'The Handmaid's Tale' was de beste tv van 2017. Maar niet alleen door Trump

'The Handmaid's Tale' is niet de meest comfortabele tv-reeks om naar te kijken. Dat is nu eenmaal inherent aan fictie die zich afspeelt in een dystopie, een denkbeeldige samenleving met louter akelige kenmerken waarin je beslist niet zou willen leven. We kunnen ons eerlijk gezegd geen enkele reeks herinneren die ons zo de stuipen op het lijf jaagde. Het was ook de perfecte reeks voor een jaar gekenmerkt door misleidende nostalgie, religieus fanatisme, en een toenemend gevoel in onze maatschappij dat paranoia gerechtvaardigd is.

Waar gaat The Handmaid's Tale over? De reeks vindt plaats in een heel nabije toekomst; eentje waar menselijke vruchtbaarheidscijfers zijn ingestort als gevolg van seksueel overdraagbare aandoeningen en milieuverontreiniging. In de chaos die dat in onze maatschappij veroorzaakt, grijpt de totalitaire, christelijk-theonomische beweging Gilead de macht in de voormalige Verenigde Staten.

De machtsbeluste leiders van Gilead herorganiseren de maatschappij in een gemilitariseerd, hiërarchisch fanatisch regime, en ze creëren nieuwe sociale klassen, waarin vrouwen brutaal onderdrukt worden en wettelijk niet toegestaan ​​zijn om te werken, eigendommen te bezitten, met geld om te gaan of te lezen.

Om de wereldwijde onvruchtbaarheid het hoofd te bieden, heeft Gilead een soort dienstplicht gecreëerd voor de weinige overgebleven vruchtbare vrouwen: de handmaids. Gilead rechtvaardigt dat door een extreem letterlijke interpretatie van een bijbelverhaal.

Handmaids worden toegewezen aan de huishoudens van de heersende elite, waar ze zich moeten onderwerpen aan geritualiseerde verkrachting met hun mannelijke meesters om zwanger te worden en kinderen te krijgen voor die mannen en hun vrouwen.

Elisabeth wordt June wordt Offred

June Osborne, schitterend gespeeld door Elisabeth Moss, omgedoopt tot Offred (letterlijk: Van Fred, haar meester), is de dienstmaagd toegewezen aan het huis van Commander Fred Waterford (Joseph Fiennes) en zijn vrouw Serena Joy (Yvonne Strahovski). Ze wordt onderworpen aan de strengste regels en een voortdurende controle; een ongepast woord of daad van haar kant kan leiden tot brutale straffen.

Een deel van The Handsmaid's Tale speelt zich af in flashbacks, de herinneringen van Offred, van voor de coup, toen ze was getrouwd en een dochtertje kreeg. Er zijn ook flashbacks voor de Waterfords, belangrijke spelers in de opkomst van Gilead. De Waterfords hebben hun eigen conflicten met de realiteit van de maatschappij die zij hebben helpen creëren.

Verwarring

Toen Hulu de trailer uitbracht voor de bewerking van Margaret Atwoods dystopische klassieker The Handmaid's Tale, beseften een pak mensen niet dat de serie gebaseerd was op een roman uit 1985 - zowat iedereen dacht dat ze was gemaakt als reactie op de presidentiële overwinning van Trump.

De verwarring daaromtrent is te verklaren. Een groot deel van The Handmaid's Tale voelt vertrouwd aan in het huidige politieke klimaat. Kinderen worden wel degelijk uit de armen van hun ouders gerukt aan de grens in onze wereld in 2017. Lesbiennes worden nog altijd verteld dat ze ziek zijn en te genezen vallen. En in een deel van de wereld gebeurt dat nog altijd door marteling. En vrouwen worden ook nu gedwongen om zwangerschappen te dragen nadat ze zijn verkracht in heel veel landen, en waar het niet zo is staan wel idioten te schreeuwen dat het zou moeten.

