Geen toeval: landen waar vrouwen #metoo-toestanden al lang niet meer pikken zijn de beste om in te wonen

analyseHet grensoverschrijdend gedrag dat voor de #metoo-controverse zorgt de jongste maand in de wereld en sinds deze week ook bij ons, wordt al lang niet meer getolereerd in landen zoals IJsland, Noorwegen, Denemarken en Zweden bijvoorbeeld. Dat zijn niet toevallig momenteel de best functionerende, meest democratische landen met uitstekende sociale voorzieningen die ook nog eens in de spits zitten qua technologische innovatie. Vooruitgang heet zoiets.

De grote misvatting over wat er zich momenteel aan het afspelen is met de #metoo-onthullingen in de wereld is deze: het gaat in essentie niet om de pikante details en niet om procesvoering in sociale en andere media.

De vraag die iedereen zich in eerste instantie moet stellen momenteel is waarom mannen die een machtspositie bekleden in onze maatschappij zich onheus gedragen ten opzichte van vrouwen en daar jarenlang mee weg geraken.

Een tweede vraag is deze: in wat voor een maatschappij willen we leven, eentje die vasthoudt aan sociale structuren uit het verleden of eentje die resoluut kiest voor de vooruitgang?

In het antwoord op die vragen schuilt ook het antwoord op iets wat gisteren veelvuldig opgeworpen werd: is het rechtvaardig om iemand die vrouwen stalkt met onbetamelijke sms’en in dezelfde categorie te zetten als mannen die daadwerkelijk hun poten niet kunnen thuishouden en zelfs vrouwen hebben verkracht?

Voor zover we weten heeft Bart De Pauw zich immers niet schuldig gemaakt aan dat laatste. Dat heeft ook niemand beweerd.

Professionals

Anderzijds loont het toch de moeite om te luisteren naar de mensen die beroepshalve te maken krijgen met de slachtoffers van seksuele intimidatie. Die zullen je in koor vertellen dat in de perceptie van het publiek het pas erg wordt wanneer er sprake is van fysiek contact - lees: wanneer een vrouw (of man) daadwerkelijk verkracht is of wanneer de dader effectief zijn vingers niet kan thuishouden.

De realiteit waar deze professionals mee geconfronteerd worden, en dat is iets dat ze al jaren ondervinden, is dat de wonden bij de slachtoffers van niet-fysieke seksuele intimidatie minstens even erg kunnen zijn. En dat veel slachtoffers ervan verzeilen in depressies, plus dat het vooral de relaties en huwelijken van de slachtoffers en niet die van de daders zijn die stukgaan als gevolg van die intimidatie.

Een maatschappij die vooruit wil en gelooft dat respect voor elkaar een essentieel ingrediënt van zo’n streven is, kan niet aanvaarden dat iemand het hierboven beschreven leed veroorzaakt bij iemand anders.

Wetenschap

Zo’n maatschappij is ook niet tevreden met simpele stellingen (“iedereen stuurt wel eens aangebrande sms’en”) of een berusting genre “boys will be boys” maar gaat ook even kijken waarom zo’n mannen zo’n gedrag manifesteren.

En, hoewel we blijkbaar leven in tijden waar het modieus is om de wetenschap in vraag te stellen, dat is wel degelijk onderzocht en er is daar wel degelijk een antwoord.

Het gaat niet om seks, het gaat om macht en machtsmisbruik. De mannen die zich schuldig maken aan ongepast gedrag doen dat niet in eerste instantie omdat ze uit zijn op seksuele gratificatie.

Ze doen wat ze doen om zich een machtsgevoel aan te meten, uit woede of om een drang te bevestigen om zichzelf te zien als iemand die anderen kan domineren.

Het hele #metoo-verhaal moet in die context worden gezien. Vrouwen (en ook mannen die het slachtoffer zijn geworden van seksuele intimidatie en ongepast gedrag) hebben besloten om dat niet langer te pikken. Zoals met alle revoluties is de wetgeving die de nieuwe normen vorm moet geven er nog niet, die moet volgen. En ze zal dat ook doen, maar zo'n dingen vergen tijd.

Scandinavië

Het is een proces dat al aan het gebeuren is in een aantal landen, en dat zijn niet per toeval de meest vooruitstrevende ter wereld momenteel. Nota bene in Scandinavië staan ze op dat vlak al heel ver. Perfect is het ook daar niet hoor, en daar komen we straks op terug.

Opvallend is dat het net die landen zijn die het ook op andere vlakken uitstekend doen en in studies over welvaart en geluksbeleving steevast in de hoogste regionen zitten.

Alweer, dat is effectief wetenschappelijk onderzocht. De in juni verschenen studie “The effect of gender equality on happiness: Statistical modeling and analysis” concludeert heel simpel: “gender equality is not only favorable for women, but it is also conducive to fostering the greatest level of happiness for all people”.

Voor wie lak heeft aan wetenschap is er dit: toen de Deense bevolking werd gevraagd waarom volgens hen ze op nummer één stonden in het World Happiness Report, was antwoord nummer 1 bij meer dan 300.000 geënqueteerden “The Danish society is based on equality between the sexes”.

In maatschappijen die gelijkheid tussen mannen en vrouwen hoog in het vaandel voeren is simpelweg geen plaats meer voor mannen die hun positie misbruiken ten opzichte van vrouwen. Op welke manier dan ook. Dat heet vooruitgang.

Werk aan de winkel

Het wil niet zeggen dat in de Scandinavische landen ongepast gedrag niet meer voorkomt trouwens. In Zweden zijn bijvoorbeeld al 586 vrouwen uit de film- en theaterwereld over hun ervaringen met seksuele intimidatie gaan vertellen sinds de “uitbraak” van #metoo.

Onder wie Sofia Helin (The Bridge), Eva Röse (Maria Wern) en Helena Bergström (Annika uit de Liza-Marklund verfilmingen).

Maar er is daar al wel een verschil, ze doen dat niet anoniem en de reden is simpel: ze moeten niet bang meer zijn voor repercussies.

Uit die 586 getuigenissen blijkt overigens alweer dat er vooral een probleem lijkt te zijn in de media-, film- en sportwereld.

Bij de Zweedse voetbalbond, waar Gunilla Axén zeven jaar lang een leidinggevende functie had, hadden drie voormalige spelers uit het Zweeds nationaal elftal bijvoorbeeld de gewoonte om een sms met foto van hun penis te sturen, met daarbij de tekst: “Goedemorgen Gunilla”.

Toen Axén dit aankaartte bij het veiligheidspersoneel van de voetbalbond, kreeg ze te horen dat ze het maar beter stil kon houden omdat het bekende voetballers waren en ze “anders erg eenzaam zou eindigen”.

Het bewijst dat er zelfs in de meest vooruitstrevende en genoegelijke landen nog een lange weg is af te leggen.

Lees meer