Valt het May of tegen vandaag voor Theresa? Een monsterzege zit er deze keer niet in

Niet zo lang geleden schreef de Britse premier Theresa May verkiezingen uit omdat ze dacht een monsterzege te kunnen behalen. Waardoor ze met een forse meerderheid de strijd aan kon gaan met Brussel rond de voorwaarden waaronder de Brexit zich zal voltrekken. Maar hoewel May wellicht gaat winnen vandaag, wordt die zege allesbehalve spectaculair. En als de verkiezingen en de campagne één ding tonen, dan is het wel hoe verdeeld de UK is.

Voor May waren de onderhandelingen over de brexit het belangrijkste verkiezingspunt. Maar voor veel Britten gaan de verkiezingen eerder over de vraag in wat voor land ze willen leven.

Een tegenvallende campagne van haar en haar Conservatieve Partij en een onverwacht sterk optreden van de vooraf laag ingeschatte Labourleider Jeremy Corbyn maken dat volgens de laatste peilingen het vandaag een spannende race tussen de twee tegenpolen wordt.

Theresa May en Jeremy Corbyn nemen het tegen elkaar op volgens de regels van een oud kiesstelsel dat de twee grootste partijen telkens weer een meerderheid garandeert.

​May wil de sterke en stabiele leider zijn die de UK uit de Europese Unie loodst. Tien dagen na de parlementsverkiezingen moeten de historische onderhandelingen met Brussel over die Brexit beginnen.

Corbyn, een verademing?

Waar de afgelopen weken de Brexit en sterk leiderschap de belangrijkste thema's waren van de verkiezingen, is nu veiligheid hoog op de agenda komen te staan. Bij welke leider is Groot-Brittannië in veilige handen, vragen kiezers zich af.

Labour-leider Jeremy Corbyn, wiens partij een maand geleden nog fors verloor bij de regionale verkiezingen, doet het inmiddels verrassend goed in sommige peilingen.

In zijn verkiezingscampagne staan veel populaire voorstellen. Van gratis studeren en kinderopvang tot veel meer geld voor sociale voorzieningen. Labour wil dat betalen door de belastingen te verhogen voor grote bedrijven en rijke Britten.

Voor veel mensen is dat een verademing. Ze zijn de jarenlange bezuinigingen beu en gevoelig voor de kloof tussen arm en rijk. En in Corbyn zien veel mensen een sympathieke politicus met een overtuiging voor een beter land.

May: laf in plaats van sterk?

Corbyn was eerst een underdog, dus er waren geen hooggespannen verwachtingen. Zijn populariteit kon alleen maar groeien. May werd afgeschilderd als een laffe in plaats van sterke leider en Corbyn straalde een positieve boodschap uit, terwijl May een angstcampagne voerde. En ook op televisie was Corbyn ontspannen en May gespannen.

May heeft als minister van Binnenlandse Zaken veel bezuinigd op de politie. Corbyn wil zelfs dat ze aftreedt vanwege de aanslag in Londen. May op haar beurt verwijt Corbyn alle wetgeving op het gebied van terreurbestrijding tegen te houden.

Ondertussen groeit de onvrede over stijgende prijzen, stagnerende lonen, over falende sociale en medische voorzieningen en andere diensten zoals het dure openbaar vervoer.

Brexit an sich geen issue meer

Corbyn wordt vaak, vooral door jongeren, toegejuicht als hij hoge belastingen en hoge overheidsuitgaven belooft, zoals voor minimumlonen en gratis universitair onderwijs.

Corbyn staat in peilingen op circa 35%, veel meer dan verwacht en veel meer dan zijn centrumlinkse Labour-voorganger Ed Milliband twee jaar terug behaalde (30%).

Duidelijk is wel dat veel Britten zich niet tegen een Brexit verzetten. Het land keert zich zowel met Corbyn als met May af van de tientallen jaren waarin vrijhandel en openheid naar Europa en de wereld de toon aangaven. Corbyn wil de Brexit wel voorzichtiger aanpakken dan May.

Geen kans voor kleinere partijen

Naar schatting 80% van de kiezers gaat op de twee grootste partijen stemmen. Nieuwe partijen hebben door het Britse kiesstelsel telkens weer het nakijken. Groot-Brittannië telt 650 districten die elk een parlementslid leveren. In zo'n district telt alleen de winnaar. Dat blijkt een flink nadeel voor nieuwe en kleine partijen. Ook al krijgen ze veel stemmen, ze zien dat niet vertaald in zetels omdat ze dikwijls net niet de grootste worden. Daarmee gaan veel stemmen voor kleine partijen verloren.

Hoe onrechtvaardig het systeem volgens de critici kan zijn bleek in 2015 voor de UK Independence Party. De partij kreeg bijna vier miljoen stemmen, maar veroverde zegge en schrijve één zetel in het Lagerhuis.

Om 23 uur worden de eerste resultaten verwacht.