Voor wie zich in het zak gezet voelt in Werchter: ga volgend jaar eens naar Roskilde

analyseVorige jaren stelden we het al vast, dit jaar kwam de bevestiging: de kloof tussen Roskilde Festival en festivals als Rock Werchter wordt elk jaar groter en is wellicht ondertussen onoverbrugbaar geworden. Voor wie zich (steeds meer) in het zak gezet voelt door de grote traditionele festivals bestaat er wel degelijk een alternatief. En Roskilde is zelfs veel meer dan dat: het is gewoon het beste festival ter wereld en iets dat iedereen minstens één keer in z’n leven moet meemaken.

Ik ga ondertussen al bijna 35 jaar naar muziekfestivals. Ik heb er bijgewoond in heel de wereld, op de gekste plaatsen. Vaak met mijn echtgenote.

We zijn dikwijls in Werchter geweest ook. No more. We hebben beiden op Rock Werchter (en zelfs in Torhout nog) hele leuke momenten beleefd, maar al meer dan 10 jaar nu snappen we echt niet waarom we nog een pak geld zouden spenderen om er naartoe te gaan als we elders voor hetzelfde of zelfs minder veel beter krijgen.

Het kan best zijn dat Rock Werchter de mooiste affiche heeft elk jaar, hoewel over zo’n dingen valt te discussiëren. Maar, in onze ogen (en in die van een toenemend aantal van onze vrienden) is Werchter vooral een verhaal van een ondermaatse festivalervaring, van geldklopperij en van bijzonder weinig respect voor de festivalganger zelf. Nou ja, tenzij je een VIP bent.

Vorig jaar ben ik nog uitgescholden voor communist omdat ik me kritisch had uitgelaten over Rock Werchter. We leven in dat soort tijden, en ik maak me maar weinig illusies dat de meerderheid van Werchtergangers open staat voor een alternatief. In de perceptie zit Werchter gebeiteld, en anno 2017, wanneer mensen in iets geloven, is het moeilijk om oogkleppen weg te halen.

Maar, laten we toch even proberen. Wie weet.

The Orange Feeling

Roskilde Festival vond dit jaar voor de 46ste keer plaats. Het is niet alleen het grootste in Scandinavië en één van de grootste in Europa, het is ook het enige pop-en rockfestival dat in de prestigieuze 50 Things to Do in Europe Before You Die van Condé Nast staat.

Roskilde heeft zelfs z’n eigen gevoel; het fameuze The Orange Feeling, genoemd naar het iconische oranje main stage. Het is niet zomaar een goedkope marketingtruc, het bestaat echt.

Dat Orange Feeling omschrijven is niet makkelijk. Het is effectief één van die dingen die je meegemaakt moet hebben om te snappen. Maar we zullen toch proberen. Een combinatie van feesten, vrijheid, tolerantie, mensen die zot doen maar niet vervelend, lekker eten, goed drinken, uitstekende muziek en, we hebben het uiteindelijk over festivals, een gevoel dat je niet in de zak gezet wordt en uitgeperst als een citroen.

Om te beginnen is het belangrijk te weten dat Roskilde Festival geen winst mag maken. ’t Is te zeggen: alle winst die gemaakt wordt, moet volgens de statuten weggeschonken worden aan een goed doel, en dat moet gebeuren voor de volgende editie plaatsvindt. Het festival heeft zo al bijna 50 miljoen euro door de jaren weggegeven, en dat cijfer is de jongste jaren alleen maar relatief gegroeid, ondanks de uit de pan swingende gages van de topacts die ook Roskilde elk jaar biedt.

Dit jaar verkocht Roskilde 80.000 combitickets (vier dagen campingfestival plus vier dagen full festival - een dikke week dus) aan 270 euro. Camping en parkeren zijn inbegrepen. Er werden slechts 8.000 dagtickets aangeboden, aan 155 euro. De verkoop van die twee samen, plus wat extra’s zoals tickets voor mobilhomeparking of wat duurdere tickets met inbegrepen en opgestelde tent, dekt het totale festivalbudget (25 miljoen euro) netjes. Daarin zitten ook de lonen van de ongeveer 15 mensen die het hele jaar rond vast voor Roskilde Festival werken en de 45 professionals die tijdens het festival betaald worden.

