Links kartel in Antwerpen rond, en als je de peilingen aandachtig leest is dat goed nieuws voor De Wever

Komt er een strijd van één links blok tegen Bart De Wever (N-VA) in Antwerpen? Het ziet er meer en meer naar uit. Groen en sp.a zitten in een laatste fase van onderhandelingen, waarbij opvalt hoe weinig de socialisten uit de brand slepen. Op één staat Wouter Van Besien, op twee de onafhankelijke Jinnih Beels. Het kartel moet zondag het fiat krijgen van de achterban, en daarbij moet Groen tweederde van haar leden overtuigd krijgen. De Wever wrijft zich in de handen.

Is één plus één drie? Dat is de cruciale vraag in Antwerpen? Want het ultieme doel is duidelijk: zowel Groen als sp.a willen de huidige burgemeester en zijn centrumrechtse coalitie weg in de grootste stad van Vlaanderen. Maar in essentie draait het dus om de vraag is of je dat als groenen en socialisten best samen doet, op één lijst, of eerst de kiezer op links de keuze laat.

Groen en sp.a kiezen nu voor het samenwerkingsverband, aangevuld met nog nieuwe kandidaten. Want op twee komt een totaal nieuw gezicht, de Mechelse politiecommissaris Jinnih Beels. Wouter Van Besien (Groen) is de duidelijke sterke man en kandidaat-burgemeester, pas op drie staat sp.a-kopman Tom Meeus. De krijtlijnen van dat akkoord zijn rond, vanavond worden die bekend gemaakt.

Het links kartel heeft het voordeel van de duidelijkheid: Van Besien moet dan gewoon meer stemmen halen dan Bart De Wever. Meer stemmen met zijn lijst, en liefst ook meer kopstemmen. Dan breekt hij het machtsblok van de N-VA.

De beslissing is een stukje tegen de peilingen in. Want die geven de laatste maanden telkens hetzelfde verdict: de Antwerpse kiezer zit eigenlijk niet te wachten op een kartel. In mei liet Groen zelf een peiling uitvoeren, waarbij ze zelf op 18,9 procent eindigden. De sp.a zat toen nog op amper 10,1 procent. Samen dus 28,9 procent, op aparte lijsten. Een kartel tussen groen en sp.a met één lijst zou maar 27,2 procent opleveren. Een 'open kartellijst', het scenario dat het nu lijkt te halen, peilde zelfs maar 26,7 procent in mei. De Wever en zijn N-VA haalden toen 33,6 procent. Met dergelijke cijfers zou De Wever burgemeester blijven.

Groen heeft forse wind in de zeilen

Maar een peiling eind september in Gazet van Antwerpen gaf een veel scherpere strijd aan. N-VA haalt daarin nog maar 26,1 procent, en Groen haalt op z'n eentje 24,2 procent. Dat is op zich al heel nipt. Sp.a klokt af op 13,6 procent. Dus apart halen Groen en sp.a ruim meer dan N-VA: 37,8 procent. De sjerp voor Van Besien normaal gezien in zo'n scenario, ook al blijft De Wever dan nipt de grootste.

Het opvallende is dat in die peiling ook het kartelresultaat van Groen en sp.a gevraagd werd. En dan halen Groen en sp.a samen maar 30,6 procent. N-VA springt in zo'n scenario plots terug naar 29,5 procent. Voor Bart De Wever is het nieuws van het kartel dat er komt dus eigenlijk goed nieuws: het polariseert de strijd in Antwerpen rond twee lijsten, de zijne en een links blok, waarbij hij meer stemmen naar zich zuigt.

Voor De Wever is er, dankzij het kartel op links, dus wel degelijk hoop: hij hoeft alleen weer de grootste te worden om een overwinning te kunnen claimen. Maar tegelijk is ook voor het links blok de opdracht duidelijk. PVDA peilt rond de 8 procent in Antwerpen. Bij een polarisatie, waar de vraag heel scherp gesteld een keuze voor of tegen De Wever is, kunnen Van Besien en co dat reservoir op links ook leegscheppen. En dan wint het kartel. In peilingen is dat tot nu toe nog niet gebeurd: een kartel kan nog geen extreemlinkse kiezers verleiden.

Voor wie is de lijstduwersplek? Meyrem Almaci is logische keuze

De peilingsresultaten van de afgelopen maanden verzwakten vooral de onderhandelingspositie van de sp.a in elk geval verder de afgelopen maanden. Dat blijkt ook uit de constructie die nu op tafel ligt. In een stad die ze 80 jaar lang bestuurder met socialistische burgemeesters, komt pas de derde plek aan een sp.a'er toe. En zelfs de plaats van lijstduwer voor de sp.a is hoogst onzeker, meest logische is dat Meyrem Almaci die inneemt, gezien de sterkte van Groen in de Koekenstad.

Veel heeft te maken met de hopeloze verdeeldheid van de lokale sp.a-afdeling. De twee ex-ministers, Monica De Coninck en Kathleen Van Brempt, gunden Yasmine Kerbache, de vorige kopvrouw, nooit echt een plek onder de zon. Die interne twist kon Kerbache niet langer aan, waardoor Meeus op de proppen kwam als nieuwe kopman. Dat geen van de drie vrouwen een plek boven Meeus gegund wordt, maar dat men kiest voor een wit konijn op twee, is veelzeggend.

Jinnih Beels als statement

Jinnih Beels is een duidelijk statement als vernieuwer. Ze kwam binnen het Antwerpse politiekorps in aanvaring met de leiding, omdat ze vond dat racisme niet grondig werd aangepakt. Ze heeft Indische roots, wat de etnische stemmen van Antwerpse moslims misschien niet meteen garandeert. Maar haar profiel is wel heel duidelijk: het moet het ongenoegen over het hardere politiebeleid van De Wever kanaliseren richting het links kartel.

Wie vooral wint is sp.a nationaal. Want de partij hapt naar adem, zweeft in peilingen nog rond de tien procent van de stemmen. Een kartel met Groen in Gent en nu ook in Antwerpen verdoezelt die belabberde individuele score en geeft in 2018 mogelijks toch het beeld van twee winnende lijsten. Bovendien opent het ook de discussie voor 2019 helemaal, waarbij de sp.a ook graag met kartellijsten naar de kiezer zou stappen.

De gevolgen voor het nationale verhaal van sp.a en Groen

Voorlopig slaat nationaal de oppositie van Groen veel meer aan dan die van sp.a: in peilingen zitten de groenen nationaal ook steevast boven de sp.a. Een gezamenlijk kartel in Antwerpen is exact waar voorzitter John Crombez al maanden op aanstuurt. Bij Groen was Meyrem Almaci altijd veel voorzichtiger, de groenen zijn huiverachtig om 'besmet' te raken door de negatieve vibe die rond de socialisten hangt.

Over het kartel in Anwerpen is daarom dus lang en goed nagedacht. Een gezamenlijke naam, een logo, een slogan: het is allemaal uitgetest en bekeken. En het programma is zo goed als geschreven, een jaar voor de verkiezingen.

Het nieuwe kartel moet wel nog één groot obstakel overwinnen: de achterban van beide partijen beslist zondag. Slikken de sp.a'ers de vernedering van een derde plaats, en mogelijks ook geen plek voor een lijstduwer? En gaan de groene achterban akkoord met een kartel, ook al peilen ze alleen sterker? Tweederde van de groene achterban moet z'n fiat geven. Het is dus nog wachten tot zondag, voor de zaak definitief is. Antwerpen maakt zich op voor een spannende tweestrijd.

Lees meer