"Hoeveel kan CD&V nog verdragen? Die vraag stel ik me zeer vaak": Meyrem Almaci (Groen) schiet met scherp

Euforie in de peilingen, groeiscenario's voor de partij. Maar Meyrem Almaci blijft altijd zichzelf: nuchter, voetjes op de grond, maar ook een spraakwaterval. De voorzitter van Groen heeft de wind in de zeilen: alles verliep volgens plan. Voor 2018 is ze héél optimistisch, want bij de gemeenteraadsverkiezingen wil ze scoren. En ondertussen heerst politiek de verwondering, over zo'n ruziënde meerderheid, waarbij CD&V zich in de hoek laat zetten: "Je ziet dat de bodem er een beetje uit is."

 

Meyrem Almaci heeft er een vet jaar opzitten. Steengoede peilingen, stevige oppositie, een boek (Respect Is De Nieuwe Punk) geschreven. Het jaar voor de grote groene doorbraak moet het worden. "Ja, het was eigenlijk zowel voor de partij als op persoonlijk vlak dus echt wel positief."

En ook voor de wereld is ze best hoopvol. 2017 is voor haar "het jaar van de burger". "De #metoo-beweging is heel duidelijk. We hebben enorm veel aandacht gehad voor verkeersveiligheid, zo’n 2.000 mensen fietsten mee in de de Critical Mass Bike Ride in Antwerpen. De Catalaanse burgers hebben zich laten horen. Dus je voelt wel dat die stem van de burger zich overal heel hard liet horen."

De burger laat zich horen, en Groen zit op een toppunt?

"Ja, we zitten in een hele goeie vibe. We hebben gezegd dat we het voortouw wilden nemen op progressief vlak en dat slaat echt aan. We hebben gekozen om een verhaal te brengen dat hoop en perspectief geeft aan de mensen in deze woelige tijden, om heel duidelijk onze eigen verhalen te brengen en onze eigen koers te varen. En je ziet dat mensen wel snakken naar die ademruimte. Dat ze samen met ons beseffen dat het menselijker, eerlijker en gezonder kan. Dat is ook heel hoopgevend, ook voor de partij."

Wat voor een jaar was het voor jezelf?

"Al het huiswerk dat we moesten doen richting de komende verkiezingen hebben we nu afgerond. We zitten nu op koers met mensen die heel hard werken. Wij hebben gekozen om daarnaast ook eigen voorstellen te doen, zoals een investeringspact en mobiliteitsbudget. We hebben ook verschillende thema’s aangekaart. Dat is gelukt."

"Maar natuurlijk ook gewoon ons huiswerk naar de verkiezingen toe, de ploegen samenstellen, zorgen dat alles op orde is om die campagne te kunnen starten. En dat is wel heel fijn, om vast te stellen dat dat gelukt is. Dus het was een jaar van heel veel voorbereidend en inhoudelijk werk en vooral een jaar van heel veel eigen verhalen en het is fijn om te horen dat dat op straat ook wordt opgepikt. En dat weerspiegelt zich in de peilingen, maar die peilingen zijn één ding. Maar het verhaal is veel meer."

Pieken jullie misschien niet te vroeg? Heb je geen schrik: in de peilingen goed, maar aan de meet minder?

"Toen ik anderhalf jaar geleden zei dat ik het voortouw wilde nemen op progressief vlak, toen werd daar naar gekeken van 'tja, wat zeggen ze nu'. Anderhalf jaar later is het zover. Die peilingen zijn voor een stuk een weergave van wat we voelen op straat. Maar uiteraard gaat het heel hard werken worden om dat te realiseren. En uiteraard is het mijn bedoeling om dat met de ploeg die we hebben ook in de realiteit om te zetten."

Je ziet wel in de Kamer en het Vlaams parlement dat de groenen mentaal de leiding van de oppositie genomen hebben.

"Dank je wel" (lacht).

"Het vraagt heel veel werk: een dossier uitpluizen, proactief bezig zijn, en bijvoorbeeld het verhaal van BE.invest, waarvoor wij echt een investeringsplan uitgewerkt hebben, waarvan premier Charles Michel (MR) nu zegt van: 'Oké, ik nodig de groenen uit om het over het investeringspact te praten'. Dat is natuurlijk bijzonder aangenaam. Die impact is er dus wel en dat voelen wij ook, de vraag rond eerlijke fiscaliteit is een ander punt."

