Israël strooit plots met ontwikkelingssamenwerking: felle strijd met België om zitje in de VN-veiligheidsraad

België zit in laatste rechte lijn om een zitje te veroveren in de VN-veiligheidsraad in 2019 en 2020. Aan dat project werken de Belgische diplomatie en de regering al heel lang. Maar er is nog één heel felle rivaal: Israël. De Israëli's zijn bereid ver te gaan: plots deelt de Israëlische regering veel subsidies in Afrika uit, organiseren ze reisjes naar Jerusalem en gedraagt premier Benjamin Netanyahu zich poeslief op het internationale podium.

België zit in een internationale krachtmeting: het wil een zitje in de VN-veiligheidsraad veroveren. Een wedstrijd die het midden houdt tussen de Oscars en een de verkiezing van het schoolparlement in het middelbaar, zo omschrijft Bloomberg de race. Want alle leden van de VN hebben één stem in een anonieme verkiezing, het komt er dus op aan zoveel mogelijk landen te paaien.

Deze week is een uitgelezen kans: de VN verzamelt in New York voor hun jaarlijkse Algemene Vergadering. En dus is de Belgische delegatie dit jaar bijzonder sterk: premier Charles Michel (MR), minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR), minister van Ontwikkelingssamenwerking Alexander De Croo (Open Vld) en staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA). Het kwartet kan zo een laatste keer zieltjes winnen bij andere regeringsleiders, voor er begin 2018 dan gestemd wordt.

Die VN-veiligheidsraad is zowat het hoogste orgaan van de Verenigde Naties: alle serieuze dossier, alle internationale crisissen, ze komen op het bord van die veiligheidsraad. Noord-Korea is er een hot topic. Vijf nucleaire machten, de VS, Rusland, China, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk, zijn permanente leden. Maar daarnaast zijn er nog tien leden, die elk twee jaar in de raad blijven zitten. Elk jaar worden er dus vijf herverkozen. België deed dat tot nu toe niet slecht: het raakte al vijf keer verkozen, de laatste keer in 2006-2007.

Flashy website, maar hoe zit het met de cadeautjes?

Voor de Belgische diplomatie is het een prestigezaak. Zo'n kandidatuur wordt jaren op voorhand gelanceerd, inclusief een website met flashy logo en uiteraard de nodige relatiegeschenkjes: kalendertjes, blocnotes en chocolade. In principe is het een race met vijf, maar per continent liggen de plekken ook vast: drie uit Afrika, twee uit Azië, twee uit Latijns-Amerika, drie uit de rest van de wereld.

Begin 2018 worden er twee landen verkozen uit die laatste groep. En er zijn drie kandidaten: Duitsland, België en Israël. Iedereen gaat ervan uit dat de Duitsers gewonnen spel hebben. Het gaat dus om dat ene zeteltje, tussen de Belgen en de Israëli's. Die laatsten wonnen nog nooit: ze hebben een troebele relatie met de VN. Eind vorig jaar nog kreeg het een resolutie over nederzettingen in de West Bank in die Veiligheidsraad tegen zich. De reeks conflicten en veroordelingen is lang.

Reynders en z'n diplomaten zijn dus volop bezig om België te laten zegenvieren. Maar de Israëli's zijn niet te onderschatten. Er staat veel op het spel voor hen: ze willen hun relatie met de VN fundamenteel anders, en Netanyahu steekt z'n nek uit in eigen land daarvoor. En internationaal milderde hij enorm z'n toon.

De Israëlische ambassadeur bij de VN, Danny Danon bracht een grote groep ambassadeurs naar Jerusalem om hen voor zich te winnen. Vorig jaar was er ook al zo'n promoreis. In mei nog was er een groot diner voor Afrikaanse ambassadeurs. En plots valt ook op hoe Israël inzet op 'duurzame ontwikkeling' en hoe er meer ontwikkelingshulp komt.

Islamitische club

Om te winnen moet een land 128 van de 193 landen voor zich winnen: twee derde dus. En een stevig blok binnen de VN is de club van Islamitische landen: 57 leden zijn dat. Vraag is of die veel steun gaan geven aan Israël. Niet openlijk misschien, maar onder de radar zijn er al veel langer banden tussen bijvoorbeeld Saoudi-Arabië en Israël, die samen tegen onder meer Iran optrekken. In een geheime stemming kan het dus mogelijk raar lopen.

Vraag is dus in hoeverre België hier en daar een 'cadeautje' uitdeelt in z'n ontwikkelingshulp. Minister De Croo lijkt niet van plan om op die manier de verkiezing te winnen. "Het gaat hier ook over mensenrechten, duur­zame ontwikkeling of terreurbestrijding. België wordt gezien als een bijzonder innovatief land, met veel aandacht voor de mensenrechten. Op het vlak van vrouwenrechten pionieren we zelfs. Bovendien spelen we vaak de rol van bruggenbouwer, we zijn geen land dat alleen bezig is met het eigenbelang", zo zegt De Croo aan De Standaard.

"Wíj kopen geen stemmen af. De budgetten voor ontwikkelingssamenwerking worden op langetermijnbasis vastgelegd, je kunt niet zomaar beginnen sjacheren. Het is geen koehandel. En Israël? Tja, Natuurlijk zien wij ook hoe zij de jongste tijd bijzonder actief is in Afrika, maar door zijn politieke stellingnames lijkt de steun voor het land wat af te kalven."

Lees meer