CD&V en N-VA als verbitterde ex-lieven tegen elkaar: crisis rond Catalonië toont alweer de verzuurde relaties

"De politieke crisis is in Spanje, niet in België", verklaarde premier Charles Michel (MR) in de Kamer. Maar vraag is of dat niet eerder wishful thinking is: het blijft knetteren tussen N-VA en CD&V. De twee voormalige kartelpartners gedragen zich als ex-lieven, die ooit dicht tegen elkaar stonden, maar vandaag elkaar niet meer kunnen luchten.

Premier Charles Michel (MR) en met hem heel de Franstalige politieke wereld moeten het met stijgende verbazing volgen: een crisis in Spanje die overwaait naar Vlaanderen en daar het politieke landschap nu al dagen helemaal beheerst. "Het is een politieke crisis in Spanje, niet in België", klonk het bijna wanhopig in de Kamer, alsof hij daarmee de zaak kon sussen. Want ten gronde heeft Michel natuurlijk gelijk: op geen enkele manier zou deze Spaans-Catalaanse zaak het centrumrechtse project dat hij en zijn regering uitbouwt in gevaar mogen brengen.

Maar dat is gerekend zonder de menselijke factor. De relaties tussen N-VA'ers en CD&V'ers zijn de afgelopen jaren gradueel slechter geworden. Zowel aan de top, als tussen de parlementsleden in het Vlaamse en federale halfrond. Het interview met Kris Peeters (CD&V) afgelopen weekend in Het Laatste Nieuws was tekenend. Peeters was heel lang de topman die vanuit CD&V de lijnen openhield met de N-VA, hij gaf ook toe dat N-VA-voorzitter Bart De Wever regelmatig bij hem over de vloer kwam. Maar de laatste jaren is dat volledig doodgebloed, een deftig gesprek hebben ze al meer dan twee jaar niet gehad, zo gaf Peeters toe.

De grote clash van 2018

Er zijn natuurlijke puur politieke factoren. Beide politieke formaties strijden in 2018 voor de prijs van 'volkspartij', van grootste machtsfactor in Vlaanderen. In nationale en regionale verkiezingen heeft CD&V de fakkel al moeten overdragen aan N-VA, maar in veel gemeentes staat de christendemocratie nog steeds ijzersterk. Die strijd zet de zaken op scherp, ook al wordt ze pas binnen een jaar uitgevochten.

Maar dat uitgerekend over Catalonië zo fel en bitter gebikkeld wordt, is geen toeval. Over de grote lijnen van het beleid zijn N-VA en CD&V het ondanks alles grotendeels eens: ze zaten niet toevallig ooit samen in een kartel en schreven zonder problemen één kiesprogramma en één voorstel tot beleid. Zelfs de wat linkse profilering van CD&V en de sociaal-economisch meer rechtse accenten van N-VA maken niet dat CD&V-voorzitter Wouter Beke en Bart De Wever ideologisch plots gigantisch uit elkaar liggen.

Nieuwe familieruzie in het Vlaams parlement

Maar Catalonië en heel de saga rond hun gevluchte premier Carles Puigdemont toont vooral hoe verbitterd de relaties geworden zijn. Van de voormalige romance blijft werkelijk niets meer over.

Het actualiteitsdebat in het Vlaams parlement was het moment waarop dat (alweer) vol tot uiting kon komen. Eerder was er al een serieus potje armworstelen aan de pas gekomen om een resolutie te stemmen over Catalonië. En deze keer stonden diezelfde Peter Van Rompuy (CD&V) en Matthias Diependaele (N-VA) weer tegenover elkaar, met de rest van het parlement die erbij stond en er naar keek.

"Als je met een Belgische bril naar de arrestaties kijkt, kun je daar vragen bij stellen. Maar het is aan de Spaanse rechters om hierover te oordelen", zo stelde Van Rompuy, die ook uitgebreid pleitte voor "een dialoog" als oplossing in het conflict. Maar N-VA wilde het niet horen, en reageerde fel. "Hoe kan je oproepen tot dialoog, terwijl zij die aan tafel moeten zitten in de gevangenis gestopt zijn? CD&V wil pure democratische basiswaarden vanwege bepaalde machtsbanden niet onderschrijven", haalde Diependaele uit. De tweets van Vlaams parlementslid Annick De Ridder (N-VA) toonden nog eens hetzelfde, maar dan nog meer uitgesproken: de minachting tussen Vlaams-nationalisten en christendemocraten is groot.

Beke waarschuwt de N-VA

Nochtans had Van Rompuy niets anders gezegd dan wat z'n voorzitter Beke een paar uur later zou herhalen in de televisiestudio's van Terzake. "Het is niet de Spaanse regering die de afgezette Catalaanse regeringsleden in de gevangenis heeft gezet, maar een onafhankelijke Spaanse rechter. Ik kan me zelfs inbeelden dat de Spaanse regering dit absoluut geen goeie zaak vindt dat een Spaanse rechter dit doet."

En het was Beke die op zijn beurt de N-VA waarschuwde. Want had de premier niet heel expliciet gezegd dat de scheiding der machten en dus de onafhankelijkheid van het gerecht moet gerespecteerd worden? Dat geldt zowel voor Spanje als België, voor de goede verstaander. "De premier heeft vandaag gesproken namens de hele Belgische regering. Dat geldt in alle mogelijke onderdelen. Ook de N-VA is deel van de Belgische regering en heeft zich dus achter deze woorden van de premier geschaard. Op het ogenblik dat men zou zeggen "Het zijn activistische rechters" in de ene of de andere richting, dan associeert men zich niet meer met de Belgische premier en de Belgische regering."

Het is een duidelijke sneer naar een vorige politieke crisette, die ontstond toen de N-VA kritiek had op rechters die volgens hen het asielbeleid van Theo Francken (N-VA) ondermijnden met "hun activisme". CD&V had het toen bijzonder moeilijk met die uitspraken.

Rajoy gooit nog wat olie op het vuurtje

Evenmin was het toeval dat de Spaanse premier Mariano Rajoy, van dezelfde Europese politieke familie EVP als Beke, met een tweet diezelfde boodschap al had gegeven: respect voor de rechterlijke macht, in Spanje én België. Meteen is het ook de voorbode voor wat straks moet gebeuren, als een Belgische rechter zou beslissen Puigdemont uit te leveren aan Spanje. Als minister van Binnenlandse Zaken zijn de diensten van Jan Jambon (N-VA) dan verplicht dat te doen.

Rajoy deed ook zijn best om in België de ruzie nog wat op te stoken. In z'n tweet voegde er nog aan toe dat hij ook maar één gesprekspartner had in België: de federale premier. Alweer een speldenprik naar de N-VA, waarop Geert Bourgeois (N-VA), de Vlaamse minister-president, gekwetst reageerde. "Ofwel kent Rajoy onze binnen- en buitenlandse bevoegdheden niet, ofwel staat hij voor een Europa dat niet het onze is." Een zoveelste oprisping, vast en zeker niet de laatste.

Lees meer