Waarover gaat de staking vandaag nu precies? Wel, het laatste grote hervormingsdossier ligt op tafel: pensioenen

De regering van premier Charles Michel (MR) gaat er prat op 'te hervormen', en het land opnieuw 'op orde te zetten'. Maar één dossier blijft aanslepen: de pensioenen, waarin nauwelijks vooruitgang wordt geboekt. Want iedereen moet langer werken, maar voor de 'zware beroepen' geldt dat niet. En de discussie van wie dan onder die categorie valt, die sleept maar aan. 

Vandaag staakt de ACOD, de socialistische overheidsvakbond. Die staking wordt niet massaal opgevolgd, niet onlogisch, want zowel de christelijke als liberale vakbond bij de overheid staken niet mee. Het gevolg is dat vooral in Franstalig België echt hinder is op het openbaar vervoer, al rijden in Vlaanderen ook een pak treinen, bussen en trams niet. In Vlaanderen is er vooral ook hinder in de steden, zoals Antwerpen en Gent, waar het openbaar vervoer wel wat verstoord is. Ook scholen en crèches zijn op sommige plekken dicht.

De staking draait rond de pensioenen, en meer bepaald het dossier van de 'zware beroepen'. De regering trok de pensioenleeftijd al op van 65 jaar naar 67 jaar. Maar wie een 'zwaar beroep' heeft, kan vroeger op pensioen. Alleen is de vraag: wie gaat straks in die categorie vallen? De regering is er nog altijd niet uit: de discussie woedt intern zeer fel. Maar de ACOD wacht die interne beslissing van de regering niet af, en protesteert nu al. ACV en ACLBV, de christelijke en liberale vakbond, vinden dat protest te vroeg en staken niet mee.

"De afgelopen twee jaar zijn wij formeel en informeel, te pas en te onpas geïnformeerd door de minister van pensioenen, maar er gebeurt maar niets in het dossier. Onderhandelen betekent ook dat men luistert naar wie aan de andere kant van de tafel zit", zegt ACOD-baas Chris Reniers daarover. Hun geduld is dus op.

Trage Bacquelaine

Het is de minister van pensioenen, de wat grijze Daniël Bacquelaine (MR), die het dossier in handen heeft. Z'n opdracht is niet min: hij moet nog deze regeerperiode ruim 300 miljoen besparen. En wat experten al veel langer zeggen: heel het systeem van de pensioenen moet eens grondig hervormd worden. Daarbij voerde de regering dus wel al een latere pensioenleeftijd in, tot 67 jaar. Daarnaast kwam er ook een pensioen met punten: iedereen krijgt per jaar dat hij of zij gewerkt heeft één punt.

Alleen gaan sommige beroepen, die zwaar werk doen, net iets meer dan dat ene punt per jaar krijgen. Daardoor kunnen ze op het einde van hun loopbaan sneller op pensioen mogen. Uiteraard kan, al naargelang wie allemaal op die lijst beland van zware beroepen, die besparing miljoenen opbrengen. Want ook zware beroepen zullen allemaal langer moeten werken.

Wie heeft nu een zwaar beroep?

Maar de hamvraag is: wie belandt op die lijst met zware beroepen? Daar zitten beroepen bij die écht zwaar fysiek werk doen, zoals dokwerkers of bouwvakkers of lassers. Maar evengoed politiemensen en militairen. Maar hoe zit het met leerkrachten, of mensen in de zorgsector? Is stress ook een factor die van een job een 'zwaar beroep' maakt? Al die knopen moesten doorgehakt worden.

Via het sociaal overleg probeerde Daniël Bacquelaine de vakbonden en werkgevers over de streep te trekken, maar een consensus kwam er nooit. Het dossier sleept ondertussen al bijzonder lang aan: gebrek aan daadkracht maakt dat er ondertussen wat schimmel op de hele zaak begint te staan. Zonder sociale partners moet de regering nu die lijst zelf vastleggen. En daar zit meteen de sleutel voor miljoenen euro's aan besparingen.

Hoeveel punten krijg je dan?

Ondertussen staat Bacquelaine weer wel al ietsje verder: met de christelijke en liberale vakbond heeft hij het kader wel al vastgelegd: waaraan moeten 'zware beroepen' voldoen? Het moet om fysiek zwaar werk gaan, met gevaar voor veiligheid of veel stress, met wisselende uren. Maar over die 'stress' is wel nog discussie, want dat is ook het moeilijkst te definiëren begrip. Zowel bij N-VA als Open Vld zijn niet niet happig om al te veel beroepen dat label te gaan geven.

Per criteria dat geldt voor een bepaald beroep krijg je niet 1 punt, maar komt er 0,05 bij. Iemand die dus zwaar fysiek werk doet, krijgt 1,05 punten per jaar, is dat met onregelmatige uren, dan tikt het aan tot 1,1 punten dus. Tenminste, zo ziet de minister van Pensioenen het zelf dus.

Maar over die zijn plannen is er dus zware onenigheid binnen de regering. Want aan Vlaamse kant vindt men dat Bacquelaine te gul is: het aantal punten wordt te snel uitgedeeld, vinden ze bij de N-VA en Open Vld. N-VA zet het scherp: ze willen dat pas als iemand twee of drie criteria heeft gehaald, er 0,05 punten maximum bijkomen. De totale pensioenleeftijd kan zo door die 'zware beroepen' maximum zakken naar met twee jaar.

Maar als Bacquelaine dat doet, heeft hij sowieso een veel zwaardere staking aan z'n been: dan gaan ACV en ACLBV zeker meestaken. En bovendien stuurde de regering al wisselende signalen. Want zowel N-VA als MR hebben zwaar ingezet op veiligheid als thema en dat zijn uitgerekend die beroepen die in aanmerking komen als 'zware beroepen'.

In het verleden toonde minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) zich bijvoorbeeld al gul voor 'zijn' politie: er was lang sprake van dat die op 58 jaar met pensioen mogen. Maar dat lijkt totaal onhaalbaar. Alleen: dan jaagt de regering wel 'haar' politie en 'haar' militairen tegen zich in het harnas.

Het zijn de laatste productieve maanden van de regering Michel. Want vanaf de zomer begint de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen, die dan overloopt in verkiezingen voor het Vlaamse, federale en Europese parlement. Het dossier moet dus dringend geregeld worden. Maar daarvoor moeten MR, N-VA, Open Vld en CD&V dus wel een paar lastige knopen doorhakken. En krijgen ze de vakbonden gegarandeerd in hun nek, met waarschijnlijk veel fellere acties dan die van ACOD vandaag.

Lees meer