Is het jullie verdienste dat er nu een effectentaks komt?

"Er is duidelijk een impact, door het werk dat we als groenen verzet hebben op federaal en Vlaams vlak. Ik zou graag willen dat Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) ons ook eens uitnodigt om het over investeringen te hebben, want dat gaat ook over de langere termijn."

Is Michel dan een betere leider dan Geert Bourgeois?

"Op het vlak van investering zien we dat er toch een openheid is. Maar we hopen echt dat er nu eindelijk samenwerkingsfederalisme komt. Die investeringen zijn voor Vlaanderen minstens even belangrijk, die moeten ook duurzaam zijn, dus laat ons daar even een oefening van maken, die we ook met Groen hebben gedaan. BE.invest is over de parlementen heen aangenomen. Brussel, Vlaams en federaal."

Vaak is het toch op twee benen dansen bij Groen: enerzijds de 'constructieve oppositie' en anderzijds vaak snoeihard uithalen?

"Als het gaat over inhoud moet je natuurlijk scherp durven zijn. Politiek is een georganiseerd meningsverschil. Als je vindt dat men fundamenteel foute keuzes maakt, bijvoorbeeld meer besparen op pensioenen in het Zomerakkoord en op de zorg dan dat men vraagt van de grootste vermogens, dan moet je daar als politieke partij als je een andere visie hebt ook heel duidelijk over zijn."

"Maar we zeggen ook elke keer hoe wij het zouden doen. En dat is de tactiek. Dat is gewoon de basispositie die we als groenen hebben. Niet alleen maar zeggen waar we het niet mee eens zijn, maar ook heel duidelijk zeggen hoe het anders kan. De verlaging van de vennootschapsbelasting hebben wij gesteund, omdat we het belangrijk vinden om ademruimte te geven aan de economie, omdat we jobs creëren. Dat vinden we belangrijk."

"Maar we vinden het niet oké dat er zo'n gat in de begroting is. Dan moet je daar ook scherp op durven zijn. En twee keer een dikke vuist vanuit Europa, dat is niet iets waarmee je thuis kan komen. Dat is zeker een hele streep door de rekening van de toekomstige generaties."

"Ik voel dat de bevolking dat ook vraagt. Het met alles eens zijn of alles afschieten, dat soort zwart-witverhalen dat is niet wie we zijn. Als groenen willen we echt mee constructief nadenken, maar als we vinden dat het 'erover' gaat, moeten we dat ook gewoon zeggen."

Hoe moeilijk is het om oppositie te voeren als je eigenlijk een meerderheid hebt die constant zelf ruziemaakt?

"Laat ons zeggen dat dat bijzonder pijnlijk is, dat partijen die van in het begin eigenlijk zeiden 'we staan zo dicht bij elkaar en we gaan knopen doorhakken', nu eigenlijk van het ene naar het andere conclaaf sukkelen. Maar echt sukkelen."

Heb je soms medelijden?

"Nee, medelijden is niet het goede woord. Wat belangrijk is, wat je in de politiek moet doen, dat is in het algemeen belang beslissingen nemen die werken. En wat doet men? Men komt met zo'n Zomerakkoord, waarvan men de intentie aangeeft dat er nog onderhandeld moet worden. Onbegrijpelijk. Met een vingerknip beslissingen nemen die heel hard gewone burgers treffen."

"Er zit weinig in: wat mij betreft is het gerommel in de marge qua fiscaliteit, zoals de effectentaks zonder effect. Net zoals ervoor de Kaaimantaks zonder tanden. En zo blijven we verder sukkelen op de meest cruciale thema's in onze samenleving. En dat werkt niet en dat brengt vooral de toekomst niet voort op een manier waarop het de burgers perspectief geeft."

Het is gewoon echt een zootje?

"Dat gevoel heb je wel zeer sterk. Je voelt wel elke keer wie bakzeil haalt en wie niet. En daar ben ik wel heel erg teleurgesteld in. Als het gaat over eerlijke fiscaliteit is er de vraag: 'Hoeveel kan de CD&V nog verdragen?'"