De manier waarop andersdenkenden worden tentoongesteld - opgehangen, aan de muren - hebben we ook nog verschillende keren mogen zien in 't echt dit jaar op een aantal plaatsen. En dichter bij huis hebben we kunnen vaststellen dat vrouwen nog steeds niet worden geloofd wanneer ze zeggen door mannen te zijn lastig gevallen, of dat maar weinig mensen daar iets mee inzitten.

Feministisch?

Al die dingen komen voor in The Handmaid's Tale, en nog een pak andere. Er is geopperd dat The Handmaid's Tale feministisch is, maar dat klopt niet. Het dwingt de mannelijke kijker wel op een confronterende manier een aantal zaken vanuit vrouwelijk perspectief te zien.

The Handmaid's Tale doet dat subtiel maar uitstekend door het af te zetten tegen onze vrees voor totalitaire regimes. We krijgen zo een goeie kijk op het sluipend soort alledaags seksisme waar vrouwen maar al te bekend mee zijn - en dat, we moeten daar eerlijk in zijn, wij mannen, zelfs al menen we het nog zo goed, niet beseffen, plegen te ontkennen of minimaliseren.

Clever gedaan

The Handmaid's Tale gaat over wat er gebeurt als de minachting van sommige mannen voor vrouwen overkookt, maar het gaat het ook om het gevaar van de apathie van "goeie mannen" en de gehechtheid aan de voorrechten die seksisme hen biedt.

Het blootleggen van latent seksisme op een hele clevere manier is de eerste, echt grote verdienste van de reeks. Het is ook een hele belangrijke gezien de hele context van #metoo en mannen die opletten kunnen er wat van leren. Ze zullen het niet toegeven, maar soit.

De tweede grote verdienste van The Handmaid's Tale is dat het uitstekend geschreven, geregisseerd, geacteerd en gecast is. In 10 afleveringen stokt het geen moment en het is dan ook bingewatch-heröine. Puur op die dingen verdiende de reeks terecht alle Emmy's die ze binnenhaalde. En met concurrentie van dingen als The Crown, Stranger Things en Westworld wil dat al wat zeggen.

The abnormal normalized

Er zijn nog dingen die van The Handmaid's Tale verplichte kost maken, en dat zijn twee waarschuwingen die we erin moeten zien. Ten eerste, de manier waarop de wereld (ten minste zoals we ze graag hebben) zou kunnen eindigen, is niet met een knal, een revolutie of een uitgesproken gewapend conflict, maar met een geleidelijke eliminatie van rechten.

De reeks toont ook het gevaar van sluipende normalisatie: the abnormal normalized. We plegen wel eens te vergeten of niet te beseffen dat de Nazi's uiteindelijk bijna 15 jaar aan de slag waren met dat proces voor ze - gesteund door de bevolking - werden voor wat we ze kennen.

Het is ook waarom het lui en makkelijk is om The Handmaid's Tale weg te zetten als een simpelweg een over-the-top reactie op Trump, Putin, Erdogan en ga maar door.

Wat The Handmaid's Tale zo angstaanjagend maakt, is niet dat de reeks op het juiste moment komt, maar dat ze tijdloos is. Alles wat je te zien krijgt, kan niet alleen gebeuren, het is ook allemaal gebeurd en niet eens zo lang geleden.

De les die daaruit moet worden getrokken? We moeten waakzaam blijven en onze maatschappij in de juiste richting duwen, en dat is niet die van het verleden. The Handmaid's Tale speelt zich dan misschien af in een dystopische wereld, zo'n dingen kunnen wel degelijk gebeuren.

En het drama is dit: je moet ondertussen al minstens 80 jaar zijn om dat te beseffen. Alleen onze grootouders of zelfs overgrootouders hebben nog enig besef van hoe dwaas een uitspraak als "maar dat kan/gaat hier niet gebeuren" is. Zij zijn de laatsten die getuige zijn geweest van het feit dat alles overal kan gebeuren als de omstandigheden juist zijn.

Wij hebben dingen als The Handmaid's Tale daarom hard nodig.

Lees meer