Puigdemont straks weer voor Belgische rechter: maar echte strijd zit in Catalonië nu ...

De politieke storm rond Catalonië en diens afgezette minister-president Carles Puigdemont is in België wat gaan liggen. Rellen in Brussel domineren voorlopig de Wetstraat. Vanmiddag verschijnt de Catalaan voor de Belgische rechter: de raadkamer in Brussel kan dus beslissen om hem uit te leveren. Zo'n vaart loopt het wel niet: beroep is mogelijk. Ondertussen is de echte strijd in Spanje bezig, wanneer op 21 december de Catalanen naar de stembus moeten. 

Een gevangenisstraf van 30 jaar, dat is wat Carles Puigdemont in Spanje boven het hoofd hangt. De aanklacht is fors: rebellie, misbruik van belastingsgeld en "opruien tegen de overheid".

Maar de Catalaanse politieke leider koos België als z'n toevluchtsoord, om zo uit de klauwen van de justitie in Madrid te blijven. Alleen, met die zet importeerde hij in één klap een Spaans conflict in de Belgische politiek. De banden tussen de N-VA, zelf een separatistische partij volgens haar statuten, en de Catalanen zijn zeer diep. Niet voor niets noemde N-VA-voorzitter Bart De Wever Puigdemont "een vriend, en die laat je niet zomaar in de steek".

Maar aan de andere kant is er de diplomatieke relatie met Spanje, de internationale samenwerkingsverbanden op vlak van justitie, en ook de sterke band tussen de Spaanse premier Mariano Rajoy van de Partido Popular, en CD&V, die samen in de EVP zitten op Europees niveau. CD&V heeft dezelfde legalistische visie als de Partido Popular: de Spaanse grondwet is niet zomaar een vodje papier. Puidgemont heeft die grondwet bewust genegeerd, toen hij een referendum uitschreef over onafhankelijkheid, en later die onafhankelijkheid ook eenzijdig uitriep.

Het politiek conflict tussen N-VA en CD&V over dit dossier, waar de gemiddelde Vlaming nauwelijks van wakker ligt, was bij momenten hevig. Op Twitter gaat het overigens als een smeulend vuurtje door, tussen kopstukken van beide partijen. Deze week nog ging Sander Loones, N-VA-ondervoorzitter, in de clinch met Peter Poulussen, de directeur van CD&V. Het toont aan hoe diep het zit tussen de voormalige kartelpartners.

Hoe dan ook is het nu niet aan de Belgische politiek om te beslissen over Puigdemont, maar aan de Belgische rechter. Spanje stuurde een Europees aanhoudingsbevel voor de Catalaanse politicus en vier van z'n voormalige ministers. Ze vroegen de uitlevering, waarop Puigdemont zich aangaf bij de politie in België en z'n volledige medewerking gaf aan de Belgische justitie. Die liet hem weer vrij in afwachting van een beslissing.

Procedure kan nog wel tijdje lopen

De Brusselse raadkamer moet nu oordelen of ze ingaat op de vraag van Spanje. Vermoedelijk doen ze dat ook niet vandaag, maar pas volgende week.

Ten gronde is het geen makkelijke zijn. Want voor uitlevering moet wel een simpele voorwaarde vervuld zijn: is wat Puigdemont deed in Spanje ook strafbaar in België? Dat is niet zo evident, op zijn minst lijken de Spaanse straffen veel strenger, maar zaken zoals 'rebellie' en 'opruiing' zijn ook zo niet omschreven in de Belgische strafwet. Maar tussen de EU-lidstaten geldt een traditie: zo strikt moet het niet hetzelfde lopen om toch uit te leveren.

Het is dus aan de raadkamer om een keuze te maken. Of de Brusselse rechters kunnen op veilig spelen, en de zaak doorsturen naar het Hof van Justitie in Luxemburg. Dat Europese Hof kan dan duidelijkheid geven, zo duurt het nog maanden voor België hoe dan ook Puigdemont moet uitleveren.

Extremer zou zijn dat de raadkamer in Brussel oordeelt dat ze niet uitleveren, omdat Spanje de mensenrechten schendt. Dat argument geldt voor sommige landen, maar als ze dat voor een EU-lidstaat gaan doen, wordt het wel héél fel een symbooldossier en waarschijnlijk ook weer een diplomatieke rel tussen Spanje en België. De advocaat van Puigdemont droomt van dergelijk scenario.

Een derde optie is dat de raadkamer wel degelijk uitlevert. Maar dan gaan Puigdemont en z'n advocaat hoe dan ook in beroep. Dan moet eerst de kamer van inbeschuldigingstelling binnen twee weken beslissen. En daarna kunnen ze nog naar het Hof van Cassatie gaan, om die ook eens te laten oordelen.

De lijst van Carles

Overigens is de echte strijd voor Puigdemont volop bezig in Spanje: de verkiezingen in z'n deelstaat komen eraan. Het was de Spaanse eerste minister Rajoy die verkiezingen uitschreef, voor 21 december. Daar zal electoraal beslist worden over het lot van Catalonië: kiest een meerderheid er voor partijen die onafhankelijkheid willen, of haalt het andere kamp dan de bovenhand?

In de peilingen zijn de pro-onafhankelijkheidspartijen wat gezakt ten opzichte van de vorige verkiezingen, toen ze nipt geen meerderheid haalden. De Partido Popular van Rajoy is al fel campagne aan het voeren. En Puigdemont komt met een eigen lijst, rond zijn persoon gebouwd. De "Junts pel Catalunya" of "Samen voor Catalonië", is breder dan zijn eigen Democratische Partij voor Catalonië (PDeCAT) want er komen ook onafhankelijken op. Vraag is of die gok dus lukt voor Puigdemont.

Lees meer