"Je ziet dat de bodem er een beetje uit is, dat men steeds meer beslissingen neemt puur op basis van intenties, dat die fundamentele vraagstukken zoals fiscaliteit nauwelijks worden aangepakt en worden doorgeschoven. Je ziet toch wel dingen gebeuren die ik, sinds ik in 2007 in het parlement zit, nog nooit heb gezien. Ook de omgang met het parlement, de snelheid waarmee hele grote, belangrijke beslissingen worden neergelegd."

Even over een ander stokpaardje: het klimaat. Klopt het dan als de Franse president Macron zegt 'we hebben Trump niet nodig'?

"Het klopt vooral dat Europa, Vlaanderen en België nu niet alleen maar kunnen zeggen dat Trump slecht bezig is en een foute keuze heeft gemaakt om uit het klimaatakkoord te stappen, als ze vervolgens niet zelf meer ruggengraat tonen. Je kan niet zeggen, zoals Joke Schauvliege (CD&V), 'Trump maakt de foute keuze', maar ondertussen zo slecht scoren in de Europese statistieken op het vlak van klimaatadaptatie, voorbereiding op de klimaatverandering."

Even over de kerncentrales: zullen ze sluiten?

"Je weet dat het openhouden van die kerncentrales een cadeau is aan Electrabel en dus de hernieuwbare energie tegenhoudt. We halen nu al niet de doelstellingen van de vorige klimaatconferentie, laat staan van die, waaronder we nu onze handtekening gezet hebben in Parijs. Dus je moet nu echt die keuze maken en die kerncentrales sluiten. We hebben al zoveel tijd verloren. In 2003 is de beslissing genomen, dus je volgt dan gewoon de wet."

Je hebt nog geen telefoon gekregen van BASF, de chemiereus die ervoor pleit ze open te houden?

(Lacht). "Wat daar belangrijk is, de grootste kritiek van die bedrijfsleiders die ik deel: er is geen plan, geen energievisie. Wat ik niet deel, is dat we dan maar die kerncentrales moeten blijven openhouden. Daar verschil ik fundamenteel van mening. In andere landen, zoals Zweden en Duitsland, hebben ze inderdaad inspanningen geleverd."

"Dit energiepact is eigenlijk al 2 jaar te laat. We zitten alweer met vertraging en dan zie je dat men weer verzandt in geruzie, gebakkelei. En de vraag is dan: wie is de echte premier van dit land? Dat is een vraag die wel vaker is gesteld."

Zo kunnen we meteen naar Antwerpen springen. 2017 was ook wel het jaar van het kartel. Je hebt dan uiteindelijk toch beslist om in zee te gaan met de sp.a. We mogen het geen kartel noemen, maar ik ga het toch even doen.

"Oude gewoonten zijn hardnekkig." (Lacht)

Maar het is wel niet helemaal fantastisch gestart. Het was moeilijk, hè …

"Het was héél goed gestart, maar ik weet waar je naar verwijst: het incident van niet zo lang geleden (Sp.a-boegbeeld Tom Meeus bleek nauwe contacten te hebben met Land Invest, een vastgoedgroep, red). Daar is duidelijk een streep onder getrokken. Er is gezegd 'oké, het verleden was het verleden en dat was toen de job. En nu gaan we over tot de politieke oefening, waar we met 'Samen' aan toe zijn om Antwerpen een ander traject te geven, een manier om de armoede aan te pakken, een manier voor meer verkeersveiligheid in de stad, waar die fietsers van de Critical Mass Bike voor op straat kwamen.'"

Bart De Wever (N-VA) kwam daar echt in de problemen met de perceptie. Bijna heel zijn schepencollege zat bij Land Invest op restaurant ...

"Maar het gaat hem vooral om de inhoud, om 'hoe kan het dat er beslissingen genomen worden ten voordele van één projectontwikkelaar?' Als de adviezen vanuit de verschillende diensten allemaal negatief zijn en heel duidelijke kanttekeningen plaatsen bij het project, en het dan toch een positieve 'go' krijgt?"

Dus je gelooft echt dat daar sprake is van corruptie?

