Frans scenario van de ondergang dreigt voor PS, sp.a gaat mee dieperik in

De crisis gaat diep bij de Franstalige socialisten. Een dodelijke peiling van de MR lekte dit weekend en zet de zenuwen strak gespannen. Maar het gevaar voor de PS komt eigenlijk uit Frankrijk: daar is de France PS irrelevant geworden. En dat is de echte bedreiging voor Elio Di Rupo en co: dezelfde weg opgaan.

Als het regent in Parijs, druppelt het in Brussel ... Het is een boutade die opgaat, zeker voor politiek in het Franstalige deel van het land. Altijd hebben de PS'ers dicht aangeschuurd tegen hun Franse voorbeelden: als premier ging Elio Di Rupo (PS) mee naar de verkiezingsrally van François Hollande, toen die in Rijsel kwam. En Didier Reynders (MR) klom ooit mee op het podium toen Nicolas Sarkozy president werd.

Vandaag beleeft Frankrijk uitzonderlijke tijden. Met de komst van Emmanuel Macron lijken de spelregel van de Franse politiek wel hertekend: de PS bestaat de facto niet meer, en verschrompelde tot nauwelijks nog relevant in het parlement. Extreem links is groter. Niemand in Brussel en Wallonië kan die revolutie in Frankrijk gemist hebben: de presidentsverkiezingen worden er bijna met meer aandacht gevolgd dan de eigen politiek.

Gelekte peiling

De grote vraag is nu: wie vindt aansluiting bij dat nieuwe 'centrum' van Macron? Alvast de PS niet. De malaise is bijzonder groot, en ook dit weekend kon de partij niet echt het roer omgooien. Een cruciale interne peiling van de MR werd vakkundig doorgespeeld aan L'Echo en De Tijd, die de cijfers afdrukten. Dat hetzelfde bureau ook peilt voor La Libre en RTBF, maakte de steekproef geloofwaardig.

Meteen was de torpedo naar de PS vertrokken. Want een heel weekend lang ging het enkel over die cijfers: nog 16 procent voor de Franstalige socialisten, tegen 24,9 procent voor de PTB. De MR, die de peiling lekte, haalt 23,2 procent.

En hoewel de PS op hun speciaal congres wel degelijk wat hervormingen goedkeurde (onder meer toch een stevige cumulregeling), blijft het gisten in de partij. Iedereen wacht op het moment dat Paul Magnette (PS) effectief geen minister-president meer zal zijn, omdat MR en cdH hem vervangen door een eigen kopman. Want dan komt Magnette vrij om te doen wat iedereen verwacht: Elio Di Rupo van de troon stoten.

De PS kan Elio Di Rupo vervangen, maar wat kan de sp.a? De PS lozen?

Dat Di Rupo niet langer de geloofwaardige kopman is, daar zijn ze bij de sp.a ondertussen al van overtuigd. Al was de forsheid waarmee Joris Vandenbroucke, de fractieleider van de sp.a in het Vlaams parlement, communiceerde over de rol van Di Rupo, misschien ook niet de meest doordachte zaak. Vlaamse kameraden die zich moeien met de interne keuken van de PS, dat is ondanks de bijzondere tijden nog steeds not done in de socialistische familie.

Vandenbroucke had Di Rupo fors aangevallen: “Hij zit al meer dan tien jaar op zijn stoel en de schandalen blijven komen. Dat is gewoon niet geloofwaardig." De afstand die hij nam ten opzichte van de PS was wel bijzonder groot: hij wil af van de term 'zusterpartij'.

Sp.a in onbekend vaarwater

Maar diezelfde gelekte peiling belooft ook voor de sp.a bijzonder moeilijke momenten: de partij zou nog 9,5 procent halen. Hoe accuraat die cijfers zijn is moeilijk vast te stellen, maar ondertussen worden de verhoudingen binnen de Vlaamse linkse oppositie wel steeds duidelijker: Groen is sterk op weg om de rol van sp.a als leider over te nemen.

Dat heeft natuurlijk grote gevolgen: het keert de logica in de onderlinge verhouding helemaal om. In Antwerpen is dat al langer het geval, de sp.a zou niet liever willen dan het kopmanschap aan Groen laten, zolang er maar een kartellijst is. Maar als Groen die rol overneemt in heel Vlaanderen, komt de sp.a in onbekend vaarwater: de kleine broer zijn ze nog nooit geweest.

Ook hier is de schaduw van Macron nooit ver weg. Onder impuls van boegbeelden zoals Kristof Calvo is de geest van 'vernieuwers' nooit ver weg bij Groen. En tegelijk profileren ze zich heel hard als politici die een consensus willen, die niet willen 'verdelen' maar 'samenbrengen': exact de riedel die Macron ook eindeloos bleef herhalen.

Radicale keuzes dringen zich op. Voor de PS wordt dat haast onvermijdelijk een wissel van de wacht aan de top. Vraag is of het niet te laat zal zijn. Net zoals in de zaak van Samusocial: de PS-top had vrijwel meteen en hardhandig de twee boegbeelden Yvan Mayeur en Pascale Pareita uit de partij moeten trappen. De aarzeling om beiden op te geven betalen ze nu cash.

Voor de sp.a is het veel minder duidelijk welke radicale opties er resten: John Crombez was na Bruno Tobback al de kandidaat van de hervorming. En de Vlaamse socialisten zitten quasi nergens meer in het bestuur (Brussel kan bezwaarlijk meetellen in de beeldvorming). Resten dus de banden met de PS. Maar ook hier is de vraag of dat allemaal zal volstaan huizenhoog.

Lees meer