Trump gaat nog eens stoken: gaat tegen bijna hele wereld in met erkenning Jeruzalem als hoofdstad van Israël

President Trump gaat vandaag bekendmaken dat de Verenigde Staten Jeruzalem erkennen als de hoofdstad van Israël. Dat lijkt niet zo'n big deal, maar is het wel. Want Trump gaat daarmee in tegen zowat heel de wereld en de beslissing brengt volgens waarnemers de stabiliteit en veiligheid in de regio ernstig in gevaar.

Erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël zal tot veel ophef leiden in de Arabische wereld. Verschillende leiders, zowel in het Midden Oosten als in de westerse wereld, waarschuwden Trump dat de verhuizing het vredesproces in de regio dreigt op te blazen.

De status van Jeruzalem is een belangrijk twistpunt in het conflict tussen de Palestijnen en Israël. In de stad, met name in het oosten, liggen belangrijke plaatsen voor het jodendom, het christendom en de islam. De Israëliërs bezetten Oost-Jeruzalem in 1967 tijdens de Zesdaagse Oorlog. Israël ziet de stad als ondeelbaar en claimt heel Jeruzalem als hoofdstad, een claim die internationaal niet wordt erkend. Alle landen hebben hun ambassade dan ook in Tel Aviv gevestigd, zo ook de VS.

De Palestijnen claimen Oost-Jeruzalem als hoofdstad voor de toekomstige Palestijnse staat. In de Oslo-akkoorden van 1993 is afgesproken dat de status van Jeruzalem moet worden besproken in latere fases van onderhandelingen.

Sinds 1967 heeft Israël nederzettingen gebouwd in Oost-Jeruzalem, voor zo'n 200.000 Joden, tot woede van de Palestijnen. De nederzettingen zijn volgens het internationaal recht illegaal, maar Israël bestrijdt dit.

Verkiezingsbelofte

Trump zal vandaag ook de verhuizing van de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem in gang zetten. Trump heeft geen datum genoemd, maar volgens zijn staf kan het hele proces drie tot vier jaar duren. Er is nog geen geschikt gebouw en ook moet beveiligde huisvesting geregeld worden voor de diplomaten.

Trump zal voorlopig nog ieder half jaar zijn handtekening zetten onder een document dat uitstel van de verhuizing bevestigt. Dat hebben alle presidenten voor hem ook gedaan, sinds in 1995 in de wet werd vastgelegd dat de ambassade moest verhuizen naar Jeruzalem. Maar voorwaarde voor die verhuizing is dat vredesbesprekingen leiden tot een blijvende oplossing voor de status van Jeruzalem.

Volgens het Witte Huis komt Trump met het besluit een verkiezingsbelofte na en is het niet zijn bedoeling om de uitkomst van besprekingen over de uiteindelijke status van Jeruzalem of het vredesproces te beïnvloeden. Volgens Trump is Jeruzalem nu eenmaal de zetel van de Israëlische regering en het centrum van het joodse geloof en de facto al de hoofdstad.

"Gevaarlijke gevolgen"

De erkenning van Jeruzalem als hoofdstad van Israël staat haaks op het beleid van Trumps voorgangers. Die vonden dat een gewijzigde status van Jeruzalem alleen tot stand kon komen na onderhandelingen met de Palestijnen, die Oost-Jeruzalem als hoofdstad van hun toekomstige staat willen.

Gisteren belde Trump met verschillende leiders in het Midden-Oosten om zijn beslissing kenbaar te maken. Het leidde al tot woedende reacties in de Arabische wereld. De Palestijnse president Abbas waarschuwde Trump voor "gevaarlijke gevolgen" en belde vervolgens andere wereldleiders. Hij riep hun hulp in om Trump op andere gedachten te brengen.

Ook andere Arabische leiders wezen op gevolgen voor de stabiliteit en veiligheid in de regio. EU-buitenlandcoördinator Mogherini zei dat elke actie die een tweestatenoplossing ondermijnt, voorkomen moet worden.

Israël juicht het besluit toe. Geen enkel ander land heeft een ambassade in Jeruzalem. Wel zijn er consulaten. "Jeruzalem is al meer dan 3.000 jaar de hoofdstad van het Joodse volk en al 70 jaar de hoofdstad van Israël, ongeacht of Erdogan dat wel of niet erkent", zei een woordvoerder van de Israëlische regering.

Rexit

Niet iedereen in de regering-Trump steunt de zet. Minister Tillerson van Buitenlandse Zaken en minister Mattis van Defensie zijn ertegen bijvoorbeeld. De positie van die eerste lijkt nu helemaal onhoudbaar te worden en zijn ontslag zou nog voor deze week zijn.

EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini zei gisteren nog dat de stad zowel de hoofdstad van Israël als de Palestijnen moet worden. Elke actie die een tweestatenoplossing ondermijnt, moet volgens Mogherini worden voorkomen.

"Fatale fout"

De Turkse president Erdogan heeft gedreigd de diplomatieke banden met Israël te verbreken als de VS Jeruzalem als Israëlische hoofdstad erkent.

Een woordvoerder van Erdogan zei eerder al dat een eenzijdige erkenning van Jeruzalem een "fatale fout" zou zijn, die ingaat tegen het internationaal recht, VN-resoluties en historische feiten. "Wij hopen dat de Amerikaanse regering deze fout niet maakt", schreef woordvoerder Ibrahim Kalin op Twitter. Een dergelijke stap leidt volgens hem tot nieuwe spanningen en zou een conflict kunnen uitlokken.

De Franse president Macron is bezorgd over een eenzijdig Amerikaans besluit over Jeruzalem. Ook hij vindt dat de status van de stad onderdeel moet zijn van vredesbesprekingen tussen Israël en de Palestijnen.

Lees meer