Is pas ontdekte planeet Ross 128b effectief onze beste kans op buitenaards leven?

Vandaag hebben wetenschappers details bekendgemaakt over Ross 128b, een exoplaneet op 11 lichtjaar van onze aarde die de best mogelijk kans op leven die we tot nu ontdekten zou hebben. Bovendien ligt Ross 128b in het sterrenstelsel van waaruit eerder dit jaar een mysterieus, tot nu onverklaard signaal werd opgevangen. 

ESO, de belangrijkste intergouvernementele astronomische organisatie in Europa en verreweg de meest productieve sterrenwacht ter wereld, kwam vandaag met spannend nieuws: rond de rode dwergster Ross 128 cirkelt een planeet die op het eerste gezicht erg op de onze lijkt: Ross 128b.

Het is bovendien de op één na dichtstbijzijnde exo-aarde die tot nu toe is gevonden, op slechts 11 lichtjaar afstand. Alleen de planeet van de ster Proxima Centauri, die vorig jaar is ontdekt, staat nog dichterbij.

Ross 128b doet er 9,9 dagen over om een rondje rond zijn moederster te voltooien en is ongeveer net zo groot als de aarde. Astronomen vermoeden dat ook de temperaturen op de planeet vergelijkbaar zijn met die op aarde.

De ontdekking is groot nieuws bij astronomen omdat Ross 128b net als Proxima b rond een rode dwergster cirkelt, maar Proxima Centauri produceert regelmatig opvlammingen en die ster bestookt z'n omgeving directe met dodelijke ultraviolette- en röntgenstraling. Ross 128 is veel rustiger en daarmee lijkt Ross 128b ook een veel geschiktere plek voor leven.

Tussen -60 en +20 graden

Of er ook echt leven mogelijk is op Ross 128b is op dit moment nog onduidelijk. We weten op dit moment alleen dat de planeet op een afstand die twintig keer kleiner is dan de afstand tussen de aarde en de zon om zijn moederster draait.

Desondanks ontvangt Ross 128 b maar 38% meer straling dan de aarde, omdat haar moederster een zwakke rode dwergster is, met een oppervlaktetemperatuur die slechts iets meer dan de helft is van die van de zon, ligt de evenwichtstemperatuur van de exoplaneet ergens tussen de –60 en 20 graden Celsius.

Er is echter een probleem. We weten nog niet of de planeet zich in de leefbare zone bevindt. De leefbare zone is het gebied rond een ster waarin eventuele planeten vloeibaar water kunnen herbergen.

Vloeibaar water is één van de belangrijkste ingrediënten voor leven zoals wij dat kennen. Wanneer onderzoekers de leefbaarheid van een planeet moeten beoordelen, kijken ze dan ook allereerst of op de planeet in kwestie vloeibaar water voorhanden is.

En dat is onder meer afhankelijk van de afstand tussen de planeet en zijn moederster. Die afstand moet niet te groot zijn (waardoor eventueel vloeibaar water op het oppervlak bevriest), maar ook niet te klein (waardoor eventueel vloeibaar water op het oppervlak verdampt).

Waarom weten we nog niet of ze in leefbare zone zit?

Rode dwergen zijn de koelste en zwakste, maar ook meest talrijke, sterren in het heelal. Dit maakt hen heel geschikt voor de zoektocht naar exoplaneten.

Een planeet die op geringe afstand om een lichte rode dwergster cirkelt heeft een grotere zwaartekrachtsinvloed op de ster dan een vergelijkbare planeet die op grotere afstand om een zwaardere ster als onze zon draait.

Dat maakt de schommelbeweging die de ster in reactie hierop vertoont veel makkelijker waarneembaar. Daar staat tegenover dat rode dwergen veel minder licht geven, waardoor het meer moeite kost om genoeg signaal te verzamelen voor de noodzakelijke precisiemetingen.

De vraag naar leven op Ross 128 b is dus nog onbeantwoord. De toekomstige Extremely Large Telescope kan op zoek gaan naar zuurstof in de dampkring van de planeet. Die Europese monstertelescoop wordt in 2024 in gebruik genomen.

Hoe zit dat met dat mysterieus signaal?

Wat de onthulling van vandaag toch ook wel dat net ietsje specialer maakt, is dit: Ross 128 was afgelopen voorjaar nog in het nieuws. Met de Arecibo-radiotelescoop op Puerto Rico is op 12 mei een mysterieus radiosignaal opgevangen uit de richting van de ster.

Doorgaans blijken die vreemde signalen het resultaat van elektromagnetische interferentie, een verstoring die bijvoorbeeld ontstaat door apparatuur op of nabij de aarde. Maar die vlieger ging in dit geval niet op aangezien ze alleen bij Ross 128 werden gezien en observaties van andere sterren die direct daarvoor of erna werden bekeken, geen vergelijkbare signalen (of interferentie) opleverden.

Er zijn drie mogelijke verklaringen. Zo zouden de signalen het resultaat kunnen zijn van zonnevlammen op Ross 128. Een alternatieve verklaring is dat het signaal afkomstig is van een ander object dat zich tijdens observaties van Ross 128 in het gezichtsveld bevindt. En de derde mogelijkheid is dat het signaal afkomstig is van een satelliet in een hoge baan rond de aarde aangezien satellieten in een lage baan al snel uit het gezichtsveld verdwijnen.

Maar, om het nog wat ingewikkelder (en intrigerender) te maken: hoe plausibel de drie verklaringen ook klinken, er schort aan elk van drie iets in dit geval.

Zo hebben we satellieten bijvoorbeeld nog nooit zo’n signaal af zien geven en ligt de frequentie van het vermeende type zonnevlam veel lager dan de frequentie van dit signaal. Daarnaast bevinden zich tijdens observaties van Ross 128 nauwelijks nabijgelegen objecten in het gezichtsveld.

Het deed de ontdekkers voorzicht opperen naar een vierde verklaring: het signaal zou in principe ook kunnen komen van een buitenaardse beschaving.

Domper

Er is overigens, hoe leefbaar Ross 128b ook zou uitdraaien te zijn en met die hele kleine mogelijkheid dat daar al intelligent leven zou zijn, een afknapper aan heel dit verhaal.

Ross 128 is op dit moment 11 lichtjaar van ons verwijderd. Dat lijkt niet veel, maar is het wel. We zouden er in een ruimtetuig met de techniek van nu al snel 150.000 jaar over doen om er te geraken.

Maar er is hoop: de ster beweegt naar ons toe en zal over zo’n 79.000 jaar de dichtstbijzijnde buurster van onze zon zijn. Dan is Ross 128b dus ook de dichtstbijzijnde exoplaneet. Tegen dan moet het lukken, zou je denken. Nou ja.

Lees meer