Wist Francken dat teruggestuurde Soedanezen hoog risico op marteling liepen? Interne nota beweert van wel

Wist het kabinet van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) dat de Soedanezen die hij terugstuurde, uit de Soedanese hoofdstad Darfur kwamen? Volgens een gelekte interne nota wel. In die nota zou ook duidelijk gemaakt zijn dat mensen die teruggestuurd worden, serieuze risico's liepen. Francken verdedigde zich, maar Wouter De Vriendt (Groen) eist toch extra uitleg. 

Uit een interne nota van het Commissariaat voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) die Le Soir kon inkijken, blijkt dat het CGVS aan de Dienst VreemdelingenZaken liet weten dat teruggestuurde Soedanezen meer kans hadden om gefolterd te worden. Het kabinet van Francken bekijkt nu of die nota bij de juiste mensen is terechtgekomen, maar als dat zo is, komt de staatssecretaris voor Asiel en Migratie opnieuw in nauwe schoentjes terecht.

Soedanese repatriëringen

Even recapituleren: in september werden enkele Soedanese migranten teruggestuurd na een identificatiemissie in het Maximiliaanpark. Daarvoor kreeg België de hulp van Soedan, een strategie waarvoor Francken al zwaar onder vuur kwam te liggen. Het Soedanese regime wordt als niet-democratisch gezien, en de mensenrechten worden er al eens met de voeten getreden. Er werden enkele mensen terug op het vliegtuig naar Khartoem gezet, zij zouden daar na aankomst ondervraagd en gemarteld zijn.

Premier Michel liet weten dat repatriëringen naar Soedan tot nader order niet meer zouden plaatsvinden, en Francken beweerde dat er zelfs geen meer gepland stonden. Hij vergat daarbij te vermelden dat hij er wel degelijk eentje moest cancelen. De staatssecretaris excuseerde zich bij de premier, Karel De Gucht vroeg om het ontslag van de staatssecretaris, maar de regering bleef op één lijn.

Mensenrechten

Toch zijn de eerdere repatriëringen een schending van de mensenrechten waarvan Franken wist dat het risico erop bestaande was, zegt Wouter De Vriendt (Groen) nu, naar aanleiding van de gelekte nota. Maar volgens het kabinet van Francken moeten zij geen rekening houden met de nota van CGVS, omdat zij enkel bevoegdheid hebben over asielaanvragen. De Soedanese vluchteling in kwestie vroeg pas achteraf asiel aan.

Daar is De Vriendt het echter niet mee eens. "De Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) moet die toetsing echter voor elke uitwijzing uitvoeren, niet enkel als er een asielaanvraag is ingediend", zegt hij daarover. "Dat blijkt ook uit rechtspraak van de Raad van State. De premier heeft artikel drie (van mensenrechtenverdrag) op 21 december nog "een heilig principe" genoemd. Je stuurt nu eenmaal geen mensen terug naar een land waar hun leven gevaar loopt."

Geen problemen zonder asielaanvraag

DVZ reageerde al bij De Morgen dat het voor mensen die geen asiel aanvragen, om een minder uitgebreide toets gaat. "Als het gaat om iemand die asiel geweigerd is, dan gaan we ervan uit dat het CGVS heeft geoordeeld dat er geen risico's zijn voor die persoon", zegt Freddy Roosemont, directeur-generaal van de DVZ. "In de andere gevallen vragen we het aan de persoon zelf. Als die niets kan aanbrengen en een asielaanvraag blijft weigeren, dan gaan we ervan uit dat er geen problemen zijn." Daarnaast twijfelt Roosemont of de verklaringen van de teruggekeerde Soedanezen zelfs kloppen, zegt hij aan VTM Nieuws.

Blijft dus de vraag of DVZ de nota überhaupt onder ogen kreeg. CD&V vroeg daarover verdere uitklaring. Francken zelf blijft intussen steun krijgen van zijn partij en van MR.

Lees meer