EU-top: startschot tweede fase van brexit-onderhandelingen en Merkel en Macron maken elkaar het hof

De Europese staatshoofden en regeringsleiders hebben op de Europese top in Brussel hun zege gegeven voor de overgang naar de tweede fase van de brexit-onderhandelingen. Tegelijkertijd is er op de top verdere onenigheid ontstaan over de vluchtelingenkwestie. Ook maken de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU) elkaar het hof.

De Europese Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker en de Britse premier Theresa May (Conservatieve Partij) lieten eerder al weten dat de veranderingen over de brexit ver genoeg gevorderd waren om naar een volgende fase over te gaan. De EU en de Britten zijn het in grote lijnen eensgeraakt over drie punten: de grens tussen het Verenigd Koninkrijk en Ierland, de rechten van EU-burgers in Groot-Brittannië en Britse burgers in de EU en de rekening die de Brits regering bij vertrek uit de EU moet betalen. Dat melden de NOS en de Britse krant The Guardian.

Alleen moest de Europese Raad, bestaande uit Europese regeringsleiders en staatshoofden, nog formeel goedkeuren dat er naar een tweede fase overgegaan wordt. Dat is vandaag dan ook gebeurd op de Europese top in Brussel. Europees president en voorzitter van de Europese Raad Donald Tusk heeft de Britse premier Theresa May via Twitter gefeliciteerd, May bedankte hem.

Nog veel werk aan de winkel

Toch is er geen reden voor applaus. Zo had deze beslissing normaal gezien al in oktober genomen moeten worden, maar de onderhandelingen zaten destijds muurvast.

Tijdens de tweede fase zal er onder andere gediscussieerd worden over de toekomstige (handels)relaties tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. Ook dat belooft geen lachertje te worden, want de Britten dromen van een overgangsperiode van twee jaar met een tijdelijke douane-unie na de brexit om hun economie veilig te stellen. Tijdens die periode zouden ze dan wel alle regels van de Europese Unie moeten opvolgen.

In die overgangsperiode hoopt Brits brexit-minister David Davis (Conservatieve Partij) handelsakkoorden te kunnen sluiten met andere landen. Binnen de douane-unie worden geen belastingen op vervoer geheven en tegenover de rest van de wereld hanteren ze hetzelfde importtarief. Dat impliceert dus dat de EU-landen, die in de douane-unie zitten, geen individuele handelsonderhandelingen voeren met derde landen. Maar dat is niet de visie van Davis.

Zelfs na de brexit wil Londen niet te veel belemmeringen aan hun been op het vlak van handel.

Merkel en Macron voeren tegelplakker op

Ook hebben de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU) vanmiddag een symbolische gezamenlijke persconferentie gehouden na afloop van de Europese top. Ze beloven tegen maart een gemeenschappelijk standpunt over de hervorming van de eurozone te publiceren.

Het is al de tweede keer dat Merkel en Macron zo'n persconferentie houden. Macron bedankte haar voor de "goede samenwerking". "Als wij niet samenwerken, geraakt Europa ook niet vooruit", zei hij. "Frankrijk en Duitsland zijn doorslaggevend om Europese beslissingen te nemen", zei Merkel.

Op het vlak van heel wat prangende Europese kwesties zitten Merkel en Macron dan ook op dezelfde lijn: de hervorming van het asielbeleid, de procedure tegen de hervormingen van de Poolse justitie en brexit.

Wel hebben de staatshoofden radicaal andere visies over de hervormingsplannen voor de eurozone. Zo wil Macron, als notoir internationalist, dat er een gezamenlijke Europese begroting komt, terwijl Merkel als de dood is voor een transferunie.

Ruzie over migrantenkwestie

Toch was het niet enkel rozengeur en maneschijn op de EU-top. Zo was de gezelligheid snel voorbij toen er over de migratiekwestie gesproken werd. Het grote struikelblok is de verplichte herverdeling van migranten die in de EU aankomen. In 2015 arriveerden er bijna een miljoen vluchtelingen in Griekenland en dat konden de Grieken niet alleen aan. Na intense onderhandelingen besloot de EU om 160.000 van die vluchtelingen over de andere Europese landen uit te spreiden. De meeste Europese landen hadden echter niet veel zin om de vluchtelingen op te vangen.

De crisis is nu grotendeels achter de rug, maar er komt mogelijk een nieuwe crisis aan. Zo wordt er gevreesd dat er opnieuw enorm veel boten vanuit Noord-Afrika naar Italië zullen varen. Daarom gaat de EU extra geld in een Afrika-fonds pompen om de situatie in de regio te verbeteren. Ook zal er meer geïnvesteerd worden in extra grensbewaking om mensen tegen te houden.

Visegrád versus de rest

Er moesten ook nieuwe afspraken gemaakt worden over de herverdeling van de vluchtelingen en dat leidde tot fel gekibbel. Zo weigeren de zogenoemde Visegrád-landen Hongarije, Polen, Slowakije en Tsjechië, om vluchtelingen te ontvangen. Zij redeneren dat het EU-lidmaatschap hen niet verplicht om op te draaien voor de migratieproblemen van andere lidstaten. Hun oplossing: strenge grensbewaking waardoor vluchtelingen de EU niet binnen kunnen.

De meeste andere landen willen, nu er (nog) geen crisis is, afspraken maken. De Nederlandse premier Mark Rutte (VVD) zei gisteren nog dat de houding van de Visegrád-landen “schaamteloos” is. Een heldere, Europese oplossing is dus nog niet voor morgen.

Lees meer