Klimaatopwarming zou ons weleens onze dagelijkse kop koffie kunnen gaan kosten

De opwarming van het klimaat zou slecht nieuws kunnen zijn voor wie geen dag kan beginnen zonder eerst een liter koffie binnen te spelen. De koffieplant is namelijk heel gevoelig, en de kleinste schommeling in omstandigheden zou het einde kunnen betekenen voor de plant. Maar de wetenschap probeert nu een handje toe te steken, al zou dat 'handje' weleens te laat kunnen komen.

Koffie is al een tijdje een enorme rage. Je kan geen grote stad binnenwandelen of je komt een Starbucks tegen, maar ook in andere zaken smijten ze met de moccachino's en frappuccino's naar je hoofd. Het is dan ook geen wereldschokkend nieuws dat de vraag naar koffie tegen 2050 zal verdubbelen. Op zich geen groot probleem, ware het niet dat tegen diezelfde periode het land geschikt om koffie te kweken met de helft zal afnemen.

Gevoelig

De koffieplant is zeer gevoelig aan wijzigende omstandigheden. Het heeft zo specifieke temperaturen nodig om te kunnen groeien. Klimaatopwarming zou ervoor kunnen zorgen dat het land geschikt om koffie te telen dus drastisch zal afnemen. Door hogere temperaturen zal de koffieplant naar hogere plaatsen worden gedwongen en die zijn niet altijd beschikbaar in de vele landen waar koffie wordt gekweekt. Koffie heeft ook heel specifieke regen- en droogtebehoeften. Regen is uiteraard nodig om de plant te doen groeien, maar droogteperiodes moeten er dan ook weer zijn om zo de bonen te kunnen oogsten en drogen.

Om het nog wat erger te maken, is koffie ook heel vatbaar voor een hele reeks aan schimmels en is het zeer in trek bij insecten. De grootste boosdoener is koffieroest. Die ziekte veroorzaakte tussen 2010 en 2014 al meer dan een half miljard dollar aan schade in Midden-Amerika alleen. Ook hier speelt de klimaatopwarming weer een belangrijke rol, want die zou de ziekten in de hand werken.

"Hoe kunnen we het probleem aanpakken?"

"De hoeveelheid, en zelfs de gehele toekomst, van goede koffie wordt bedreigd door klimaatopwarming", zegt onderzoeker en koffieteler Benoit Bertrand aan The Washington Post. "De vraag is dan ook: hoe kunnen we met nieuwe technologie en innovatie dat probleem aanpakken?"

Mocht dit met een andere plant gebeurd zijn, was het waarschijnlijk niet zo ver gekomen. Maar koffie wordt hoofdzakelijk in armere streken en door kleinere boeren geteeld. Die hebben de middelen niet om te experimenteren of het probleem aan te pakken. De wetenschap steekt nu dus een handje toe. Er wordt namelijk gewerkt aan een resistente koffieplant.

De zogenaamde F1 hybride zou een antwoord moeten kunnen bieden op de klimaatveranderingen. Door twee verschillende soorten arabica (de belangrijkste koffiesoort) samen te brengen, vormt er een uniek soort plant die resistent is tegen ziektes en grote droogtes. Die planten zijn eerste generatie-planten en zouden enorm hoge opbrengsten opleveren, een soort 'superplant' dus. Ook qua smaak zouden die hybrideplanten niet teleurstellen. "Die hybrideplanten geven een combinatie van eigenschappen die daarvoor nooit mogelijk waren", stelt Hanna Neuschwander, woordvoerster van World Coffee Research. "Het zijn de eigenschappen die telers willen en die de markt vraagt. Iedereen dacht altijd dat die twee niet samen konden gaan."

"De harde realiteit onder ogen zien"

Alles vol planten met die hybride, denk je dan. Maar zo makkelijk is het niet. Die hybdrideplanten zijn heel duur, soms tot 2,5 keer zo duur als gewone. Voor de vaak kleine en arme telers zijn die dan ook geen optie. Volgens acro-ecoloog Kraig Kraft zijn het alleen de middelgrote tot grote plantages die overschakelen op de resistente varianten. "Kleinere telers hebben niet de middelen om die investeringen te kunnen betalen", zegt hij.

Zelfs met die resistente planten zouden telers zich nog genoodzaakt zien ook andere opties te onderzoeken. Al zien anderen het nog somberder in. "Die F1-planten worden verkocht als dé oplossing", stelt Christian Bunn, een onderzoeker aan het International Center for Tropical Agriculture. "En, om duidelijk te zijn, die planten zijn essentieel, maar we moeten meer doen om ons aan te passen aan de opwarming van het klimaat. We moeten de harde realiteit onder ogen zien dat sommige plaatsen niet meer geschikt zullen zijn voor koffieproductie."

Lees meer