Merkel moet na opdoffer door populistisch-rechts kiezen voor een Jamaica-coalitie. Maar wat is dat?

De rechts-populistische Alternative für Deutschland (AfD) is met 12,6% van de stemmen de derde partij van Duitsland geworden en komt voor het eerst in het parlement. En dat is niet alleen een psychologische opdoffer voor Angela Merkel en haar beleid, het gaat het ook erg moeilijk maken voor de Duitse premier om een nieuwe regering te vormen. Dit is waarom.

Met de AfD komt voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog een rechts-populistische partij in de Bondsdag. Het leidde gisterenavond hier en daar tot protestdemonstraties in Duitse steden, zoals op de Alexanderplatz in Berlijn, waar de AfD bijeen was. Vier jaar geleden haalde de anti-immigratiepartij de kiesdrempel van 5% niet.

Draai het of keer het hoe je wil: dat de AfD zo groot is geworden geeft aan hoe groot de onvrede is over het vluchtelingenbeleid van Angela Merkel. Begin dit jaar was de AfD nog op sterven na dood, de partij verloor de afgelopen maanden haar voorzitster, ging gebukt onder r een hoop intern gekibbel en kwam vooral in het nieuws door bijzonder extremistische uitlatingen van een aantal partijleden. Ondanks dat alles zet de AfD dus een bijzonder goed resultaat neer.

Miljoen "overlopers"

Ruim een miljoen Merkel- en CDU/CSU-stemmers zijn overgestapt naar de rechts-populistische Alternative für Deutschland. Merkel heeft dus duidelijk de afgelopen jaren een gat laten vallen op rechts. Ze heeft haar partij naar links gestuurd en een miljoen vluchtelingen toegelaten in het land en daar zijn veel mensen het niet mee eens.

Merkels CDU/CSU heeft flinke klappen gekregen, ze blijft weliswaar de grootste partij in Duitsland met 33% van de stemmen, maar ze lijdt een verlies van 8,5% ten opzichte van de Bondsdagverkiezingen in 2013.

Niet alleen de AfD profiteerde van de proteststemmen, want ook andere oppositiepartijen, zoals die Linke en milieupartij de Groenen groeiden ten opzichte van de vorige verkiezingen. Zelfs de liberale FDP deed het goed. De partij haalde bij de vorige verkiezingen de kiesdrempel niet, maar kreeg bij deze verkiezingen ruim 10% van de stemmen.

Bijkomend probleem

Merkel heeft een bijkomend probleem: ook de huidige coalitiepartner, de SPD van Martin Schulz, kreeg serieus klappen. De SPD kreeg 20,5% van de stemmen, een verlies van 5,2%. Het slechtste resultaat voor de SPD in 70 jaar trouwens.

Desalniettemin: in theorie zou de coalitie met die uitslag verder kunnen worden gezet, ware het niet dat Martin Schulz al aangekondigd heeft dat hij niet in de regering wil. Hij wil de komende vier jaar oppositie gaan voeren, zijn wonden likken en “de partij opnieuw gaan uitvinden”.

Jamaica

Het Duits politiek landschap zal dus wel degelijk op z’n kop worden gezet. Niemand wil in zee met de AfD. Er is dus maar één realistisch denkbare en uitvoerbare coalitie mogelijk: van de CDU/CSU met de FDP en de Groenen, ook wel een Jamaica-coalitie genoemd vanwege de kleuren van de partijen: CDU/CSU (zwart), FDP (geel) en Grünen (groen). De FDP haalde met 10,7%, de Grünen eindigden op 8,9%.

Zo'n Jamaica-coalitie is helemaal niet evident. De partijen liggen heel ver uit elkaar qua ideologie. En er is vooral het feit dat de CSU, de Beierse zusterpartij van de CDU, fors verloren en daar willen ze heel streng tegen vluchtelingen zijn, iets wat de Grünen helemaal niet zien zitten.

Het wordt dus een heel moeilijke formatie en eentje die wel even kan duren wellicht.

Lees meer