Stemmen we binnenkort voor Europa op pan-Europese lijsten? Nieuw voorstel heeft steun Macron

analyseDe Brexit maakt dat 73 Britse zetels vrijkomen in het Europees parlement. Die moeten herverdeeld of afgeschaft worden. Maar tegelijk komt een interessant voorstel van Italië opnieuw op tafel: laat de kiezer ook op pan-Europese lijsten stemmen, waarbij écht Europese politieke partijen ontstaan. Dat zou een heel nieuwe dynamiek kunnen geven aan Europa.

Wat als Europa niet langer z'n verkiezingen land per land zou organiseren, maar dat de Europese kiezer ook op een lijst van pakweg 'Europese socialisten', of 'Europese groenen' of 'Europese liberalen' zou kunnen stemmen? Het zou meteen de Europese verkiezingen veel spannender maken.

Het voorstel ligt op tafel, het is Italië die het aanbrengt. Maar met het debat over wat er moet gebeuren met de Britse zetels, krijgt het plots een veel concreter karakter. Bovendien is er de Franse president Emmanuel Macron, die een erg pro-Europese campagne voerde, en die wel graten ziet in het voorstel. Het is dus niet zomaar een ballontje, maar een concrete piste aan het worden.

Hoe het er concreet zou uitzien is nog niet helemaal duidelijk, maar in feite zouden er twee soorten Europese parlementsleden komen dan: de 'nationale' leden, die nog steeds op nationale lijsten verkozen worden. Die zouden veruit in de meerderheid blijven in het parlement. Maar daarnaast komen er dus 'Europese' leden, die gekozen zijn op een pan-Europese lijst.

Revolutie in het systeem van Europese verkiezingen

Het is, ook al zou het om een klein aantal zetels gaan, een belangrijke verschuiving. Want in het Europees parlement heb je al behoorlijk veel Europese partijpolitiek, met de fracties als grote machtsblokken. Maar als ze effectief op één lijst meedoen aan verkiezingen, gaat die integratie nog verder.

Meteen zijn de pro-Europese spelers enthousiast. Onder meer Guy Verhofstadt is een sterke voorstander. Even opvallend: de N-VA is tegen het voorstel. De Vlaams-nationalisten hebben met het vertrek van de Britten ook niet veel bondgenoten meer over in het Europees parlement. De fractie waar ze nu deel van uitmaken wordt door de Britten getrokken, voor de rest zit er weinig kwalitatief personeel in die fractie. Niet verwonderlijk dat ze weinig zin hebben om onder die vlag met een pan-Europese lijst te komen.

Overigens is er ook de klassieke discussie aan de gang over de 73 Britse zetels: wie krijgt een zeteltje bij en wie niet? Want een aantal landen vragen een nieuwe verdeling, op basis van bevolkingscijfers. Zeker West-Europa profiteert daarvan: daar groeit de bevolking, terwijl ze krimpt in Oost-Europese landen. Een nieuwe verdeling zou vooral Frankrijk, Italië, Spanje, Nederland en Ierland winst geven.

Lees meer