We hebben nu dus ook een probleemwolf in ons land. Tijd voor een plan, misschien?

In Meerhout heeft de wolvin Naya afgelopen weekend twee schapen doodgebeten. Een derde dier raakte gewond. Naya is een Duitse wolvin die via Nederland in de Kempen verzeilde, alwaar ze sinds Kerstmis rondwaart. Wie hebben niet echt een wolvenplan in ons land. Als zo'n beest een stuk vee doodbijt, dan krijgt de boer een vergoeding en that's it. Maar, we maken er misschien wel beter eens werk van. Want anders zitten we straks snel met een hoop miserie en gefrustreerde veehouders, zoals ze in Duitsland al hebben mogen merken.

Hoera! Voor het eerst in honderd jaar was er weer een wolf gezien in Vlaanderen. Het ging om een Duitse wolf, die rond de kerst via Nederlands Limburg en Noord-Brabant naar België kwam. Doordat de wolf een halsbandzender om had, geplaatst door Duitse biologen, konden wetenschappers hem goed volgen. De afgelopen dagen zat hij (of beter zij) in de omgeving van Beringen. Haar naam is Naya.

België was het laatste land op het Europese vasteland dat nog niet recent bezocht was door wolven. In 2011 waren er meldingen van een wolf in Gedinne, in de Belgische Ardennen, maar het is nooit officieel met DNA-onderzoek bevestigd dat het destijds inderdaad om een wolf ging.

23 doden in 20 jaar

Het eerste dat je moet weten is dit: ondanks de reputatie die ze hebben, zijn wolven niet echt gevaarlijk voor mensen. De jongste 20 jaar zijn er wereldwijd 23 gevallen bekend van mensen die door wolven zijn gedood. Twintig van deze slachtoffers vielen in Azië (vooral Rusland en Afghanistan), twee in Noord-Amerika en één in Europa (Zweden).

Wat niet wil zeggen dat wolven en mensen niet tot problemen leiden. Integendeel. Overal waar de soort weer is geïntroduceerd of onder bescherming werd geplaatst in de wereld de jongste decennia, is miserie ontstaan. Het gaat eigenlijk altijd om twee dingen: wolven die vee pakken en wolven die huisdieren pakken, voornamelijk honden.

In de VS bijvoorbeeld, en dan voornamelijk rond Yellowstone, waar Canadese wolven werden heringevoerd in 1995, is het sindsdien niks dan ambras met veeboeren die in toenemende mate trigger happy worden om wolven om te leggen. Ze claimen dat de wolven hun koeien en hun kalveren massacreren.

Het gaat snel

In West-Europa zijn het vooral schapenboeren die last hebben van wolven. In Scandinavië klagen de herders van rendierkuddes. In India zijn het geitenboeren die aan de klaagmuur staan, in Mongolië zijn het fokkers van paarden.

Je hebt ook niet veel wolven nodig om dat snel te doen escaleren. In Nederland komen sinds enkele jaren weer wolven voor. Het gaat ook daar vaak om zwervende dieren die vanuit Duitsland de grens oversteken.

In september beet een wolf twee schapen dood in Groningen en in oktober werd een wolf gezien op de Veluwe. Twee maanden geleden werd er nog een mannetje doodgereden op de N343 in Overijssel. In de omgeving van Luttenberg, in Overijssel, zijn in de laatste weken van december dode schapen gevonden met bijtwonden.

Bloedbad aan de Elbe

In Nederland wordt de wolf af en toe gesignaleerd, maar in Duitsland is het dier weer helemaal terug. De wolf was in Duitsland uitgestorven maar in 2000 stak een wolvenpaar de grens met Polen over en sindsdien groeit de populatie gestaag. Uit cijfers van onder meer de Duitse natuurbescherming blijkt dat er inmiddels zestig roedels leven in het wild, dertien meer dan vorig jaar.

Het gaat om ongeveer 150 volwassen dieren, waaronder dertien paren. Als je ook de welpen meetelt (die vaak jong sterven) komt 't op zo'n 650 dieren in totaal. Dat de populatie zo snel groeit, heeft te maken met het hoge aantal reeën en wilde zwijnen dat in de bossen van Duitsland rondloopt. De meeste wolven komen voor in de deelstaten Brandenburg en Saksen, maar ze worden nu ook gezien in Beieren, in Nedersaksen en in het aan ons land grenzende Noordrijn-Westfalen.

Het zijn er inmiddels zoveel dat de discussie over het afschieten van de wolf weer volop wordt gevoerd. In oktober richtten wolven een waar bloedbad aan op de oevers van de Elbe, bij schaapherder Mennle in Brandenburg. Ze beter er in één raid 23 schapen dood. In de deelstaat Brandenburg leven de meeste wolven van heel Duitsland: ongeveer 220 van de geschatte 650. En hoe meer wolven, hoe meer aanvallen. Vorig jaar werden er in deze deelstaat al bijna 250 dieren dood gevonden.

Wolvenplan

De deelstaat Brandenburg heeft nu een wolvenplan aangenomen. Daarin is onder meer geregeld dat herders subsidies kunnen krijgen voor waakhonden en andere maatregelen - zoals hekken onder stroom. Maar, er staat ook in dat "probleemwolven" mogen worden gedood.

Wat is een "probleemwolf" en wanneer mag je schieten? De wolf moet twee keer een kudde hebben aangevallen en alleen als de kudde die hij aanviel beschermd werd door honden en hekken, mag het dier ook worden afgeschoten. De wolf blijft immers in Duitsland een beschermde diersoort.

Willekeurig dieren afschieten kan te veel vergaande gevolgen hebben voor de hele roedel. Wanneer een vrouwtjeswolf uit de roedel verdwijnt, die meestal voor het eten zorgt, kan dat betekenen dat alle welpen ook doodgaan bijvoorbeeld.

Beschermende maatregelen

Volgens de Duitse natuurbescherming moet vooral op beschermende maatregelen worden ingezet. Met hekken en honden leer je de wolven uiteindelijk ook dat schapen niet een makkelijke prooi zijn, zeggen ze daar. Daarbij moet er vanuit de overheid volgens haar genoeg subsidie zijn om deze maatregelen te bekostigen en om boeren te compenseren die toch worden getroffen.

Natuurvereniging Landschap vzw noemt de aanval van de wolvin Naya in Meerhout "een spijtige primeur, maar voorspelbaar". De aanval vond plaats in de nacht van vrijdag op zaterdag. De getroffen landbouwer waarschuwde 's ochtends het Meldpunt Wolven, waarna Landschap vzw, de natuurvereniging achter het meldpunt, meteen een vrijwilliger ter plaatse stuurde en de betrokken instanties op de hoogte bracht. De organisatie benadrukt dat de overheid de boer schadeloos zal stellen. "Alleen zo kan er een breed maatschappelijk draagvlak ontwikkeld worden voor het samenleven tussen wolven en mensen."

Lees meer