Japan gaat naar “vuurijs” boren. En da’s echt wel een heel slecht idee

Japan heeft z’n tests hervat om “vuurijs” of methaanhydraat te gaan opboren in de Nankai Trog. Er zit daar volgens de Japanners genoeg gas om het land 100 jaar lang van energie te voorzien. Maar dat is een heel slecht idee. Dit is waarom.

Wat is dat fameuze vuurijs? Methaanhydraat, ook wel methaan-clathraat genoemd, is een vorm van waterijs dat binnen zijn kristalstructuur grote hoeveelheden methaan bevat.

Niet eens zo lang geleden is ontdekt dat zeer grote hoeveelheden clathraat voorkomen in sedimenten op de bodem van onze oceanen. Die bevatten naar schatting 2 tot 10 maal zoveel methaan als alle bekende aardgasreserves op aarde. Ze vormen dus een potentieel belangrijke toekomstige bron van fossiele brandstof.

En daar is al het eerste probleem: methaan is een krachtig broeikasgas, 25 maal zo effectief als koolstofdioxide. In zijn totaliteit heeft CO2 nu meer invloed op de klimaatverandering op aarde maar relatief gezien is methaan van veel grotere invloed. Een kleine toename van de hoeveelheid methaan kan daarom verhoudingsgewijs grote gevolgen hebben.

Apocalyps

En dan is er dit: het plotselinge vrijkomen van grote hoeveelheden methaan uit de clathraatafzettingen wordt verondersteld een oorzaak te zijn geweest van catastrofale klimaatsveranderingen in het verleden.

Wetenschappers zijn er sinds kort behoorlijk zeker van dat het bijvoorbeeld de belangrijkste factor was in de Perm-Trias-massa-extinctie.

95% van alle in zee levende soorten en ongeveer 70% van de gewervelde landdieren stierven toen uit, het was ook de enige keer dat ook de insecten op grote schaal uitstierven.

Dat gebeurde 251 miljoen jaar geleden. Onze aarde warmde toen gemiddeld acht graden op als gevolg van grote vulkanische uitbarstingen. Daardoor ging dan weer de permafrost aan het smelten en kwam ook het methaan vrij dat in clathraatafzettingen zat. Gevolg: de gemiddelde temperatuur op aarde steeg naar 29 graden (het is nu ongeveer 15 graden).

We hebben het dan over een apocalyptisch event. En, het voltrok zich in decennia. Het is dus geen goed idee om net naar dat methaan te gaan boren. En het is zeker geen goed idee om dat te gaan doen op één van de plaatsen in de wereld waar de meeste en zwaarste aardbevingen plaatsvinden.

De Nankai Trog: 1.100 miljard m³ methaan

Eén van de rijkste velden met methaanhydraten ligt immers binnen de territoriale wateren van Japan. De onderzeese voorraden in de Nankai Trog in de Stille Oceaan zijn voldoende om het land de komende honderd jaar van energie te voorzien.

In februari 2012 werd een begin gemaakt met boringen op zo’n 80 kilometer afstand van het schiereiland Atsumi. Dat gebied bevat volgens taxaties zo’n 1.100 miljard m³ methaan in vaste vorm. of ruim dertien maal de jaarlijkse aardgasbehoefte in Japan. Het methaanhydraat bevindt zich op een diepte van 1.000 meter.

Een jaar later slaagden de Japanners erin om als eerste land methaan te winnen uit een clathraatlaag van 330 meter dik. Het gas kwam vrij door water in het methaanhydraat te pompen.

Echt economisch bleek het echter niet te zijn: het gas dat zo gewonnen werd à rato van 20.000 m³ per dag, bleek vier keer duurder te zijn dan wat de Japanners betaalden aan ingevoerd gas.

Op de meeste vindplaatsen bleken de bestanden ook te dun gespreid om een rendabele winning mogelijk te maken. Maar er blijkt nu toch een politieke wind te waaien die ervoor gezorgd heeft dat het hele project opnieuw gestimuleerd wordt. Japan energieonafhanleijk maken van de rest van de wereld is iets wat opgevoerd wordt als excuus, in de lijn met wat Trump in de VS verkondigt dus.

Megathrust-aardbevingen

Er is ineens 180 miljoen euro vrijgemaakt om de boringen weer op gang te brengen. De Japanners hopen tegen 2023 te kunnen produceren aan “competitieve prijzen”.

Ze gaan dat doen door de zeebodem zwaar onder druk te zetten: en van de techniek die ze daarbij gebruiken is steeds duidelijker geworden de jongste jaren dat die aardbevingen in de hand werken.

En dat is nu net iets wat je niet wil doen in de Nankai Trog. Het is een plaats waar zogenaamde megathrust aardbevingen optreden. Dat zijn aardbevingen die gebeuren in subductiezones bij destructieve, convergente plaatgrenzen, waar één tektonische plaat onder een andere wordt gedwongen.

Als dat té technisch is: deze aardbevingen zijn de krachtigste van de planeet, met magnitudes die over 9.0 gaan. De Tōhoku was er zo eentje, de aardbeving die in 2011 een tsunami veroorzaakte waarbij 15.000 Japanners omkwamen en de nucleaire ramp in Fukushima veroorzaakte.

In de Nankai Trog vindt er zo eentje plaats gemiddeld om de 100 jaar. Die van 1854 veroorzaakte een tsunami die 28 meter hoog was, die van 1944 was “maar” 10 meter.