"Neen. Wat ik zeg is 'die vragen moeten beantwoord worden'. Het dossier gaat over de vraag 'ga je in een reeds heel druk bebouwde plaats in Antwerpen, op de Dam, gigantische woontorens zetten, die mensen als sardienen op elkaar gaan zetten?' Dat dossier is nog verre van gedaan. Ik zie heel veel parallellen tussen Land Invest en Optima. Helaas. Qua huishouding, qua huis en cultuur en qua impact op de samenleving ook van dat soort projecten."

Even terug naar de sp.a. Dé vraag bij het sluiten van het kartel was toch: welke lijken vallen er bij sp.a uit de kast? En dan gebeurt zoiets ...

"Wat belangrijk is, is om ten eerste te zien: dit is een samenwerking in Antwerpen met sp.a, maar ook met 11 onafhankelijken. Jinnih Beels heeft zich onlangs ook zeer hard gekant tegen die war on drugs. Samen is veel meer dan alleen maar die alliantie tussen twee partijen."

"Ten tweede gaat het om het inhoudelijke project dat we samen hebben gedaan, waarbij we bruggen willen bouwen. Je kan moeilijk zeggen dat je bruggen wilt bouwen als je ondertussen niet met andere progressieven, en in dit geval sp.a, dat wil doen in die stad. Maar natuurlijk is het verleden van sp.a het verleden van sp.a. Dat is hun uitdaging. Maar voor ons telt een bruisend project voor stad Antwerpen. Wat mij daarin opvalt is dat er heel veel rond leeft, omdat mensen ook weten dat dit echt een alternatief is voor het beleid in Antwerpen, dat nu in de peilingen eigenlijk al geen meerderheid meer heeft."

Even naar Gent. Er was heel veel te doen rond het circulatieplan. Maar uiteindelijk kreeg uw schepen, Filip Watteeuw, veel felicitaties. Had hij niet de lijst moeten trekken en burgemeester kunnen worden?

"Als het gaat over Gent, is het heel duidelijk. Dat is het verschil tussen het DNA van onze partij en die van andere partijen. We hebben geen nationale top die zegt welke lokale spelers de overhand moeten nemen en welke constellatie er komt. Dat is ook statutair zo en ik vind dat eigenlijk heel goed."

"Er is heel goed nagedacht over het project in Gent. Er is een verderzetting van de samenwerking, die er daarvoor al was. Ik geloof dat Filip Watteeuw ook zeer sterk zal scoren en Elke Decruynaere trouwens ook."

We springen naar volgend jaar. Eigenlijk kan je volgens mij alleen maar winnen bij de gemeenteraadsverkiezingen ...

"Opnieuw dank je wel" (lacht).

Het is gewoon wiskunde. Je hebt nu al zoveel lijsten meer ingediend, dat het resultaat wel beter moet zijn, los van peilingen.

"We zitten inderdaad aan 5 procent meer lijsten. Het is vooral belangrijk dat we op meer plaatsen opkomen dan dat we ervoor opkwamen. De fundamenten van de partij zitten heel goed. Mensen kwamen naar mij 'hier is nog geen lijst, wat kan ik doen?'. Waar vroeger blinde vlekken waren, zijn er nu werkingen opgestart met mensen die nu al naar de verkiezingen trekken of het aan het opstarten zijn."

"Wij brengen bij uitstek een politiek verhaal in tijden waarin de politiek weleens onder vuur staat en soms de kloof tussen regering en burgers zeer groot is, dan willen wij echt bij uitstek een verhaal brengen dat mensen betrekt bij de politiek. En het is dan fijn om vast te stellen dat dat echt gewoon lukt, in ledenaantal, maar ook in (nieuwe) groepen die opkomen."

En Antwerpen? Gaat Wouter Van Besien winnen?

"Volgens mij is Wouter een fantastische kandidaat-burgemeester. De kans zit er absoluut in."

Zijn er nog plaatsen waar jullie burgemeesters kunnen krijgen?

