Catalonië stemt voor afscheidingsreferendum: op 1 oktober zou het dus echt wel eens onafhankelijk kunnen worden

Het parlement van de Spaanse regio Catalonië heeft ingestemd met het houden van een referendum over onafhankelijkheid van Spanje. Een meerderheid van het Catalaanse parlement was voor de wet die het referendum mogelijk maakt. Dat gaat op 1 oktober plaatsvinden. Een Catalexit is daarmee weer een stap dichter bij. En de gevolgen zouden wel eens groter kunnen zijn dan die van de Brexit waarschuwen financiële experts.

Catalonië is goed voor 21% van het Spaanse bnp. In de regio woont 19% van de Spaanse bevolking. Dat is dus redelijk evenredig, ware het niet dat Catalonië slechts 8% van de totale investeringen van de Spaanse staat ontvangt.

Separatistische politici organiseerden drie jaar terug een officieus referendum over onafhankelijkheid. Maar alleen hun aanhang kwam opdagen. Ongeveer 80% van de kiezers stemde toen voor afscheiding van Spanje, maar slechts 2,3 miljoen van de beoogde 5,4 miljoen stemgerechtigden brachten een stem uit. In recente opiniepeilingen zijn er iets meer Catalanen die afscheiding afwijzen dan Catalanen die ervoor zijn.

Wat als?

Als een meerderheid de Catalaanse onafhankelijkheid steunt, zal binnen enkele dagen de onafhankelijkheid worden uitgeroepen. Wint het nee-kamp, dan zullen er vervroegde verkiezingen worden uitgeschreven voor een nieuwe regering. De Catalaanse premier Carles Puigdemont heeft al wel aangegeven dat de opkomst bij het referendum niet meetelt. Dus ook al stemt slechts 40% van de kiesgerechtigden, het resultaat van de stemming geldt.

De pro-onafhankelijkheidsregering heeft ook al laten weten dat als de Spaanse regering niet meewerkt aan het referendum Catalonië bij onafhankelijkheid niet een deel van de Spaanse staatsschuld over zal nemen.

De Spaanse regering was al naar de hoogste rechters van het land gestapt over het referendum, dat op 1 oktober moet worden gehouden. Vicepremier Soraya Saénz de Santamaría zei dat de landelijke regering het constitutionele hof heeft gevraagd het houden van het referendum ongeldig te verklaren. De Spaanse wet staat niet toe dat een deel van het land zich op eigen houtje afscheidt.

Enorme gevolgen

Wat de uitkomst ook is, de consequenties kunnen enorm zijn. Mocht de Spaanse regio Catalonië zich in een referendum uitspreken om zelfstandig verder te gaan, zouden de consequenties voor de regio wel eens groter kunnen zijn dan de Brexit voor het Verenigd Koninkrijk.

Zo groot zelfs, dat financiële experts argumenteren dat de gevolgen wellicht die van de Brexit overschaduwen. “Net als met de Brexit”, schrijft ING-econoom Geoffrey Minne, “zou een Catalexit de regio in een langere periode van instabiliteit duwen, die negatief zal uitpakken voor de private sector.”

Het meest directe gevolg is dat Catalaanse huishoudens fors minder uit zullen geven. “Een recent onderzoek van Metroscopia toont aan dat 62% van de inwoners ‘bezorgd’ is over de toekomst van hun regio, terwijl slechts 31 procent ‘enthousiast’ is”, schrijft ING. “Er zit slechts één stap tussen ‘bezorgdheid’ en alvast beginnen met sparen voor het geval dat. Als twee derde van alle consumenten beslist om minder aankopen te doen, dan zal dit uiteraard de vraag doen afnemen.”

ING acht een “bankrun” niet ondenkbaar als de zorgen omslaan in paniek.

Europa

Onzekerheid bij ondernemers volgt op die bij consumenten. Investeringen in de regio lopen het risico te sneuvelen of in de vroeg stadium weg te kwijnen. “Voor zakelijke investeringen is onzekerheid wellicht nog relevanter dan voor consumenten, omdat elke zweem van politieke instabiliteit buitenlandse investeringen veel meer kan beïnvloeden dan binnenlandse.”

Vooral een verlies van toegang tot de Europese markt schaadt de vooruitzichten van Catalaanse bedrijven. Buitenlandse investeerders zullen terughoudender zijn, terwijl de bedrijven zelf hun (potentiële) markten niet meer of veel lastiger kunnen bedienen.

“Bedrijven die exporteren naar de EU, zullen de meeste schade ondervinden”, aldus ING. “De EU was goed voor 65 procent van export en 70 procent van de investeringen in Catalonië in de laatste drie jaar.”

“De economische prijs die Catalonië moet betalen kan, relatief gezien, hoger zijn dan wat de Britten voor de Brexit moeten ophoesten. Al met al hangt de opbouw van een Catalaanse Republiek af van de goede wil van de Europese overheden – inclusief de Spaanse. Dat maakt het duur project.”