Hoe Rusland zich schaamteloos moeit in de Catalaanse onafhankelijkheidsstrijd

Na de verkiezingen in de Verenigde Staten, Duitsland en Frankrijk hebben de Russen het vizier op Catalonië gericht. Zowel Madrid als cyberexperts van de Europese Unie melden dat er vanuit Rusland pogingen worden ondernomen om de onafhankelijkheidsstrijd in Catalonië te beïnvloeden. Hun doel is Spanje destabiliseren en door separatisme te promoten ook Europa uit elkaar te rukken.

In aanloop naar het referendum over onafhankelijkheid begin oktober zou Rusland geprobeerd hebben om de stemmen voor de afscheiding van Catalonië een duwtje in de rug te geven. Separatistische leiders zijn wel overtuigd dat de resultaten van het referendum niet beïnvloed zijn, maar zowel in Madrid als de Europese Unie hebben ze bewijzen van Russische inmenging. Volgens Javier Lesaca van de George Washington University deden ze dat door op de sociale media berichten te verspreiden die de onafhankelijkheid in de verf zetten.

Duidelijk pro-Catalonië

Hij bestudeerde meer dan vijf miljoen berichten op Twitter, Facebook en andere sociale netwerken. Wat hem zorgen baarde was het feit dat de verhoudingen niet klopten. Liefst 80 procent van de posts was voor de Catalaanse onafhankelijkheid, en bovendien erg kritisch voor de manier waarop Spanje de kwestie behandelde. Dat betekent dat amper 20 procent Madrid verdedigde toen ze daar duidelijk maakten dat het referendum niet legaal en dus niet officieel was. De berichten pro-onafhankelijkheid werden ook nog eens een miljoen keer gedeeld, die in het voordeel van Spanje slechts 50.000 keer.

Ook de bronnen van die berichten waren problematisch: Russia Today en Sputnik waren erg actief, en dat zijn twee belangrijke propagandamiddelen van Moskou. Zij bleken ook opvallend veel aandacht te besteden aan het referendum over de Brexit en het referendum over de Schotse onafhankelijkheid. Telkens kiezen ze de kant die het meest ongunstig is voor de Europese Unie. Het mag duidelijk zijn dat de onafhankelijkheid van Catalonië of Schotland net zoals de Brexit ook in andere lidstaten separatistische ideeën kunnen stimuleren. En een verzwakt Europa is wat Rusland wil.

Nog interessante cijfers van Lesaca: Russische berichten over Catalonië waren veel talrijker dan die van CNN, en er kwamen zelfs tien keer meer berichten uit Rusland dan uit Spanje zelf.

Bewijzen

Ook de Spaanse overheid stelt dat Rusland zich zeker gemoeid heeft. "We weten dat veel van die berichten van Russisch grondgebied afkomstig zijn", bevestigt de Spaanse minister van Defensie, Maria Dolores de Cospedal, aan Reuters. "Deze groepen proberen, openbaar en privaat, de situatie te beïnvloeden en onstabiliteit in Europa te creëren." Op de vraag of Madrid zo'n beschuldiging kan staven, antwoordt minister van Buitenlandse Zaken Alfonso Dastis: "Ja, we hebben bewijzen."

Van alles valse accounts die de Spanjaarden gevonden hebben, zou 50 procent uit Rusland komen en 30 procent uit Venezuela. Het referendum werd dan wel een duidelijk overwinning voor de aanhangers van de onafhankelijkheid, maar een groot deel van de Catalanen was ertegen. Zij hebben het referendum geboycot door niet te gaan stemmen, waardoor er een opkomst van slechts 43 procent was. Dan zijn de cijfers op de sociale media duidelijk niet in overeenstemming.

Trump

Toch blijft de aanhang van de ex-president van Catalonië, Carles Puigdemont, ontkennen dat de Russen een rol hebben gespeeld. Ook Moskou verdedigt zich en steekt op zijn de beurt de schuld op het Westen dat Rusland in een slecht daglicht zou proberen te stellen. Volgens de NAVO is het Kremlin zich in 2014 echter op Europa beginnen richten sinds er zware sancties zijn opgelegd na de annexatie van de Krim, een stukje land dat voordien bij Oekraïne hoorde.

En ook op de VS, want volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten hebben de Russen de huidige president Donald Trump geholpen om de Democratische kandidaat Hillary Clinton te verslaan tijdens de verkiezingen. Trump liet dit weekend nog weten dat hij Putin vertrouwt, maar trok daarna snel z'n staart in om zijn steun aan die inlichtingendiensten te bevestigen.

Volgens Europese cyberexperts zouden Russische bronnen ook nu nog proberen om de Catalaanse crisis te beïnvloeden. Sputnik zou zelfs het idee verspreid hebben dat de Balearen zich van Spanje zouden willen afscheiden.

Lees meer