Puigdemont heeft hier plots de regie in handen, en dat is bijzonder gevaarlijk voor Michel I 

Carles Puigdemont heeft maar één doel: z'n Catalaanse zaak hoog op de internationale agenda houden om zo Madrid opnieuw aan de onderhandelingstafel te krijgen. Gisteren was één en al winst voor de man: de hele dag gonsde het van de geruchten dat hij naar Brussel kwam, gearriveerd was, asiel zocht of met Europa zou overleggen. Het circus is in de stad, maar meteen brengt de man zo de federale regering ernstig in gevaar: N-VA staat emotioneel bijzonder dicht tegen de Catalaanse zaak en dat kan grote gevolgen hebben voor Michel I.

Uren en uren radiostilte bij de N-VA gisteren. Kopstukken zoals ondervoorzitter Sander Loones, die de afgelopen dagen hun mening van de daken schreeuwden over de Catalaanse zaak, waren plots van de aardbodem verdwenen. Telefoontoestellen stonden gewoon uit, berichtjes bleven onbeantwoord.

Er heerste een bijzonder sfeertje in de Wetstraat rond de N-VA, die afgelopen weekend nog 'plagend' bij monde van staatssecretaris voor Asiel en Migratie had geopperd dat de Catalaanse leiders naar België konden komen. Francken achtte het "niet onrealistisch" dat de afgezette Catalaanse premier Carles Puigdemont in België asiel zou komen vragen als politiek vluchteling. In Spanje riskeren de Catalaanse leider en z'n voormalige regering tot 30 jaar cel onder meer omwille van "rebellie tegen het staatsgezag".

In het weekend hadden zowel de premier als de coalitiepartners nog gewaarschuwd dat zoiets niet kon zonder hun inspraak. Een nieuwe diplomatieke rel met Spanje dreigt dan immers huizenhoog te worden: België is nu al het land in Europa dat het verst gaat om toch maar de Catalaanse zaak te begrijpen en op te roepen tot "een heuse dialoog", exact wat Puigdemont ook wil.

Maar gisteren dook plots Puigdemont effectief op in België, al bleef het heel lang bij onbevestigde geruchten. Bij de Vlaams-nationalisten trad radiostilte in, terwijl de coalitiepartners wel degelijk bevestigden dat de man "naar België kwam". Meteen werd N-VA ook met de vinger gewezen: een afspraak stond gepland tussen N-VA-voorzitter Bart De Wever en Puigdemont. Het zou uren duren voor de N-VA dat uiteindelijk ontkende en onderstreepte "dat Puigdemont niet op uitnodiging van ons in het land is".

De premier, die wilde profiteren van de herfstvakantie om alles even op een lager pitje te zetten, kon niet anders dan de touwtjes opnieuw wat strakker aanspannen: geen contact tussen leden van de regering en Puigdemont, zo legde hij op. Maar in de Zestien zien ze de ontwikkelingen met lede ogen aan.

De keuze van Puigdemont z'n advocaat maakt meteen veel duidelijk

Want later op de avond bleek dat de Catalanen in zee gegaan zijn met advocaat Paul Bekaert. De ervaren raadsman is gespecialiseerd in mensenrechten. "Hij heeft mij geraadpleegd over wat hem in de toekomst allemaal kan overkomen", zei hij over dat gesprek. Bekaert bleef op de vlakte over een mogelijke asielaanvraag: "Daarover is nog niets beslist". Toch is het zeker niet onwaarschijnlijk dat die aanvraag er komt. Het Spaanse gerecht wil hem namelijk voor de rechter brengen voor rebellie, opruiing en misbruik van overheidsgeld. De straffen daarvoor kunnen oplopen tot 30 jaar gevangenis.

En als Puigdemont die 'Belgische piste' van asielaanvraag bewandelt, garandeert hij voor zichzelf en z'n mensen nog een tijdje stevige internationale media-aandacht: dan komt het dossier eerst voor een onafhankelijke commissie, die z'n aanvraag moet goed- of afkeuren. Spanje kan ondertussen woest reageren op België, wat goed is voor weer wat extra pers. Niets is daarbij toeval: zo is Bekaert de man die in 2001 twee vermeende militanten van de Baskische afscheidingsbeweging ETA verdedigde. Zij kregen uiteindelijk de Belgische nationaliteit. Voor veel Spanjaarden is de keuze van Puigdemont voor Paul Bekaert als advocaat dan ook een zoveelste oorlogsverklaring. Zij zien Bekaert als de advocaat die Baskische terroristen hielp.

Maar onvermijdelijk wordt het dan ook een heuse regeringszaak voor Michel en co. Want geen enkele coalitiepartner zit te wachten op een internationaal conflict met Spanje. Asiel verlenen aan burgers uit een ander EU-land is overigens alleen in België mogelijk, en het dreigt van premier Michel Europees een paria te gaan maken. Laat dat Europees profiel nu net persoonlijk zo belangrijk zijn voor de eerste minister, die graag op de koffie gaat bij Angela Merkel, en goede banden wil met Emmanuel Macron.

Ligt de gemiddelde Vlaming wakker van de Catalaanse crisis?

Maar ook de N-VA zit bijzonder moeilijk. De Vlaams-nationalisten hebben fors geïnvesteerd in de federale en Vlaamse regering. Iedereen bij de meerderheid ging er na het zomerakkoord van uit dat de rit federaal en Vlaams werd uitgereden, en dat met goede economische cijfers de kiezer in 2019 overtuigd kon worden. Heel de Catalaanse crisis was daarbij nooit of te nimmer een regeringscrisis waard: zoveel realisme zat er wel bij de N-VA top.

Of sloop er toch overmoed in de rangen, bij sommige N-VA'ers? De uitspraken van Francken van afgelopen weekend zijn op z'n minst ongelukkig: het lijkt nu wel helemaal alsof de N-VA-excellentie Puigdemont letterlijk uitnodigde en zo de crisis hier importeerde. Niet iedereen binnen N-VA is onverdeeld gelukkig met dat optreden. Want de droge analyse bij de Vlaams-nationalisten is simpel: de gemiddelde Vlaming ligt niet wakker van Catalonië en zou het niet begrijpen dat daarover de regering struikelt. In de loop van de namiddag nam de N-VA dan afstand en ontkende in alle talen dat Puigdemont op hun uitnodiging hier zou zijn.

Maar de regie zit niet langer in handen van de Belgische of Vlaamse politici, wel bij de Catalanen van Puigdemont. Die geeft straks om 12u30 een persconferentie, zo wordt aangekondigd. Het belooft allemaal niet veel goeds voor de federale regering, die zo verzandt in een heftig Spaans conflict. Geen enkele kant is dan nog goed.

De N-VA dreigt zo de komende dagen tussen de emotionaliteit en de rationaliteit terecht te komen. "Puigdemont is vooral hier om Europese contacten te leggen", was gisteren nog bij N-VA te horen. Het klinkt achteraf eerder als een wens dan de realiteit.

Lees meer