Prof Tytgat doet wat FAVV maar niet lukt: helder communiceren over fipronilcrisis (en zo regering handje helpen)

analyseDe regering schuift het Voedselagentschap opzij en neemt de communicatie in handen. Een partij eieren blijkt wel degelijk besmet boven de minimumnorm. Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) riep iedereen op om eieren uit die slechte partij terug te brengen. "Gevaar voor de gezondheid is er niet". En haar grootste bondgenoot? De professor Toxicologie Jan Tytgat, die op z'n eentje meer crisiscommunicatie doet dan heel het FAVV samen.

Gelukkig voor de regering is er professor Jan Tytgat, zou een mens haast gaan denken. Want de onvermoeibare prof Toxicologie duikt nu elke dag op, op radio en televisie om duiding te geven. En dat doet hij op de heldere en zuivere manier die we eigenlijk van het agentschap voor Voedselveiligheid (FAVV) zouden verwachten. In zulke crisissen heeft de consument immers recht op duidelijkheid, en vooral iemand die hen dat ook verschaft. Net daarom is het FAVV destijds, na de dioxinecrisis, opgericht.

Tytgat dook gisteren op in de tv-journaals en legde daar uit hoe de nieuwste testresultaten moesten geïnterpreteerd worden. Hij stelde vooral gerust, ondanks de 0,92 milligram fipronil per kilogram ei. Die waarde, gevonden bij een controle-analyse, overschrijdt de Europese drempel. "Zelfs als iemand die 50 kilogram weegt in 24 uur acht eieren eet, heeft hij maar een kleine kans op schade. Eieren eten is veilig", zo verklaarde Tytgat op radio en televisie.

Zo vulde de professor Toxicologie als expert de leegte die het FAVV gisteren nadrukkelijk liet vallen, en dat na dagen van frustratie over hoe slecht het voedselagentschap al had gecommuniceerd. Het was diezelfde Tytgat die kritiek had op het FAVV afgelopen weekend, omdat ze niet in staat waren de resultaten van de testen openbaar te maken. Transparantie in wat er precies aan de hand is, en snel en duidelijk communiceren: het zijn allemaal eigenschappen die nodig zijn in een voedselcrisis. Omdat het FAVV gisteren weer niet thuis gaf, nam Tytgat dan maar de communicatieve regie over: hij stelde de bevolking gerust.

Regering kon niet anders dan heft in handen nemen

Voor de regering is elke steun op dit moment goud waard. Nadat het nieuws van alweer een ander testresultaat binnenkwam, dat deze keer wel de Europese drempel overschreed, namen minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) en minister van Landbouw Denis Ducarme (MR) de regie over. Gesteund door vicepremier Kris Peeters (CD&V) en premier Charles Michel (MR) trokken ze het laken naar zich, en legden een 'callback' op: een actie waarbij alle eieren uit een besmet lot van zes verschillende bedrijven verplicht moeten worden teruggebracht. Ook door consumenten, die eitjes in de frigo liggen hebben. Het FAVV gaf de lotnummers van de besmette eieren vrij. De regering opende ook een informatielijn, waar iedereen naar kan bellen met vragen.

De regering wil paniektoestanden vermijden. Maar na het slechte nieuws van de nieuwste testresultaten moet het nu alle zeilen bijzetten. Block verklaart nadrukkelijk "dat er geen gevaar is voor de volksgezondheid".

De politieke discussie barst bovendien vandaag in alle hevigheid los. Want in de Kamer moeten zowel het FAVV als ministers De Block en Ducarme uitleg komen geven. Maar de politieke druk zit, mede door het communicatiefalen op dit moment bij het Voedselagentschap. Waarom duurde het zo lang voor het FAVV ingreep, en hadden ze eerder kunnen stappen zetten? En waarom werden de andere Europese landen zo laat gewaarschuwd, tot frustratie van Duitsland?

FAVV: kritisch rapport Rekenhof, en vier keer verloren bij Raad van State over... transparantie

De oppositie is snoeihard voor het FAVV. Zowel sp.a als Groen zijn bijzonder kritisch voor het wankele manier waarop de crisis is aangepakt. "Een grote schande dat het FAVV Europa niet heeft ingelicht, maar nog meer een schande dat de eigen ministers niet ingelicht worden", zo stelt parlementslid Annick Lambrecht (sp.a). "Dit wordt stilaan een echt dioxinecrisis. Wat een onduidelijkheid. FAVV laat steken vallen en bevoegde ministers laten het helemaal afweten", zo tweette Kristof Calvo (Groen) gisteren.

Bovendien liggen er nog wat oudere klachten en irritaties over het FAVV te wachten. Sp.a heeft de hand kunnen leggen op een doorlichting van het Rekenhof in maart van dit jaar, die bijzonder kritisch is over het agentschap. De controle zou wankel zijn, en de Europese regels zijn niet gevolgd.

Uit een bericht in De Standaard blijkt bovendien dat in de afgelopen vijf jaar het Voedselagentschap vier keer op de vingers is getikt door de Raad van State, net omwille van gebrek aan transparantie. Pas enkele weken voor de fipronilcrisis verloor het FAVV nog een zaak tegen Gaia.

De steun uit de meerderheid brokkelt langzaam af: verschillende parlementsleden van de meerderheid tonen zich erg kritisch. Vermoedelijk gaan ze vandaag in de Kamer het FAVV ook niet sparen. En de ministers De Block en Ducarme lijken nu vooral bezig met de zaak onder controle krijgen, niet met het FAVV redden.

Lees meer