"Terror ist Scheisse, schalala”: Rock am Ring, het is echt elk jaar iets daar (en uiteraard waren we er weer bij)

De regering van de Duitse deelstaat Rijnland-Palts en de organisatie van het Duitse muziekfestival Rock am Ring hebben zopas beslist dat het festival weer kan doorgaan. Gisteren werd een deel van het avondprogramma - onder meer topact Rammstein - geschrapt vanwege een terreurdreiging. We waren erbij gisterenavond, om te zien hoe het alweer misliep op Duitslands grootste en bekendste festival. En stelden vast dat er een aantal bedenkingen te maken zijn.

Het is een vast nummer ondertussen ieder jaar: op weg naar Rock am Ring wordt in de wagen door ondergetekende en zijn twee festivalbuddies een rondje gespeculeerd over wat er dat jaar weer kan mislopen. Het lijkt immers wel of er een vloek heerst over Duitslands grootste en bekendste festival. Vorig jaar werd het festival in de vooravond van de eerste dag (van drie) stopgezet nadat er een enorm, explosief onweer in 15 minuten tijd een ravage aanrichtte en waarbij meer dan 100 gewonden vielen. Het zou niet meer hervatten op zaterdag en op zondag kregen 90.000 Duitsers te horen dat ze naar huis moesten. Het jaar daarvoor was er ook al een blikseminslag waarbij verschillende mensen gewond raakten.

We hebben hier ook al door de jaren extreme kou gehad: één keer vroor het op de camping aan de Nurburgring. Een andere keer regende het zo hard dat de wetten van de zwaartekracht niet meer leken te gelden. “Shit, de regen komt nu precies UIT de grond” hoor ik mijn festivalmaatje Guy nog zeggen.

"Misschien een aardbeving"

Soit, het is elk jaar wel iets op Rock am Ring. Dit jaar was de favoriete speculatie opnieuw een zwaar onweer (dat was voorspeld voor vandaag), maar iemand in de auto opperde “misschien een aardbeving, dat is zowat het enige wat we daar nog niet hebben meegemaakt”. En maar lachen.

Het is dus geen aardbeving geworden. Iets na 21 uur werd in het Duits (en alleen in het Duits, ondanks heel wat internationale bezoekers) afgeroepen dat iedereen naar de camping moest, wegen een mogelijke terroristische dreiging. Er zouden geen optredens meer plaatsvinden.

Wat volgde was ongezien, een exodus van 90.000 festivalgangers, van wie er amper iemand morde, protesteerde of onnozel deed. Het verliep echt onwaarschijnlijk gedisciplineerd en gemoedelijk.

Vreemd was trouwens dat tijdens die exodus amper politie te bekennen viel. De meeste festivalgangers gingen gewoon naar de camping en bouwden daar een feestje. Wie weg wou met de auto had pech: pas 2,5 uur later werden de wegen rondom de Nurburgring stilletjes aan vrijgegeven.

In die tijd zagen we een bijzonder boze en aangeslagen Marek Lieberberg in het mediacentrum van de Nurburgring. Lieberberg wist eigenlijk niks meer dan wij: ineens was er een melding gekomen van de politie dat op last van de lokale regering besloten was om onmiddellijk te ontruimen wegens een mogelijke terroristische dreiging.

Ook de security wist van niks en kon niemand meer uitleg verschaffen dan “iedereen moet voor z’n eigen veiligheid zo snel mogelijk van het terrein”.

Salafisten

Stilletjes aan werd duidelijk waar het echt om draaide. Twee mannen die werkten voor een onderaannemer die verantwoordelijk was voor de opbouw van het festival op het racecircuit “zouden connecties hebben met een bekende terreurverdachte die vastzit en zelf salafistisch zijn”. Donderdag, een dag voor het festival begon dus, werden die mannen opgepakt en verhoord.

Hoe concreet dat verhoor was, daarover gaan hier verschillende versies. De organisatie lijkt niet echt overtuigd te zijn dat er echt aanwijzingen uitkwamen dat er een aanslag zou gepland zijn. Ze zegt het niet luidop maar vermoedt dat iemand in paniekmodus ging - bij de politie of binnen de regering van Rijnland-Palts.

Bedenkingen

Er zijn immers een paar ernstige bedenkingen te maken. Om te beginnen: als er donderdag al aanwijzingen waren, waarom werd dan gewacht tot ontruimen tot vrijdagavond 21 uur? 90.000 festivalgangers hadden zich in de loop van vrijdag op de Nurburgring genesteld - de meesten in afwachting van de show die Rammstein ’s avonds moest geven.

Die screening van medewerkers op festivals gebeurt overigens bij ons ook, maar niet bij alle grote festivals. Graspop en Werchter doen het wel in samenwerking met de politie en de staatsveiligheid. We weten dat ze ruim op voorhand werken, zo zit het proces bijvoorbeeld in z’n laatste fase voor die twee festivals, waarvan de organisatoren al te horen hebben gekregen welke medewerkers een “verdacht profiel” hebben.

En dan is er dit: ondanks het afkondigen van draconische veiligheidsmaatregelen en de inzet van 1.200 extra politieagenten, konden we gisteren zelf vaststellen dat het business as usual was. Er werd oppervlakkig gefouilleerd aan de publieksingang.

Ik werd zelf mijn identiteitskaart gevraagd bij het ophalen van de passen die toegang tot de backstage en de mediaruimte verschaffen, maar verder ook niks. Of toch: ik kreeg de vraag of ik een speciaal fluo tasje wou om mijn spullen in te steken “zodat security je niet telkens door je spullen moet gaan als je in de front stage of zo wil”.

"Moslimgemeenschap moet zich nu tonen"

Wat de precieze dreiging was, heeft de politie eigenlijk nog steeds niet bekendgemaakt. Het is enorm frustrerend voor organisator Lieberberg. “Het signaal dat Duitsland gisteren heeft gegeven, is rampzalig", zei hij. Lieberberg richtte zich tot een handvol journalisten (we waren met maar erg weinig in het mediacentrum geraakt na het alarm) en pleitte emotioneel voor een hardere aanpak van islamitisch extremisme. En hij zei dat de moslimgemeenschap nu misschien eindelijk eens dezelfde verantwoordelijk moest nemen die “mensen zoals wij, die zo hard vechten voor vrijheid, tolerantie en integratie” aan de dag hebben gelegd. ”Ik wil eindelijk demonstraties zien, ik wil dat tienduizenden moslims op straat komen en de extremisten onder hen openlijk veroordelen.”

Lieberberg prijsde ook de festivalgangers en dat was zeer terecht. Het was hartverwarmend om te zien hoe probleemloos en gemoedelijk de evacuatie verliep. Bij de ontruiming zongen fans van de band liedjes van Rammstein en scandeerden ze "Terror ist Scheisse, schalala” en ook “You’ll never walk alone” werd herhaaldelijk door duizenden kelen gebruld.

Lees meer