"Dat wilde ik net nog zeggen. Ik ben Antwerpenaar, ik ben bijzonder fier op mijn stad. Wij hebben heel veel ambitie. Maar als we kijken naar Leuven, waar we de vorige keer toch wel een enorme score hebben neergezet, en nu tegen de 20 procent gaan, als je kijkt naar Roeselare, waar we op korte tijd heel wat gerealiseerd hebben, Edegem, … Je voelt dat we op enorm veel plaatsen de gamechanger zullen zijn bij de volgende verkiezingen. Dat is wel iets waar we echt naartoe werken."

"We willen niet alleen mee opkomen, maar we willen ook mee die coalities vormgeven omdat we onze ideeën ook zoveel mogelijk willen realiseren. We hebben die impact vanuit de meerderheid en de oppositie sowieso al. Maar voor een voorzitter … the sky is the limit. Je wilt zoveel mogelijk realiseren waarin je gelooft. En dat is ook de doelstelling."

Dat is wel veranderd bij Groen: Jullie hebben nu eigenlijk ook wel ambitie om mee het beleid te maken. In de eerste plaats bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar goed, ook de verkiezingen daarna. We zitten met een marathon en je zal nu eigenlijk in campagne gaan gedurende meer dan een jaar.

"Dat zeggen jullie." (lacht) "We zijn nog steeds de combinatie gezin, arbeid en af en toe een beetje levenskwaliteit."

"Nee, maar het zal zo zijn, omdat ze zo kort op elkaar liggen, los van de grap. Waar het wel belangrijk is: als je echt met hart en ziel in je gedachtegoed gelooft, wil je dat ook zoveel mogelijk in de realiteit omzetten en daarvoor zijn aanwezigen en schepenen hebben veel handiger dan wanneer je het vanuit de oppositie doet. Dat betekent niet dat je vanuit de oppositie geen impact hebt. Kijk naar iemand als Stefaan Van Hecke, die al ongelooflijk veel heeft kunnen realiseren."

"Maar wat belangrijk is, is hoe je daarnaartoe werkt. Wat je lokaal vertelt, hoe je in contact treedt. We hebben anderhalf jaar geleden, ver van de campagneperiode, een huis-aan-huis-toer gedaan in alle gemeenten in Vlaanderen en Brussel. Om gewoon aan mensen hele open vragen te stellen over politiek. Vorige week hebben we een campagne gedaan rond samenleven. Daardoor zie je ook het verschil tussen wat op straat wordt gezegd en wat mensen spontaan aanhalen, en wat mensen aanhalen op social media. Die vibe omzetten in beleid is ongelooflijk belangrijk. Met die ambitie moet je natuurlijk ook werken richting zoveel mogelijk realisaties."

Nog even over social media. Theo Francken (N-VA) zoekt eigenlijk al heel lang de polemiek met u, hij daagt je regelmatig uit om op Twitter met hem in discussie te gaan?

"Dat doet hij af en toe. Maar ik volg Theo Francken niet, dus dat helpt." (lacht)

Is dat bewust dat je zegt 'ik wil hem niet in mijn timeline'?

"Dat is vooral omdat de stijl van Theo Francken op Twitter helemaal niet mijn stijl is. Laten we zeggen dat het soms heel persoonlijk viseren van gewone Twitteraars is iets waar ik niet in geloof. De titel van mijn nieuw boek is dan ook Respect Is De Nieuwe Punk. Die stijl (van Francken, red.) is niet waar wij als Groen in geloven en het is ook niet mijn stijl. Los daarvan volg ik zijn politiek wel en wat hij doet in het parlement. Dat is veel relevanter. Maar er zijn al een paar gelegenheden geweest, waarop ik in debat kon gaan met meneer Francken, en toen is hij niet gekomen.

Dus hij weigert om met u in debat te gaan, zeg je?

"Ja. We hebben een paar keer de gelegenheid gehad om in een studio en in andere omgevingen in debat te gaan en dan kwam hij niet. Je hebt dan wel het debat op social media, wat ik voor een stuk electorale doping vind, maar het echte, inhoudelijke debat, dat is hij niet aangegaan."

Wat bedoel je met doping?

"Twitter is omwille van de 140 tekens heel direct, soms heel erg op de man ook. Ik denk dat we als samenleving nood hebben aan meer bezadigdheid en soms wat meer inhoudelijk debat over de thema’s waar we als samenleving mee te kampen hebben, omdat we er zelf voor gekozen hebben of omdat ze internationaal op ons afkomen."