Festivalterrein 10 keer groter dan Werchter

Dat dat lukt voor dat geld is een wonder van Scandinavisch management. Want Roskilde is niet klein: het festivalterrein is tien keer groter dan dat van Rock Werchter bijvoorbeeld. Roskilde moet dat terrein ook huren, en het bevindt zich temidden een lucratieve grindzone, wat het er niet makkelijker op maakt. We hebben het over een gigantische hoeveelheid hekken die geplaatst moeten worden, zes podia ook.

En 190 verschillende eetkramen en eetstandjes. Plus een stuk of 60 biertenten en cocktailbars. Die draaien gelukkig een mooie omzet. Ze worden bemand door verenigingen, van sportclubs tot jeugdbewegingen, die in totaal 20.000 mensen daarvoor inzetten tijdens de festivaldagen.

De gemiddelde bezoeker doet 380 euro op tijdens een week Roskilde, en raad eens hoeveel die mensen van die verenigingen mogen houden van dat geld?

Alles.

De omzet die die verenigingen op Roskilde draaien is helemaal voor hen. Alleen de biertenten van Tuborg, daar pakt Roskilde Festival een deel van de omzet. Maar de afspraak met Tuborg is dat wat ze zelf verdienen op Roskilde - ze verkopen op het festival meer dan drie miljoen pinten - dat ze dat geld moeten investeren in culturele projecten. En het deel van Roskilde gaat sowieso naar een goed doel.

Echt eten

Wat het eten betreft en de cocktailbars en koffiekramen: da’s voor de verenigingen die het verkopen. Bij Roskilde hebben ze ongeveer 2.000 mensen die het jaar rond wel iets doen voor het festival. Eén van de dingen die die mensen doen is de verenigingen helpen bij de aan- en inkoop van hun etenswaren en drank, zodat ze de prijzen zo laag mogelijk kunnen houden en toch goede kwaliteit kunnen inslaan. 90% van het aangekochte eten moet ondertussen organisch, bio of fair trade zijn. Tegen 2019 zou dat 100% moeten zijn.

We moeten nu even tijd maken om iets duidelijk te maken: op Roskilde Festival eet je echt goed. Het aanbod is er in de verste verte niet te vergelijken met wat je op andere grote Europese festivals krijgt, en hoewel er pogingen gedaan worden, neem bijvoorbeeld Best Kept Secret, komt dat bijlange na niet in de buurt. 190 plaatsen waar je kan eten, van een groot bord vers gekookte spaghetti (7 euro), tot pasteitjes met asperges en videevulling (drie voor 8 euro) en pizza waar ze de deeg ter plaatse rollen (8 euro voor een hele en we aten er eentje met echte truffels voor 12 euro). Van Deens, Indisch, Italiaans, Thais, Japans … echt, het is er allemaal, en het is quasi restaurantkwaliteit. We hebben dit jaar maar twee plekken gezien waar ze frieten bakten. Een hamburger op Roskilde is een echte hamburger, met pas gesneden tomaten en van echt gemalen, organisch rundvlees. En hij ziet er op je bord uit zoals op de prentjes.

Geen bonnetjes, geen gedoe

Ook geen gedoe met bonnetjes op Roskilde: je betaalt gewoon met je bank- of kredietkaart. Cash is sinds dit jaar verdwenen.

Dus ook geen onzin met geld op een speciaal bandje zetten of zo. Het is een systeem dat helemaal niet de boel vertraagt, want zowat alle eetgelegenheden werken volgens het principe eerst betalen, waarna je met je ticketje je eten gaat halen.

Bediend worden op Roskilde is een droom. Steevast een glimlach, vaak een praatje (de meesten zijn erg nieuwsgierig waarom we van zo ver komen) en altijd een “Have a nice festival” aan het eind.

Stewards & security

Naast die 20.000 vrijwilligers van verenigingen, zijn er nog eens 10.000 die voor Roskilde zelf “werken”. Stewards bijvoorbeeld, of mensen die de artiesten begeleiden. Artsen en verpleegsters ook. Psychiaters en studenten psychologie die het terrein rondlopen om te praten met festivalgangers die het moeilijk hebben.

En hoe zit het met security in deze tijden van terreur?

Er waren wat extra controles opgezet dit jaar. Maar, niks ingrijpend. Geen metaaldetectoren. Een vriendelijke en simpele fouillering tussen de camping en het festivalterrein. Die wordt niet gedaan door security-mensen op Roskilde. Ze hebben er wel, maar het idee is dat die achter de schermen blijven. Als het echt nodig is, mogen ze pas het terrein op. Hetzelfde geldt voor de politie.

