Wetenschappers scheppen voor 't eerst leven zonder bevruchting

Wetenschappers zijn er voor het eerst in geslaagd om embryo's te kweken uit stamcellen. Of: ze hebben leven - bij muizen althans - geschapen zonder dat daar sperma bij te pas is gekomen.

Die opmerkelijk tour de force werd gedaan door wetenschappers aan het MERLN Instituut van de Universiteit Maastricht en het Hubrecht Instituut in Utrecht. Ze kweekten beginnende embryo's uit stamcellen van muizen. Die synthetische modelembryo's tonen voor het eerst zoveel gelijkenis met natuurlijke embryo's dat ze kunnen innestelen in de baarmoeder en een zwangerschap kunnen initiëren.

Vorig jaar publiceerden celbiologen van Cambridge University over een eerste stap in het maken van synthetische embryo's, maar dat onderzoek beperkte zich tot laboratoriumschaaltjes. De Nederlandse onderzoekers zijn een stap verder gegaan, door de zelfgemaakte mini-embryootjes bij vrouwtjesmuizen in de baarmoeder te plaatsen.

De nieuwe methode zou volgens de onderzoekers "de deur kunnen openen naar onderzoek naar en kennis over de eerste verborgen processen van het leven, vruchtbaarheidsproblemen en de embryonale oorsprong van ziekten". Het onderzoek is gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.

Nog geen kleine muisjes

Er kwamen geen ei- of zaadcellen te pas aan de vorming van de synthetische embryo's. In plaats daarvan zijn stamcellen gebruikt om de embryo-achtige structuren te in elkaar te knutselen. De stamcellen hebben geleerd hoe ze zich moeten organiseren, en hoe ze zichzelf vervolgens in de baarmoeder moeten nestelen.

Dat eerste stadium van zwangerschap nabootsten, in de baarmoeder van een muis, is een nieuwe ontwikkeling. Het heeft echter nog niet geleid tot de geboorte van kleine muisjes. Want na nesteling in de baarmoederwand overleven de embryo-structuren vooralsnog niet langer dan twee dagen.

Maar omdat er juist in de ontwikkeling van vroege embryo's al een hoop mis kan gaan, is van deze fase al enorm veel te leren denken de onderzoekers. En omdat de mini-embryo's op deze manier onbeperkt gemaakt kunnen worden, heb je niet telkens een zaadcel nodig die een eicel moet bevruchten.

Lees meer