"Ik wil met iedereen in debat, maar ik doe dat niet via Twitter. Dus als je met mij in debat wilt, dan is dat op een andere manier."

Nu we erover bezig zijn. 2018 wordt ook wel het jaar waarin de campagne via social media de belangrijkste van allemaal wordt?

"Daarom gebruik ik social media echt. Omdat ik een boodschap wil brengen en ook wil doorverwijzen naar websites met meer diepgaande informatie. Wij zijn de meest actieve progressieve partij op social media. En we doen dat met onze eigen boodschap."

Dus je zegt eigenlijk 'we zijn actiever dan sp.a en PVDA'?

"Wel, ik merk gewoon dat wij met ons team zeer sterk inzetten op social media om onze boodschap over te brengen. Dat lukt zeer goed en we zijn daar zeer goed in. We gaan dat ook blijven doen. Dat is trouwens ook milieuvriendelijker." (lacht)

"Maar het is wel belangrijk omdat het een zeer directe manier is om contacten te leggen en de dialoog aan te gaan. Maar dat is iets anders dan Twitterdebatjes voeren. Dat is echt een opening naar een diepgaandere oefening. Dat is de manier waarop wij social media gebruiken. We willen dingen voorleggen, dingen voorstellen, filmpjes maken, en zo mensen inzichten geven 'dat is het programma en daar staat Groen voor'."

Het is het einde van het jaar, dan moeten we het ook over voornemens hebben.

"Terug beginnen sporten (lacht)."

"Als het gaat over de partij dan is het de koers die we nu varen, de bakens die we hebben uitgezet volhouden en zo veel mogelijk gaan richting een goed resultaat. Dat zal nog hard werken worden, want peilingen veranderen ook. En het is voor mij heel belangrijk om de voeling te houden met de vibe die er is bij heel veel burgers. En het jaar van de burger dat we afsluiten, willen we eigenlijk in 2018 nog versterken. Dat is echt iets waarin ik geloof, die burgerparticipatie, die transparantie, die democratie, een verhaal pro-politiek en een verhaal van politiek als partner van die doeners. Het is voor mij vooral belangrijk dat we die nu verder aanhouden. Ik kijk niet naar links of rechts. Ik ga die koers gewoon aanhouden."

En persoonlijk? Want het wordt een hard jaar, een verkiezingsjaar.

"Ja, maar ik ben niet zo gemakkelijk uit koers te brengen zoals sommige mensen wel al hebben gemerkt (lacht). Ik kan wel tegen een stootje en het groene project staat er ook echt. Om dat uit balans te brengen …"

"We hebben een heel sterk team: Kristof (Calvo, red.) federaal, Björn (Rzoska, red.) Vlaams, Wouter (Van Besien, red.) in Antwerpen. Er zijn heel veel lokale mensen die er echt staan en het is heel fijn om daar de coach van te mogen zijn en met een sterk verhaal en team naar de verkiezingen te mogen trekken. Ik doe ook heel veel lijstvoorstellingen, omdat ik tegelijkertijd mijn waardering voor al die groepen naar voren wil brengen. Wat mij betreft, is het nu volle gas vooruit en zoveel mogelijk mensen voor ons verhaal te laten brengen in de aanloop van de verkiezingen, en daarna ook realiseren."

Heb je nog een wens voor iedereen in Vlaanderen?

"Dat ze politici krijgen die inderdaad luisteren en twee gigantische uitdagingen, rond eerlijke fiscaliteit en rond klimaatambitie, vertalen in beleid."

"Ik hoop ook dat de verbondenheid die ik zie, het respect op straat, dat die zich ook naar het beleid zal vertalen. Dus weg van de bullenbakkerij en het geruzie en iets meer samenwerken. Dat is voor mij heel belangrijk. Ik kan nog altijd niet begrijpen dat twee coalities, in de federale en de Vlaamse regering, die dezelfde afspiegeling hebben, zo slecht overeenkomen."

"Dus mijn wens is dat de stem van de burger nog meer doorklinkt en dat die twee fundamentele debatten nu eens echt fundamenteel gevoerd worden op hoger niveau."

Lees meer