De stembureaus in Catalonië zijn gesloten en de eerste resultaten komen binnen, maar wat gaat er nu gebeuren?

Na een dag zoals we de laatste jaren nog maar zelden hebben gezien in West-Europa, zijn de stembureaus in Catalonië gesloten. Het tellen kan beginnen en de eerste resultaten tonen een grote meerderheid voor onafhankelijkheid, maar de vraag is wat dat zal opbrengen. De Spaanse premier Mariano Rajoy (Patido Popular) heeft ondertussen voor het eerst gereageerd.  "Er was vandaag geen onafhankelijkheidsreferendum in Catalonië", zegt hij.

Het referendum voor de onafhankelijk van Catalonië, dat op voorhand verboden en dus illegaal was, bracht toch heel wat volk op straat. Voorstanders van de stemming bezetten zoveel mogelijk de stembureaus om het stemmen te laten doorgaan en kregen daarbij de hulp van lokale hulpdiensten zoals de brandweer.

De Spaanse overheid daarentegen wilde het referendum koste wat het kost in de war sturen en stuurde duizenden Policía Nacional en Guardia Civil om stembussen in beslag te nemen, protesten te stoppen en mensen de toegang tot stembureaus te ontzeggen. Dat optreden was bijzonder hardhandig. Volgens de Catalaanse overheid vielen daarbij al 761 gewonden.

De opdracht van de Spaanse overheid was alleszins duidelijk: de stembusgang zodanig in de war sturen zodat er onmogelijk sprake kan zijn van een correct verlopen en dus geldig referendum. Al lijkt ze vooral de steun voor de Catalaanse onafhankelijkheidseis groter te hebben gemaakt.

Tellen kan beginnen, maar waarom?

Ondertussen zijn in Catalonië alle stembureaus gesloten. Volgens de laatste cijfers zijn amper 4 procent van die bureaus gesloten door de Spaanse ordediensten. De rest kon in meer of mindere mate openblijven en stemmers ontvangen. Volgens de eerste schattingen zou 57,7 procent van de stemgerechtigden zijn komen stemmen.

Het tellen kan nu dus beginnen, al zouden hier en daar ook ingevulde stembiljetten in beslag zijn genomen door de Spaanse politie. Ook heeft de regering vanuit Madrid het elektronisch stemmen gesaboteerd waardoor ook daar problemen zijn. Tellen kan dus lang duren. De eerste resultaten laten alvast een overgrote meerderheid voor onafhankelijkheid zien.

In een vorig niet-bindend referendum in 2014 voor zelfbeschikking stemde meer dan 80 procent voor onafhankelijkheid, al wordt ervan uitgegaan dat de tegenstanders toen thuis bleven. Het referendum dat vandaag gehouden is, zou aanvankelijk wel bindend zijn, maar werd in september door het Grondwettelijk Hof illegaal verklaard. Het is dus maar de vraag of er deze keer een volledige uitslag van het referendum zal zijn en wat de waarde daarvan is.

Reactie premier Rajoy

Ondanks alle commotie bleef het een hele dag wachten op een reactie van de Spaanse eerste minister Mariano Rajoy (Partido Popular). Zo riep de burgemeester van Barcelona zelfs om zijn ontslag door het buitensporige geweld op burgers.

Rajoy reageerde pas na het sluiten van de stembureaus. "Er is vandaag in Catalonië geen referendum geweest voor onafhankelijk, maar één tegen de wet. Gelukkig hebben de meeste Catalanen laten zien dat ze zich aan de wet houden", klinkt het op een persconferentie.

Het geweld van de ordediensten ontkende Rajoy: "Mijn belangrijkste taak is de wet te handhaven en we hebben gehandeld binnen de wet. Hun optreden was niet buiten proportie." Het ziet er dus niet naar uit dat de Spaanse overheid van plan is te luisteren naar de Catalaanse eisen, wat de uitslag van het referendum ook is.

Beluister de volledig speech van premier Rajoy

De eerste resultaten tonen een overgrote meerderheid voor onafhankelijkheid

De mensen blijven ook na het sluiten van de stembureaus op straat

Ook in Madrid zijn er massale protesten

Lees meer