Safety first

“We hebben geen, euh, gorilla’s nodig. Dat werkt alleen maar als een rode lap op een stier. Onze stewards moeten vooral hersenen hebben, kalm kunnen blijven en situaties juist inschatten. En je komt alleen tussen als dat nodig is en bent er vooral om te helpen, niet om tegen mensen te zeggen wat ze niet mogen doen. Het moeten ook mensen zijn waarmee de festivalgangers zich kunnen identificeren, niet mensen waar ze schrik van krijgen”, luidt de uitleg.

Vergis je niet: sinds de tragedie van 2000, toen bij een concert van Pearl Jam acht mensen omkwamen wegens paniek, hebben ze in Roskilde bijzonder hard gewerkt aan safety. Dat uit zich op verrassende manieren. Eén van de dingen die ze bij Roskilde doen is het inzetten van jongedames in de teams voor het podium en tussen de cross barriers. “Da’s heel simpel, we ontdekten dat wanneer er een vrouw tussenkomt de boel veel sneller kalmeert. Wanneer een meisje tegen een crowdsurfer in de frontstage zegt dat ie dat niet meer mag doen, is de kans ettelijke keren groter dat die zich daar aan houdt dan wanneer een man dat doet hebben we bijvoorbeeld ontdekt.”

Niet dat er veel misloopt. We kennen geen enkel festival waar we minder agressiviteit zien. En ’t is niet dat die Scandinaviërs niet veel drinken. Integendeel. Hoe misvormd we ondertussen geraakt zijn hier, mag blijken dat na elf jaar Roskilde, we daar nog steeds rondlopen met een gevoel van “wow, dat mag hier allemaal!”

Echt: je mag daar je eigen (sterke) drank meenemen op het terrein

Op Roskilde mag je bijvoorbeeld nog steeds je eigen drank meepakken op het festivalterrein. De enige voorwaarde is dat die zit in een duurzame verpakking. Glas mag niet. Om de afvalberg te verminderen en zoveel mogelijk drank in recycleerbare verpakkingen te hebben, hadden ze dit jaar de prijs van het bier absurd laag gezet. Je kocht er 24 Tuborgen van 33 cl dit jaar voor omgerekend 15 euro.

Een deel van de Orange Feeling is ook, voor ons althans, dat elke cent die je opdoet in Roskilde op één of andere manier bijdraagt tot een betere en leukere wereld. Het is de verenigingen gegund, ze zijn immers het sociale cement van onze samenleving. En de winst die gemaakt wordt op bijvoorbeeld het bier, wel, elke teug vloeit richting goed doel.

2018: gaan

En hoewel Roskilde in Denemarken ligt en in het dure Scandinavië, voelen we ons daar nooit gerold. Frisdranken zijn er goedkoper dan bier. Een liter wijn kost 10 euro. Het meeste eten is tussen 6 en 12 euro, maar, je hebt dan echt eten en de porties zijn groot. Zo aten we Zweedse balletjes met saus en bessengelei, plus warme groenten en vers bereide puree voor 10 euro. Een groot bord Japanse fried noodles met kip en groenten kwam op 7 euro.

We kunnen nog even doorgaan. Zo is het geluid er elk jaar echt super (studenten geluidsingenieur en wetenschappers van de unief in Kopenhagen worden daarvoor ingezet). De sfeer op de camping is uniek: wat daar allemaal mag en kan, hebben we nog nooit, op geen enkel festival gezien. Het is er een hele week ambiance.

Soit: Roskilde is iets wat je moet hebben meegemaakt in je leven, het is uniek. In deze tijden van spotgoedkoop reizen, is er ook niet echt een excuus meer om in te roepen tegen de verplaatsing. Roskilde festival heeft overigens z’n eigen treinstation. Er zijn voortdurend treinen van en naar Kopenhagen.

Voor wie met de auto wil gaan: het is bijzonder makkelijk te bereiken, ligt vlak bij de snelweg en parkeren is inbegrepen in je ticket, tenzij je op één van de betaalparkings wil staan. Voor omgerekend 40 euro kan je daar een week parkeren, echt vlak voor de ingang.

2018 is al helemaal het jaar om te gaan, want het festival vindt dan plaats na de examens, van 30 juni tot 7 juli.

Lees meer