Kaaimantaks brengt welgeteld 5,3 miljoen euro op: hoe zat het nog met de begroting?

analyseMeer dan pijnlijke cijfers, die de oppositie van sp.a onthult: de fameuze Kaaimantaks, die de federale regering invoerde om fiscale paradijzen aan te pakken, levert geen 510 miljoen euro op, maar amper 5 miljoen. "Dat betekent net dat de ontmoediging werkt", zo reageert minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA). Dat een begroting in evenwicht meer dan ooit ver af is, lijkt minder te deren. 

Het leek wel de perfecte nieuwe belasting: de Kaaimantaks. Goeie naam (genoemd naar de Kaaiman eilanden, een fiscaal paradijs waar superrijken geld parkeren om aan belastingen te ontsnappen), goed idee ook: niet de middenklasse, maar de grote vermogens zouden de kas van de overheid mee gaan spekken. Het paste perfect in de eis van CD&V en de christelijke vakbond ACV om de fiscale druk bij de allerrijksten te gaan opvoeren. En het was aanvaardbaar voor N-VA, omdat de gemiddelde Vlaming deze keer de rekening niet hoefde te betalen.

Maar het was CD&V die zich ook vrij snel fundamentele zorgen begon te maken over de houding van minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA): deed die wel voldoende z'n best om die nieuwe belastingen ook effectief te gaan halen bij die superrijken? Alvast Eric Van Rompuy (CD&V) twijfelde daar aan. Bij CD&V leefde de overtuiging dat de N-VA wel tijdens begrotingsoverleg akkoord ging om nieuwe taksen in te voeren, om in praktijk daar weinig van te realiseren.

Al in 2015 noemde de dienst van Hans D'Hondt het bedrag 'utopisch'

Op die oneigenlijke manier zou de fiscale druk niet toenemen, maar de begroting vooral via besparingen worden opgelost. Al in 2015 noemde ook de FOD Financiën, onder leiding van oud-CD&V-kabinetschef Hans D'Hondt, die hoge geschatte inkomsten van de Kaaimantaks "utopisch". In een mail, die gelekt werd, ging het over 460 miljoen die in 2015 al compleet onhaalbaar leek.

Andere resultaten van Van Overtveldt, met onder meer de Beurstaks, die ingevoerd en weer afgeschaft werd, waren al niet bemoedigend. Maar de Kaaimantaks blijkt nu ook een lege doos op vlak van nieuwe inkomsten. Sp.a-kamerlid Peter Vanvelthoven kon na aandringen de cijfers bemachtigen, en daaruit blijkt dat de taks geen 510 miljoen opbrengt, zoals begroot, maar amper 5 miljoen. Dat schrijft Het Laatste Nieuws, waarin Vanvelthoven de houding de N-VA ook niets minder dan "sabotage" noemt.

Volgens de sp.a'er zou de Kaaimantaks in 2016 amper 48 miljoen hebben opgebracht en in 2017 nog minder: nauwelijks 5,3 miljoen dus. "Volgens ons gaat dit om een bewuste sabotage van Van Overtveldt. Van de belofte om grote vermogens op belastingparadijzen te laten bijdragen, is niks in huis gekomen", reageert Vanvelthoven.

"Show me the money"

Opvallend is dat minister van Overtveldt de cijfers niet ontkent, integendeel. Volgens hem zijn de lage inkomsten net een succes. "Het doel van de Kaaimantaks was om offshore constructies te ontmoedigen en daar slagen we duidelijk in. Dat zorgt voor een stijging in de normaal betaalde belastinginkomsten, maar het is onmogelijk om dat effect exact uit te filteren."

Succes of niet: met nauwelijks inkomsten uit de taks, terwijl een half miljard voorzien was, komt de begroting eens te meer onder druk. Deze centrumrechtse regering deed harde beloftes bij z'n aanvang om "het land op orde te zetten" en eindelijk een begroting in evenwicht neer te leggen. Maar die dure quote van Bart De Wever in de campagne van 2014 ("Show me the money", riep hij tegen PS-voorzitter Paul Magnette) bleek niet haalbaar.

Zijn vicepremier Jan Jambon en minister van Financiën Johan Van Overtveldt, toch twee boegbeelden die in oppositietijd keihard waren voor het gebrek aan een gezond financieel beleid, lieten het evenwicht uiteindelijk los. Op dit moment is zo'n evenwicht in 2020 pas haalbaar. Met slabakkende fiscale inkomsten en targets die niet gehaald worden, lijkt die drempel steeds moeilijker haalbaar.

Lees meer