zover zal komen. We moeten eerst afwachten wat Demir te vertellen heeft', zegt CD&V-parlementslid Stefaan Vercamer aan De Tijd.

Demir vs. Homans: een interne strijd bij N-VA

Alles had ermee te maken dat Demir twee weekends geleden een bommetje dropte, door CD&V "een moslimpartij" te noemen. Ze "waarschuwde" de Vlaamse kiezers voor Beke en co, die "moslims als kiesvee beschouwen". Daarop reageerde CD&V toen heel fel: "Als zij ons niet vertrouwt, waarom zouden wij haar dan het vertrouwen geven in de Kamer. Vertrouwen komt en gaat langs twee kanten."

Dat dreigement was de zoveelste episode in speldenprikken tussen twee Vlaamse coalitiepartners, waarbij N-VA lijnrecht tegenover CD&V kwam te staan. Wat daarbij opviel: hoe Demir als staatssecretaris voor Gelijke Kansen in een verbaal opbod zat met haar Vlaamse tegenhanger, Liesbeth Homans (N-VA), de Vlaamse minister van Gelijke Kansen. Beiden staken elkaar de afgelopen weken de loef af in zo fel mogelijke uitspraken doen, die dan telkens de coalitiepartners irriteerden.

De achterban van CD&V voelde zich zwaar gepakt door het verwijt van "moslimpartij". Beke eiste formeel excuses van Demir, maar kreeg die niet. Wel stelde Demir "dat ze de kritiek van de premier aanvaardde". Premier Charles Michel (MR) had haar op de vingers getikt over haar uitspraken. "De rol van staatssecretaris is niet die van parlementslid. Wat mij betreft, incident gesloten", tweette Demir nu al meer dan een week geleden.

Zaak niet gesloten...

Maar voor CD&V was de zaak niet gesloten. Ze bleven bijzonder boos. En ze lieten aan iedereen weten dat het niet zomaar een loos dreigement was om geen vertrouwen te geven. Tot vandaag blijven ze dreigen met de steun in de Kamer niet toe te zeggen.

Demir reageerde ondertussen zelf ook nog eens, met een lange Facebookpost. Daarin gaat ze toch wat meer door het stof voor CD&V, zonder expliciet die excuses aan te bieden. "Ik heb zijn terechtwijzing ook aanvaard en me verontschuldigd. Namens een regeringslid aan het hoofd van de regering. Ik hoop dat alle partijen hier genoegen mee nemen. Het regeerakkoord hoort mijn eerste prioriteit te zijn. En dat is het ook. Laat mij daar heel duidelijk in zijn. Ik kan mijn oud-professor Geens geruststellen: ik ga hem geen vliegen afvangen. Integendeel, ik gun hem en zijn partij alles waar ze recht op hebben. CD&V zal in mij een loyale partner vinden om het regeerakkoord uit te voeren. Daar wint de hele maatschappij bij en daarom doen we aan politiek."

Maar tegelijk neemt ze niets terug van wat ze gezegd heeft: "Mensen ‘als kiesvee behandelen’ is een vorm van politieke ‘quick wins’, waar we allemaal beducht voor moeten zijn. Door gemeenschappen niet tegen de haren in te strijken met onze waarden en normen, rinkelt de kassa. Maar op langere termijn, betaal je er wel een hoge prijs voor. Het zorgt er voor dat normen en waarden uit het thuisland steeds hoger worden ingeschat dan die van dit land. De navelstreng is dan ook drie generaties later, nog steeds niet doorgeknipt. Een ramp voor ieder integratieproces."

Ook N-VA-voorzitter Bart De Wever, die dit weekend in de Zondag nog eens een interview gaf, zit op die lijn: inhoudelijk heeft Demir gelijk, zo herhaalde hij. En dus geen formele excuses voor CD&V.

Vraag is hoe het vandaag in de Commissie loopt. Het is niet de eerste keer dat CD&V de N-VA onder druk zet door geen vertrouwen dreigen te geven aan een beleidsnota. In november 2016 dreigde CD&V om staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) geen steun in de Kamer te geven voor z'n beleidsbrief. Maar uiteindelijk moesten de christendemocraten hun staart intrekken en stemden ze gewoon mee. Afwachten wat er vandaag in de Kamer gebeurt.

Lees meer